KWALIFIKACJA CHM3 - WRZESIEŃ 2015

PYTANIE NR 11.
Ile gramów NaCl otrzymuje się po odparowaniu do sucha 250 g 10% roztworu?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Stężenie 10% (m/m) oznacza 10 g NaCl w 100 g roztworu.
W 250 g roztworu masa NaCl wynosi: 250 g × 0,10 = 25 g. Po odparowaniu do sucha usuwa się rozpuszczalnik (wodę), a pozostaje tylko substancja stała, czyli 25 g NaCl.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu podano: 250 g roztworu o stężeniu 10%. W szkolnych obliczeniach chemicznych zapis "10% roztworu" domyślnie oznacza stężenie procentowe masowe (m/m), czyli udział masy substancji rozpuszczonej w masie całego roztworu.

Krok 1: zamiana procentów na ułamek.
10% = 10/100 = 0,10.

Krok 2: obliczenie masy NaCl w porcji roztworu.
Masa substancji rozpuszczonej = masa roztworu × ułamek masowy
m(NaCl) = 250 g × 0,10 = 25 g

Krok 3: interpretacja "odparowania do sucha".
Odparowanie do sucha oznacza usunięcie rozpuszczalnika (tu: wody) aż do uzyskania suchej pozostałości. Zakładamy, że NaCl jest substancją nielotną w tych warunkach, więc pozostaje w naczyniu jako stała pozostałość. Zatem masa pozostałości równa jest masie NaCl zawartej pierwotnie w roztworze: 25 g.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "250 g" odpowiada masie całego roztworu przed odparowaniem. Po odparowaniu woda znika, więc nie może zostać cała masa 250 g.
  • "2,5 g" to typowy efekt błędu skali (potraktowanie 10% jak 1% lub pomyłka o rząd wielkości).
  • "0,25 g" wynika z jeszcze większego błędu procentowego (np. potraktowanie 10% jak 0,1% albo nieprawidłowe przesunięcie przecinka).

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze zapisuj procent jako ułamek (np. 10% → 0,10) i sprawdź sens wyniku: masa substancji z roztworu 10% musi być znacznie mniejsza niż masa roztworu, ale nie "mikroskopijna".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najczęściej chodzi o stężenie procentowe masowe: 10 g substancji (np. NaCl) w 100 g całego roztworu. Wtedy masę substancji liczysz jako: m(substancji) = m(roztworu) × 0,10. Jeśli w zadaniu miałoby być inaczej (objętościowo), zwykle jest to wyraźnie dopisane.
Zamień procent na ułamek: 10% = 0,10. Następnie pomnóż przez masę roztworu: 250 g × 0,10 = 25 g. To jest masa chlorku sodu obecna w tej porcji roztworu jeszcze przed odparowaniem.
Bo 250 g to masa roztworu (NaCl + woda). Odparowanie do sucha usuwa rozpuszczalnik, czyli wodę. Pozostaje tylko substancja nielotna (NaCl). Dlatego masa pozostałości równa jest masie NaCl zawartej w roztworze, a nie całej masie roztworu.
To doprowadzić próbkę do momentu, aż rozpuszczalnik całkowicie odparuje i w naczyniu pozostanie sucha pozostałość. W praktyce oznacza to odparowanie wody (lub innego rozpuszczalnika) i pozostawienie składników stałych, o ile nie ulegają rozkładowi lub ulotnieniu.
W typowych warunkach szkolnych przyjmuje się, że NaCl jest substancją nielotną, więc nie odparowuje razem z wodą. Ucieka jedynie rozpuszczalnik. Dlatego masa pozostałości po odparowaniu do sucha odpowiada masie soli obecnej w roztworze.
Najczęściej: (1) potraktowanie 10% jako 10 zamiast 0,10, (2) pomyłka o rząd wielkości (np. 2,5 g), (3) ignorowanie sensu fizycznego "do sucha", (4) mieszanie stężenia masowego z objętościowym. Pomaga zapis danych i kontrola, czy wynik jest realistyczny.
Nie. Dane są podane w gramach roztworu, a stężenie jest procentowe (w typowym ujęciu masowym). Gęstość jest potrzebna wtedy, gdy masz objętość (ml, dm3) i musisz przeliczyć ją na masę. Tutaj wszystko jest już w masach.
Porównaj wynik z masą roztworu. Dla 10% masa substancji powinna stanowić około 1/10 masy roztworu. Dla 250 g roztworu sensowny wynik to okolice 25 g. Jeśli wychodzi 250 g albo 0,25 g, to sygnał błędu w interpretacji procentów.
Zasada jest stała: dzielisz przez 100. Czyli 10% → 10/100 = 0,10; 2% → 0,02; 0,5% → 0,005. Następnie mnożysz masę roztworu przez ten ułamek. Taki zapis zmniejsza ryzyko pomyłek z przecinkiem.
W praktyce technika analityka często spotyka się też stężenie molowe (mol/dm3), masowe (g/dm3), ułamek molowy oraz rozcieńczanie roztworów. Na egzaminie warto umieć rozpoznawać, jakie jednostki podano, i dobrać właściwy wzór do obliczeń.
info

Około 81% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnio łatwe

Według specjalistów z branży: "Stężenie 10% (m/m) oznacza 10 g NaCl w 100 g roztworu.W 250 g roztworu masa NaCl wynosi: 250 g × 0,10 = 25 g."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Stężenie procentowe" – https://pl.wikipedia.org/wiki/St%C4%99%C5%BCenie_procentowe (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (PL): "Roztwór (chemia)" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Roztw%C3%B3r_(chemia) (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Podręczniki szkolne z chemii: dział "roztwory i stężenia" (liceum/technikum)
  • Zestawy zadań maturalnych/technikalnych z obliczeń stężeń roztworów
  • Karty wzorów/ściągi do obliczeń: stężenie masowe i procentowe

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego