KWALIFIKACJA EKA2 - CZERWIEC 2014

PYTANIE NR 35.
Dokumentację kategorii A zgromadzoną w archiwum zakładowym, w przypadku likwidacji lub przekształcenia instytucji, należy przekazać
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Dokumentacja kategorii A ma trwałą wartość archiwalną i nie podlega brakowaniu ani dowolnemu przekazaniu podmiotom komercyjnym.
W razie likwidacji lub przekształcenia jednostki materiały takie powinny trafić do archiwum państwowego właściwego ze względu na siedzibę, aby zapewnić ich ochronę i dostępność.

Pełne wyjaśnienie:

Dokumentacja kategorii A to materiały archiwalne o trwałej wartości historycznej, dowodowej lub informacyjnej. Z tego powodu jej los jest inny niż dokumentacji niearchiwalnej (np. kategorii B), która co do zasady może być po czasie przechowywania brakowana.

W sytuacji likwidacji lub przekształcenia instytucji kluczowe jest zapewnienie ciągłości opieki nad materiałami archiwalnymi. Najbardziej właściwym kierunkiem jest przekazanie ich do archiwum państwowego właściwego miejscowo, ponieważ to ta instytucja odpowiada za przejmowanie, przechowywanie i udostępnianie materiałów archiwalnych w systemie państwowym.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "na brakowanie" – brakowanie oznacza wyłączenie dokumentacji z zasobu i jej zniszczenie. Materiały kategorii A nie są przeznaczone do zniszczenia, bo mają wartość archiwalną.
  • "sukcesorowi" – następca prawny może przejmować zadania, majątek lub bieżącą dokumentację do kontynuacji spraw, ale sama kategoria A wymaga zabezpieczenia w systemie archiwów państwowych; nie jest to typowe "przekazanie jak akt sprawy" do dalszego prowadzenia.
  • "firmie prywatnej specjalizującej się w przechowalnictwie dokumentacji" – usługi przechowywania mogą dotyczyć części dokumentacji bieżącej lub niearchiwalnej, natomiast materiały archiwalne kategorii A wymagają przekazania do instytucji publicznej właściwej do ich przejęcia i trwałej ochrony.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się kategoria A, myśl o zasadzie "nie niszczymy – zabezpieczamy i przekazujemy do archiwum państwowego".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Dokumentacja kategorii A to materiały archiwalne, czyli dokumenty o trwałej wartości (np. historycznej lub dowodowej), które powinny być zachowane bezterminowo. W praktyce oznacza to, że nie przeznacza się ich do zniszczenia, lecz obejmuje szczególną ochroną i ewidencją.
Brakowanie prowadzi do wyłączenia dokumentów z zasobu i ich zniszczenia. Kategoria A oznacza trwałą wartość archiwalną, więc takie dokumenty muszą zostać zachowane i zabezpieczone. Dlatego "brakowanie" stoi w sprzeczności z samą definicją kategorii A.
Co do zasady materiały archiwalne (kategoria A) powinny trafić do archiwum państwowego właściwego miejscowo. Chodzi o zapewnienie ciągłości przechowywania, ochrony oraz możliwości udostępniania tych materiałów w publicznym systemie archiwalnym.
Sukcesor może przejąć wiele obowiązków i część dokumentacji potrzebnej do kontynuowania spraw, ale materiały kategorii A mają szczególny status. W pytaniach egzaminacyjnych najczęściej rozstrzygające jest to, że materiały archiwalne finalnie powinny zostać przekazane do archiwum państwowego.
Sygnałem jest sformułowanie "dokumentacja kategorii A" oraz sytuacje typu "likwidacja" lub "przekształcenie" jednostki. Wtedy celem jest zabezpieczenie materiałów archiwalnych, a nie ich niszczenie ani magazynowanie komercyjne. To kieruje do archiwum państwowego.
Firmy prywatne mogą świadczyć usługi przechowywania, ale kategoria A to materiały archiwalne wymagające systemowej, publicznej ochrony i zasad udostępniania. W logice egzaminu archiwistycznego "właściwy" odbiorca kategorii A to archiwum państwowe, nie magazyn komercyjny.
Najczęściej myli się kategorię A z dokumentacją przeznaczoną do brakowania albo zakłada, że wszystko przejmuje sukcesor. Inną pułapką jest skojarzenie z outsourcingiem przechowywania. Warto zapamiętać: kategoria A = zabezpieczenie i przekazanie do archiwum państwowego.
To archiwum państwowe, którego zasięg terytorialny obejmuje siedzibę danej jednostki (miejsce jej działania). W zadaniach testowych zwykle nie trzeba wskazywać nazwy archiwum, lecz rozpoznać zasadę, że przekazanie następuje do właściwej jednostki sieci archiwów państwowych.
Brakowanie dotyczy przede wszystkim dokumentacji niearchiwalnej (np. kategorii B) po upływie okresu przechowywania i po spełnieniu wymogów formalnych. Nie stosuje się go do materiałów archiwalnych kategorii A, bo ich przeznaczeniem jest trwałe zachowanie.
Opanuj definicje kategorii A i B oraz konsekwencje: A = przechowywanie trwałe i przekazanie do archiwum państwowego, B = przechowywanie czasowe i możliwość brakowania. Ćwicz zadania sytuacyjne: likwidacja, reorganizacja, zmiana formy prawnej, przekazanie dokumentacji.
info

Około 48% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z archiwistyki zakładowej dotyczące kwalifikacji archiwalnej (A/B) i zasad przekazywania materiałów
  • Instrukcje kancelaryjne i archiwalne stosowane w jednostkach organizacyjnych (do nauki pojęć i praktycznych dokumentów ewidencyjnych)
  • Strony edukacyjne archiwów państwowych opisujące zadania archiwów i podstawowe zasady przejmowania materiałów archiwalnych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego