KWALIFIKACJA MEC5 - STYCZEŃ 2023

PYTANIE NR 19.
Ile wynosi zbieżność stożka o długości 100 mm i średnicach D=25 mm oraz d=24 mm? Skorzystaj z zależności C = (D – d)/L.
Ilustracja przedstawia schemat stożka ściętego, który jest często używany w kontekście egzaminów zawodowych związanych z
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Korzystając ze wzoru C = (D − d)/L obliczamy różnicę średnic: 25 mm − 24 mm = 1 mm.
Następnie C = 1/100 = 0,01. Zapis zbieżności w formie stosunku 1:n oznacza, że 0,01 = 1/100, czyli 1:100.

Pełne wyjaśnienie:

Zbieżność stożka opisuje, jak szybko zmienia się średnica stożka na określonej długości. W zadaniu podano wszystkie potrzebne dane oraz zależność: C = (D − d)/L, gdzie:

  • D – większa średnica stożka,
  • d – mniejsza średnica stożka,
  • L – długość stożka.

Najpierw wyznaczamy różnicę średnic: D − d = 25 mm − 24 mm = 1 mm. Następnie podstawiamy do wzoru:

C = 1 mm / 100 mm = 0,01.

W praktyce warsztatowej i na rysunku technicznym zbieżność często zapisuje się jako stosunek 1:n. Otrzymane 0,01 to dokładnie 1/100, więc zapis stosunkowy wynosi 1:100.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne? Wartości 1:25 i 1:50 oznaczają znacznie większą zbieżność (odpowiednio 0,04 i 0,02), czyli stożek "zwężałby się" szybciej niż wynika z danych (różnica średnic musiałaby być większa przy tej samej długości). Odpowiedź 1:5 odpowiada bardzo dużej zbieżności (0,2) i jest tym bardziej niezgodna z obliczeniem. Typowa pułapka polega na tym, że po uzyskaniu 0,01 ktoś odwraca ułamek lub myli zapis dziesiętny z postacią 1:n. Dobrym nawykiem jest zawsze sprawdzić: czy 1:100 odpowiada 0,01? Tak, bo 1/100 = 0,01.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zbieżność stożka to miara tego, o ile zmienia się średnica stożka na danej długości. Najczęściej liczy się ją jako (D − d)/L, czyli różnicę średnic podzieloną przez długość. Wynik można zapisać dziesiętnie (np. 0,01) albo jako stosunek 1:n (np. 1:100).
Najpierw oblicz różnicę średnic D − d. Potem podziel ją przez długość L, pamiętając o tych samych jednostkach (np. mm). Na końcu zdecyduj, w jakiej postaci ma być wynik: liczba (np. 0,01) lub zapis 1:n (np. 1:100).
Wzór (D − d)/L jest ilorazem dwóch długości. Jeśli średnice podasz w mm, a długość w cm, wynik będzie błędny przez różnicę skali. Na egzaminie najbezpieczniej wszystko sprowadzić do mm i dopiero wtedy liczyć oraz zamieniać wynik na postać 1:n.
Wynik 0,01 oznacza 1/100, bo 0,01 = 1 ÷ 100. Zatem zapis 1:n to 1:100. Ogólna metoda: jeśli C = 0,02 to 1/50, jeśli C = 0,04 to 1/25 itd. Trzeba uważać, aby nie odwrócić proporcji.
Najczęstsze błędy to: pominięcie dzielenia przez L (zostaje sama różnica średnic), pomylenie zapisu dziesiętnego z 1:n (odwracanie ułamka), oraz wybór "ładnej" odpowiedzi bez rachunku. Warto zawsze sprawdzić: czy 1:n daje tę samą liczbę co obliczone C.
Nie. Zbieżność stożka opisuje zmianę średnicy na długości (stosunek). Kąt stożka to parametr kątowy zależny od geometrii i wymaga innych zależności. Na egzaminie zwróć uwagę, czy pytanie prosi o C (zbieżność), czy o kąt — to różne wielkości.
Zbieżność liczy się m.in. przy dopasowaniu elementów stożkowych w montażu, przy ocenie zgodności wykonania z rysunkiem oraz przy kontroli części (np. porównanie średnic na określonej długości). Pomaga to przewidzieć, czy połączenie stożkowe będzie prawidłowo pasować i klinować.
Użyj kontroli zdroworozsądkowej: jeśli różnica średnic wynosi 1 mm na długości 100 mm, to zmiana jest mała, więc C powinno być małe: 1/100 = 0,01. Zapis 1:100 też "pasuje", bo mianownik jest równy długości, gdy różnica wynosi 1 mm.
W praktyce warsztatowej średnice zwykle mierzy się suwmiarką lub mikrometrem (zależnie od wymaganej dokładności). Ważne jest, aby pomiar wykonać w dwóch przekrojach oddalonych o znaną długość L i zapisać wyniki jednoznacznie, bo z tego liczy się różnicę D − d.
Tak, w tym sensie: 1:100 odpowiada C = 1/100, czyli różnicy średnic równej 1 jednostce na 100 jednostek długości. W zadaniu dokładnie tak jest: D − d = 1 mm na L = 100 mm. Trzeba jednak pamiętać, że to dotyczy średnic, a nie promieni.
info

Statystycznie 77% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnio łatwe

Specjaliści zwracają uwagę: "Korzystając ze wzoru C = (D − d)/L obliczamy różnicę średnic: 25 mm − 24 mm = 1 mm.Następnie C = 1/100 = 0,01."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z rysunku technicznego maszynowego (dział: stożki i ich parametry)
  • Materiały z metrologii warsztatowej (pomiary średnic, długości, kontrola stożków)
  • Zbiór zadań z obliczeń warsztatowych dla mechaników (proporcje, stosunki, podstawienia do wzorów)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego