Dobra substytucyjne (zamienniki) to dobra, które z punktu widzenia konsumenta mogą spełniać podobną funkcję i zaspokajać tę samą potrzebę. W praktyce oznacza to, że gdy jedno dobro staje się mniej dostępne lub relatywnie droższe, część osób może przenieść popyt na drugie dobro, bo pozwala osiągnąć podobny efekt.
Odpowiedź "zapałki i zapalniczki" jest poprawna, ponieważ oba produkty służą do uzyskania płomienia i rozpalenia ognia. W wielu sytuacjach (np. zapalenie świeczki, kuchenki gazowej, papierosa) można użyć jednego albo drugiego, więc są one funkcjonalnymi zamiennikami.
Pozostałe odpowiedzi są niepoprawne, bo nie opisują typowej relacji zastępowania:
- "książki i długopisy" – to dobra częściej używane łącznie (mogą być komplementarne w nauce), a nie zamienniki tej samej funkcji.
- "dyskietki i komputery" – to dobra z różnych kategorii; dyskietka (nośnik danych) nie zastępuje komputera. Jeśli już, takie pary częściej tworzą relację uzupełniania (sprzęt + nośnik), a nie substytucji.
- "samochody i mieszkania" – zaspokajają inne potrzeby (transport vs potrzeba mieszkaniowa), więc nie są standardowo rozpatrywane jako substytuty.
Wskazówka egzaminacyjna: przy substytutach pytaj siebie: "Czy klient może realnie wybrać jedno zamiast drugiego, aby osiągnąć podobny efekt?" Jeśli odpowiedź brzmi "tak", to masz dobry trop na zamienniki.
