KWALIFIKACJA ELE11 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 7.
Jaka będzie prędkość przepływu czynnika solarnego w przewodzie z rur miedzianych, jeżeli strumień objętości wynosi 0,05dm3/s, a średnicę wewnętrzną przewodu dobrano zgodnie z danymi zawartymi w tabeli?
Ilustracja przedstawia tabelę oraz wzór matematyczny związany z przepływem czynnika solarnego w kontekście egzaminu
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Aby wyznaczyć prędkość przepływu w przewodzie, stosuje się zależność v=Q/A, gdzie Q to strumień objętości, a A pole przekroju rury. Najpierw trzeba przeliczyć 0,05 dm3/s na m3/s, a następnie obliczyć A z dobranej w tabeli średnicy wewnętrznej (A=πd2/4).

Pełne wyjaśnienie:

Prędkość przepływu czynnika w przewodzie oblicza się z równania ciągłości przepływu: v = Q / A, gdzie:

  • Q – strumień objętości (np. m3/s),
  • A – pole przekroju poprzecznego przewodu (m2),
  • v – średnia prędkość przepływu (m/s).

W tym zadaniu podano strumień objętości 0,05 dm3/s. Do obliczeń hydraulicznych w instalacjach energetycznych standardowo przechodzi się na jednostki układu SI, czyli m3/s. Ponieważ 1 dm3 = 0,001 m3, to 0,05 dm3/s = 0,00005 m3/s.

Następnie trzeba przyjąć średnicę wewnętrzną rury dobraną zgodnie z tabelą z zadania (zwykle jest to tabela doboru średnic dla zadanego przepływu lub zalecanej prędkości). Gdy znasz średnicę d, obliczasz pole przekroju kołowego:

A = π · d2 / 4

Ważne jest, by wstawić średnicę (nie promień) i użyć jej w metrach. Typowy błąd to podstawienie wartości w milimetrach bez przeliczenia albo potraktowanie średnicy jak promienia, co zmienia wynik kilkukrotnie.

Po obliczeniu pola A podstawiasz do v = Q/A i otrzymujesz prędkość. Odpowiedź "0,38 m/s" jest poprawna, bo jest zgodna z tą procedurą dla średnicy wynikającej z tabeli. Pozostałe wartości ("0,28 m/s", "0,29 m/s", "0,25 m/s") odpowiadają sytuacjom, w których przyjęto inny przekrój (inną średnicę) lub popełniono błąd w przeliczeniu jednostek bądź w obliczeniu pola przekroju.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze zapisuj najpierw Q w m3/s i d w m, dopiero potem licz A i v. To ogranicza ryzyko pomyłek rachunkowych.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Użyj zależności v = Q / A, gdzie Q to strumień objętości, a A pole przekroju rury. Najpierw przelicz jednostki na SI (m3/s i m), policz A = πd2/4, a na końcu wykonaj dzielenie Q przez A.
Strumień objętości (Q) mówi, jaka objętość cieczy przepływa w jednostce czasu. W praktyce spotkasz m.in. dm3/s, l/min, m3/h. Do obliczeń najlepiej stosować m3/s, bo wtedy prędkość wyjdzie bezpośrednio w m/s.
Bo wzór v=Q/A jest najwygodniejszy w układzie SI: Q w m3/s i A w m2 daje v w m/s. Bez przeliczeń łatwo o błąd rzędu 1000. Pamiętaj: 1 dm3=0,001 m3.
Dla przekroju kołowego pole wynosi A = π · d2 / 4. Kluczowe jest, by wstawić średnicę wewnętrzną (nie zewnętrzną) oraz przeliczyć ją na metry. Pomylenie średnicy z promieniem daje wynik różniący się czterokrotnie.
Do obliczenia prędkości przepływu liczy się średnica wewnętrzna, bo to ona wyznacza faktyczny przekrój, przez który płynie czynnik. Średnica zewnętrzna jest potrzebna np. do doboru izolacji lub uchwytów, ale nie do pola przepływu w równaniu v=Q/A.
W praktyce projektowej i eksploatacyjnej często nie wyznacza się średnicy "z głowy", tylko dobiera z tabel doborowych (np. dla dopuszczalnej prędkości, strat ciśnienia lub typowych rur miedzianych). Zadanie sprawdza umiejętność wykorzystania danych tabelarycznych w obliczeniach.
Najczęstsze to: brak przeliczenia dm3 na m3, podstawienie średnicy w mm bez zamiany na m, użycie promienia zamiast średnicy we wzorze na pole, oraz błędne przekształcenie zależności (np. pomylenie v=Q/A z v=Q·A). Warto robić kontrolę jednostek na końcu.
Tak, orientacyjnie: większy przepływ albo mniejsza średnica daje większą prędkość. Po obliczeniach możesz sprawdzić, czy v nie jest nielogicznie mała (np. ułamki mm/s) lub bardzo duża (kilkanaście m/s) dla instalacji solarnych. To nie zastąpi rachunków, ale wyłapie część pomyłek.
Zbyt duża prędkość może zwiększać opory przepływu i straty ciśnienia, co wymusza wyższe podnoszenie pompy i podnosi zużycie energii. Może też powodować hałas i większe obciążenia armatury. Dlatego dobór średnicy z tabel zwykle ogranicza prędkość do zalecanych zakresów.
Ćwicz schemat: odczyt z tabeli → konwersja jednostek → wzór → kontrola jednostek. Zwracaj uwagę, czy tabela dotyczy średnicy wewnętrznej, zewnętrznej czy DN. Dobrą metodą jest zapisywanie danych w jednej linijce: Q=…, d=…, A=…, v=… i dopiero potem liczenie.
info

Około 55% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Aby wyznaczyć prędkość przepływu w przewodzie, stosuje się zależność v=Q/A, gdzie Q to strumień objętości, a A pole przekroju rury."

Źródła:

  • Wikipedia: Volumetric flow rate (zależność Q=v·A), https://en.wikipedia.org/wiki/Volumetric_flow_rate - accessed 2026-02-27
  • Wikipedia: Continuity equation (równanie ciągłości i przepływ w przewodzie), https://en.wikipedia.org/wiki/Continuity_equation - accessed 2026-02-27
  • Engineering ToolBox: Flow Velocity (v=Q/A) i jednostki, https://www.engineeringtoolbox.com/flow-velocity-d_384.html - accessed 2026-02-27

Materiały:

  • Podstawy mechaniki płynów: równanie ciągłości i przepływ w przewodach
  • Materiały dydaktyczne z hydrauliki instalacyjnej dla technika energetyka (obliczenia przepływu, straty ciśnienia)
  • Instrukcje projektowe/poradniki do instalacji solarnych (dobór średnic i przepływów), jeśli są dostępne w szkole/centrum kształcenia

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego