KWALIFIKACJA HGT12 - STYCZEŃ 2020

PYTANIE NR 7.
Ile wynosi zapotrzebowanie na energię dla mężczyzny prowadzącego umiarkowaną aktywność zawodową i dużą aktywność pozazawodową, którego PPM wynosi 1750 kcal? Do obliczeń wykorzystaj wybrany z tabeli właściwy współczynnik aktywności fizycznej PAL oraz wzór CPM = PPM×PAL.
Ilustracja przedstawia tabelę z wartościami współczynnika aktywności fizycznej (PAL) dla mężczyzn, uwzględniając poziom
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
CPM oblicza się ze wzoru CPM = PPM×PAL.
Po dobraniu z tabeli współczynnika dla mężczyzny o umiarkowanej aktywności zawodowej i dużej pozazawodowej (PAL = 1,8) wykonujemy mnożenie: 1750 kcal × 1,8 = 3150 kcal. To jest dzienne zapotrzebowanie na energię.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu trzeba wyznaczyć całkowitą przemianę materii (CPM), czyli dzienne zapotrzebowanie na energię, korzystając z podanego wzoru:

CPM = PPM × PAL

Gdzie:

  • PPM to podstawowa przemiana materii (energia niezbędna do podtrzymania podstawowych funkcji życiowych w spoczynku),
  • PAL to współczynnik aktywności fizycznej opisujący, jak bardzo tryb życia zwiększa wydatek energii w porównaniu do spoczynku.

Krok 1: dobór PAL z tabeli. Z opisu wynika: umiarkowana aktywność zawodowa oraz duża aktywność pozazawodowa. Dla takiej kombinacji w tabeli przyjmuje się PAL = 1,8 (to wartość, która pozwala przejść od PPM do CPM w warunkach zwiększonej aktywności).

Krok 2: obliczenie CPM przez podstawienie danych:

CPM = 1750 kcal × 1,8 = 3150 kcal

Wynik 3150 kcal jest logiczny: jest wyraźnie większy od PPM, ponieważ duża aktywność poza pracą istotnie podnosi całodzienny wydatek energetyczny.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • 2800 kcal odpowiadałoby PAL = 1,6 (1750×1,6), czyli zbyt niskiemu poziomowi aktywności w porównaniu z warunkiem "duża aktywność pozazawodowa".
  • 2625 kcal odpowiadałoby PAL = 1,5 (1750×1,5), co zwykle wiąże się z mniejszą aktywnością całodzienną niż opisana w zadaniu.
  • 3325 kcal odpowiadałoby PAL = 1,9 (1750×1,9), czyli wyższemu współczynnikowi niż wynika z doboru dla podanego opisu.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze sprawdź "odwrotnie" wynik, dzieląc CPM przez PPM. Jeśli 3150/1750 = 1,8, to masz pewność, że rachunek jest spójny z dobranym PAL.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
PPM to podstawowa przemiana materii, czyli energia potrzebna organizmowi do podtrzymania funkcji życiowych w spoczynku (oddychanie, krążenie, praca narządów). W zadaniach egzaminacyjnych PPM jest punktem wyjścia do obliczenia CPM po uwzględnieniu aktywności.
CPM to całkowita przemiana materii, czyli dzienne zapotrzebowanie na energię. Jest większe od PPM, bo obejmuje nie tylko spoczynek, ale też aktywność fizyczną i koszty funkcjonowania w ciągu dnia. W praktyce CPM uzyskuje się przez pomnożenie PPM przez współczynnik PAL.
PAL to liczba opisująca poziom aktywności dobowej. Dobiera się ją z tabeli na podstawie opisu trybu życia (np. lekka/umiarkowana/duża aktywność w pracy i poza pracą). Kluczowe jest dopasowanie do całej doby, a nie tylko do jednej części dnia.
Wybierz PAL z tabeli zgodnie z opisem aktywności, a następnie wykonaj mnożenie PPM × PAL. Na końcu sprawdź sens wyniku: CPM powinno być wyższe od PPM. Dobrą kontrolą jest podzielenie CPM przez PPM, aby upewnić się, że wychodzi zastosowany PAL.
Najczęstszy problem to czytanie tabeli "intuicyjnie" zamiast według kryteriów oraz mylenie aktywności zawodowej z pozazawodową. Uczniowie często wybierają PAL typowy dla pracy, pomijając wysiłek poza pracą. Na egzaminie warto podkreślić słowa "umiarkowana" i "duża".
Sprawdź relację CPM do PPM: CPM/PPM powinno równać się PAL. Jeśli PAL jest np. 1,8, CPM ma być o 80% wyższe niż PPM. Dodatkowo CPM dla osoby aktywnej zwykle przekracza 2500 kcal, więc wynik dużo niższy może oznaczać błędny PAL.
Zależy od polecenia i sposobu podania odpowiedzi. Jeśli odpowiedzi są w pełnych kcal (jak w typowych testach), wynik po mnożeniu należy dopasować do tej formy. Najważniejsze jest zachowanie zgodności z obliczeniami i wybór odpowiedzi dokładnie odpowiadającej wyliczeniu.
PAL rośnie wraz z poziomem aktywności: im więcej ruchu w pracy i czasie wolnym, tym wyższy współczynnik. W praktyce różnica między PAL 1,6 a 1,8 może oznaczać kilkaset kcal dziennie. Na egzaminie zawsze korzystaj z tabeli dołączonej do zadania, bo skale mogą się różnić.
CPM stosuje się przy planowaniu energetyczności jadłospisu dla grup (stołówka szkolna, internat, zakład pracy). Pozwala oszacować, ile energii powinny dostarczać posiłki w ciągu dnia, aby pokryć potrzeby osób o określonej aktywności i uniknąć niedoboru lub nadwyżki energii.
Częste są pomyłki w mnożeniu (np. 1750×1,8 policzone jak 1750×1,6) oraz brak kontroli wyniku przez dzielenie CPM/PPM. Inny błąd to przepisanie nie tego PAL z tabeli (wiersz/kolumna). Pomaga zapis: najpierw PAL, potem działanie, potem kontrola.
info

Statystycznie 47% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Według specjalistów z branży: "To jest dzienne zapotrzebowanie na energię."

Materiały:

  • Podręczniki i materiały dydaktyczne do kwalifikacji HGT.12 dotyczące planowania żywienia i obliczeń energetycznych
  • Tabele PAL oraz opisy poziomów aktywności używane w danej szkole/OKE (aktualna wersja)
  • Zadania treningowe z obliczania CPM z PPM i PAL (arkusze ćwiczeń)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego