Heliograf kulowy jest przyrządem meteorologicznym przeznaczonym do pomiaru (rejestracji) usłonecznienia, rozumianego jako czas, w którym promieniowanie słoneczne jest na tyle silne, że można uznać, iż "świeci słońce" (czas świecenia słońca). W klasycznym rozwiązaniu z kulą szklaną promienie słoneczne są skupiane, a ślad rejestracji pozwala określić, przez ile czasu w danym dniu występowało usłonecznienie.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?
- "wysokości opadu" – opad mierzy się przyrządami opadowymi (np. deszczomierzem). Heliograf nie ma konstrukcji ani skali do zbierania i przeliczania wody opadowej.
- "ciśnienia atmosferycznego" – ciśnienie mierzy się barometrami (rtęciowymi lub aneroidami) albo czujnikami ciśnienia w automatycznych stacjach. Heliograf nie reaguje na zmiany ciśnienia, tylko na promieniowanie słoneczne.
- "prędkości i kierunku wiatru" – prędkość wiatru mierzy anemometr, a kierunek wiatrowskaz. Heliograf nie ma elementów ruchomych ani układu odniesienia do kierunku wiatru.
W praktyce rolniczej informacja o usłonecznieniu jest ważna m.in. dla oceny warunków fotosyntezy, przebiegu wegetacji i porównywania sezonów pogodowych. Na egzaminie warto kojarzyć nazwy przyrządów z mierzonym elementem pogody: opad–deszczomierz, ciśnienie–barometr, wiatr–anemometr/wiatrowskaz, usłonecznienie–heliograf.
