KWALIFIKACJA ELE5 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 35.
Dobierz przekrój S przewodu o żyłach miedzianych i długości l = 11 m do wykonania obwodu stałoprądowego o napięciu UN = 50 V tak, aby nie został przekroczony spadek napięcia DU% = 4 % przy maksymalnym obciążeniu. Obwód jest zabezpieczony wyłącznikiem nadprądowym B10.
Ilustracja przedstawia dwa wzory matematyczne związane z obliczeniami elektrycznymi, które mogą być używane w kontekście
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Warunek DU%=4% przy UN=50 V oznacza dopuszczalny spadek ok. 2 V. Dla obwodu DC spadek liczy się z rezystancji toru prądowego przewodów (zwykle 2·l) i prądu obciążenia. Po podstawieniu typowych danych dla miedzi dobiera się najmniejszy przekrój spełniający warunek, tj. 2,5 mm².

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu dobiera się przekrój żyły miedzianej tak, aby spadek napięcia w obwodzie stałoprądowym nie przekroczył wartości dopuszczalnej. Podany dopuszczalny spadek DU%=4% przy napięciu UN=50 V odpowiada spadkowi napięcia rzędu 2 V (bo 4% z 50 V).

W obwodzie DC spadek napięcia wynika z prawa Ohma: ΔU = I · R. Kluczowe jest poprawne wyznaczenie rezystancji przewodów. W typowym obwodzie dwuprzewodowym prąd płynie przewodem "tam" i "z powrotem", więc do obliczeń przyjmuje się rezystancję całego toru prądowego, często z długością efektywną 2·l. Rezystancję żyły oblicza się z zależności R = ρ · l / S, gdzie ρ jest rezystywnością miedzi (zależną od temperatury).

Połączenie tych zależności daje warunek na przekrój S: musi być na tyle duży, aby przy maksymalnym prądzie obciążenia spadek ΔU nie przekroczył ok. 2 V. Z podanych odpowiedzi właściwy jest wybór "S = 2,5 mm2", bo jest to najmniejszy przekrój, który spełnia warunek spadku napięcia przy założeniach typowych dla miedzi i obwodu dwuprzewodowego.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "S = 1,0 mm2" oraz "S = 1,5 mm2" dają większą rezystancję przewodów, a więc większy spadek napięcia; w praktyce ryzykuje się przekroczenie dopuszczalnych 4% przy maksymalnym obciążeniu.
  • "S = 4,0 mm2" technicznie zmniejszy spadek napięcia, ale nie jest doborem minimalnym i zwykle jest przewymiarowaniem (większy koszt i trudniejszy montaż), jeżeli 2,5 mm² spełnia wymagania.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze sprawdź, czy w zadaniu chodzi o obwód dwuprzewodowy (2·l) oraz czy prąd obciążenia jest równy prądowi znamionowemu zabezpieczenia, czy powinien wynikać z innych danych.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
W obwodzie DC przyjmuje się ΔU = I · R, gdzie R to rezystancja toru prądowego przewodów. Dla typowego obwodu dwuprzewodowego uwzględnia się drogę "tam i z powrotem", więc w praktyce liczy się rezystancję dla długości ok. 2·l.
Oznacza to, że napięcie na odbiorniku może być mniejsze maksymalnie o 4% wartości znamionowej. Dla 50 V jest to około 2 V spadku. W obliczeniach porównuje się wyliczone ΔU z tą wartością graniczną.
Bo w większości obwodów zasilających prąd płynie dwoma przewodami: zasilającym i powrotnym. Spadek napięcia zależy od rezystancji całej pętli, więc efektywna długość toru prądowego jest sumą obu odcinków, czyli w przybliżeniu 2·l.
Nie zawsze. 10 A to prąd znamionowy zabezpieczenia, a prąd roboczy zależy od odbiornika i warunków pracy. W zadaniach egzaminacyjnych bywa jednak przyjmowany jako maksymalny prąd obciążenia, jeśli nie podano innych danych.
Zwykle potrzebujesz: długości l, dopuszczalnego spadku (w V lub %), napięcia zasilania, materiału żyły (np. miedź), prądu obciążenia oraz informacji, czy liczysz pętlę dwuprzewodową. Bez prądu trzeba go wywnioskować lub przyjąć założenie zadaniowe.
Bo miedź ma mniejszą rezystancję właściwą (jest lepszym przewodnikiem). Mniejsza rezystywność oznacza mniejszą rezystancję przewodu przy tej samej długości i przekroju, a więc mniejszy spadek napięcia przy tym samym prądzie.
Najczęściej: pomija się przewód powrotny (brak 2·l), myli się % z voltami, miesza jednostki przekroju, albo bezrefleksyjnie przyjmuje prąd zabezpieczenia jako prąd obciążenia. Warto zawsze rozpisać wzór i sprawdzić, czy wynik ma sens praktyczny.
W pytaniach wielokrotnego wyboru zwykle szuka się najmniejszego przekroju spełniającego warunek. Większy przekrój poprawia parametry, ale nie jest optymalny ekonomicznie i może nie pasować do intencji pytania, więc wybór "za dużego" bywa uznawany za niepoprawny.
Gdy odcinki przewodów są długie, prądy duże albo napięcie zasilania niskie (np. obwody sterownicze DC). Kontrola spadku jest ważna, bo zbyt niskie napięcie na odbiorniku może powodować nieprawidłową pracę urządzeń, nagrzewanie i awarie.
W treści zwykle pojawia się sformułowanie "obwód stałoprądowy" oraz brak danych o współczynniku mocy i reaktancji. Dla DC liczy się głównie rezystancja przewodów. Dla AC (szczególnie 3-faz) często dochodzą inne zależności i parametry obciążenia.
info

Około 65% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Według specjalistów z branży: "Warunek DU%=4% przy UN=50 V oznacza dopuszczalny spadek ok. 2 V."

Materiały:

  • Podręczniki z instalacji elektrycznych (działy: spadki napięć, dobór przewodów)
  • Notatki/ściągi z wzorami na spadek napięcia w obwodach DC i AC
  • Katalogi producentów przewodów (rezystancja żył w funkcji przekroju i temperatury)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego