KWALIFIKACJA ELM2 - TEST WIEDZY NR 5

PYTANIE NR 3.
Dwa kondensatory o pojemnościach C1 = 5μF i C2 = 10μF są połączone szeregowo. Jaka jest ich pojemność zastępcza?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Połączenie szeregowe kondensatorów liczy się ze wzoru: 1/Cz = 1/C1 + 1/C2. Dla 5 µF i 10 µF: 1/Cz = 1/5 + 1/10 = 0,2 + 0,1 = 0,3 (1/µF), więc Cz = 1/0,3 ≈ 3,33 µF. Wynik jest mniejszy niż 5 µF, co jest typowe dla szeregu.

Pełne wyjaśnienie:

Przy połączeniu szeregowym kondensatorów przez oba elementy "przechodzi" ten sam ładunek, a napięcia na kondensatorach sumują się. Z tego wynika podstawowa zależność na pojemność zastępczą:

1/Cz = 1/C1 + 1/C2

Podstawiamy dane: C1 = 5 µF, C2 = 10 µF.

Liczymy krok po kroku:

  • 1/C1 = 1/5 = 0,2 (1/µF)
  • 1/C2 = 1/10 = 0,1 (1/µF)
  • 1/Cz = 0,2 + 0,1 = 0,3 (1/µF)
  • Cz = 1/0,3 ≈ 3,33 µF

Odpowiedź "3.33µF" jest więc poprawna. Dodatkowa kontrola sensu wyniku: dla kondensatorów w szeregu pojemność zastępcza zawsze jest mniejsza od najmniejszej z pojemności składowych, czyli mniejsza niż 5 µF — i 3,33 µF spełnia ten warunek.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "15µF" to wynik charakterystyczny dla połączenia równoległego (wtedy pojemności się sumują). W szeregu taka wartość nie może wyjść.
  • "5µF" sugeruje brak wpływu drugiego kondensatora. W szeregu dołączenie kolejnego kondensatora zmniejsza pojemność zastępczą, więc nie pozostaje ona równa mniejszemu z elementów.
  • "7.5µF" to wartość pośrednia, ale nadal zbyt duża jak na szereg (większa od 5 µF). Taki wynik często bierze się z użycia niewłaściwego wzoru lub intuicyjnego "uśredniania".

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w zadaniu jest słowo "szeregowo", od razu sprawdź, czy Twój wynik wyszedł mniejszy od najmniejszej pojemności. To szybki test wychwytywania pomyłek we wzorze.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Stosuje się zależność odwrotności: 1/Cz = 1/C1 + 1/C2 + .... Po zsumowaniu odwrotności odwracasz wynik: Cz = 1/(suma). Dla dwóch kondensatorów to najczęściej kilka prostych działań na ułamkach.
W szeregu oba kondensatory magazynują ten sam ładunek, a napięcia na nich się sumują. Żeby przy tym samym ładunku uzyskać większe napięcie całkowite, układ zachowuje się jak kondensator o mniejszej pojemności. To naturalna konsekwencja wzoru z odwrotnościami.
Sprawdź regułę kontrolną: Cz w szeregu < najmniejsza pojemność. Jeśli wyszło Ci np. 7,5 µF przy 5 µF i 10 µF, to wynik jest na pewno zły. Taka kontrola często ratuje punkty na egzaminie.
Najczęściej myli się zasady: w równoległym połączeniu pojemności się sumują, a w szeregowym sumują się odwrotności. Druga częsta pomyłka to przenoszenie reguł z rezystorów bez sprawdzenia, czy dotyczy to kondensatorów.
Tak. Możesz przejść na ułamki dziesiętne (np. 1/5 = 0,2) albo użyć wzoru dla dwóch kondensatorów: Cz = (C1·C2)/(C1 + C2). Ten zapis często jest szybszy i ogranicza błędy rachunkowe.
Najczęściej wtedy, gdy trzeba zwiększyć dopuszczalne napięcie pracy (każdy kondensator "dzieli" część napięcia). Skutkiem ubocznym jest zmniejszenie pojemności zastępczej, więc dobór wartości musi to uwzględniać w filtrach, zasilaczach i układach czasowych.
1 µF = 10-6 F. W zadaniach, gdzie pojawiają się wzory z R i C (np. stała czasowa), spójność jednostek jest kluczowa. W samym liczeniu pojemności zastępczej możesz zostać w µF, o ile wszystkie pojemności są w tej samej jednostce.
Nie. 15 µF to suma 5 µF i 10 µF, czyli typowy wynik dla połączenia równoległego. W szeregu pojemność zawsze maleje poniżej najmniejszej wartości, więc taki wynik jednoznacznie wskazuje użycie złej reguły.
Tolerancja (np. ±10%) oznacza, że rzeczywista pojemność może odbiegać od nominalnej, więc i pojemność zastępcza też będzie się wahała. W zadaniach egzaminacyjnych zwykle liczy się z wartości nominalnych, ale w praktyce serwisowej warto uwzględniać możliwy zakres wyniku.
Opanuj trzy rzeczy: wzory na połączenia (szereg/równolegle), kontrolę sensu wyniku (dla szeregu mniejsza od najmniejszej) oraz podstawowe przeliczenia jednostek. Rozwiązuj krótkie zestawy zadań rachunkowych, aż wzór stanie się automatyczny.
info

Około 65% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że połączenie szeregowe kondensatorów liczy się ze wzoru: 1/Cz = 1/C1 + 1/C2.

Źródła:

  • Wikipedia (PL), "Kondensator" – sekcja o łączeniu kondensatorów, https://pl.wikipedia.org/wiki/Kondensator (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (EN), "Capacitor" – "Capacitors in series", https://en.wikipedia.org/wiki/Capacitor#Capacitors_in_series (dostęp: 2026-03-02)
  • All About Circuits, "Capacitors in Series and Parallel", https://www.allaboutcircuits.com/textbook/direct-current/chpt-13/capacitors-in-series-parallel/ (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Skrypty/rozdziały z podstaw elektrotechniki: łączenie elementów R, L, C
  • Zestawy zadań z obwodów prądu stałego i przemiennego (część o kondensatorach)
  • Karty katalogowe kondensatorów (pojemność, tolerancja, napięcie znamionowe) – do kontekstu praktycznego

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego