KWALIFIKACJA MEC9 - CZERWIEC 2014

PYTANIE NR 4.
Jaka jest wartość największej siły, która jeszcze nie zerwie rozciąganego osiowo pręta kwadratowego o boku a = 2 cm, z materiału, którego kr = 200 MPa?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Korzystamy z warunku na naprężenie: σ = F/A. Dla pręta kwadratowego A = a² = (0,02 m)² = 0,0004 m². Przy kr = 200 MPa = 200·106 Pa siła graniczna F = σ·A = 200·106·0,0004 = 80 000 N. To największa siła bez zerwania.

Pełne wyjaśnienie:

Pręt jest rozciągany osiowo, więc w przekroju poprzecznym występuje naprężenie normalne opisane zależnością:

σ = F / A

Warunek "jeszcze nie zerwie" interpretujemy jako to, że naprężenie w pręcie nie może przekroczyć wartości granicznej podanej w zadaniu: kr = 200 MPa. Zatem maksymalna siła spełnia:

Fmax = kr · A

Krok 1: pole przekroju
Przekrój jest kwadratem o boku a = 2 cm. Najpierw zamieniamy na metry: 2 cm = 0,02 m.
Pole: A = a² = (0,02 m)² = 0,0004 m² = 4·10-4 m².

Krok 2: jednostki naprężenia
1 Pa = 1 N/m², a 1 MPa = 106 Pa. Zatem:
kr = 200 MPa = 200·106 N/m².

Krok 3: obliczenie siły
Fmax = 200·106 · 4·10-4 = 800·102 = 80 000 N.

Poprawna jest odpowiedź "80000 N", bo wynika bezpośrednio z zależności σ = F/A i poprawnych przeliczeń jednostek.

Dlaczego pozostałe wyniki są błędne?

  • "8000 N" zwykle wynika z pomylenia pola przekroju (np. błędne A = 4·10-5 m²) albo z niepełnego przeliczenia MPa.
  • "800 N" często pojawia się, gdy MPa potraktuje się jak Pa (brak mnożenia przez 106) lub gdy kilka przeliczeń wykonano "na skróty".
  • "80 N" to skrajny efekt wielokrotnego błędu skali (np. zła konwersja cm→m i dodatkowo błąd w MPa→Pa).

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze zapisuj jednostki w każdym kroku. Jeśli σ jest w N/m², to A musi być w m² — wtedy F automatycznie wyjdzie w niutonach.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wzór σ = F/A mówi, że naprężenie normalne σ w pręcie rozciąganym osiowo jest równe sile rozciągającej F podzielonej przez pole przekroju A. Jeśli σ nie przekracza wartości dopuszczalnej, element nie powinien ulec zerwaniu.
Dla kwadratu pole przekroju wynosi A = a². Najpierw zamień a na metry (np. cm → m), a dopiero potem podnieś do kwadratu. To ważne, bo błąd w długości po podniesieniu do kwadratu daje duży błąd w polu.
Bo naprężenie w MPa/Pa jest w przeliczeniu na N/m², więc pole musi być w , aby siła wyszła w N. Gdy policzysz pole w cm², musisz je później konsekwentnie przeliczyć na m² (1 cm² = 10-4 m²).
1 MPa = 106 Pa, więc 200 MPa = 200 · 106 Pa. Ponieważ 1 Pa = 1 N/m², po przeliczeniu masz od razu zgodne jednostki do wzoru σ = F/A.
Stosujesz zależność Fmax = kr · A. Najpierw liczysz pole przekroju A, potem zamieniasz kr na Pa (N/m²) i mnożysz. Wynik dostajesz w niutonach, czyli w jednostce siły.
Nie, jeśli pytanie dotyczy wyłącznie zerwania przy rozciąganiu osiowym i podaje wartość granicznego/dopuszczalnego naprężenia. Długość jest potrzebna np. do wydłużenia (prawo Hooke’a) albo przy zagadnieniach stateczności, a nie do samego F = σ·A.
Najczęściej: (1) brak mnożenia MPa przez 106, (2) błędne pole (A = a zamiast a²), (3) zła konwersja cm → m, (4) policzenie pola w cm² bez przeliczenia na m². Warto prowadzić obliczenia z jednostkami w każdym kroku.
Takie "schodki" zwykle wskazują na typowe błędy skali: brak 106 przy MPa lub pomylenie 10-2 m z 10-3 m przy cm. Ponieważ pole jest w m², pomyłka w długości daje jeszcze większą różnicę po podniesieniu do kwadratu.
Niekoniecznie. W różnych materiałach i zadaniach szkolnych symbol może oznaczać wartość graniczną/dopuszczalną przy rozciąganiu. Na egzaminie kluczowe jest, że to naprężenie graniczne do porównania z σ. Jeśli masz wątpliwość, traktuj je jako "maksymalne dopuszczalne σ".
Zrób kontrolę rzędu wielkości: 200 MPa to 200 N/mm². Pole 2 cm × 2 cm to 400 mm². Mnożąc 200 N/mm² · 400 mm² dostajesz 80 000 N. Taka kontrola w mm pomaga uniknąć błędów konwersji na metry.
info

Około 54% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że korzystamy z warunku na naprężenie: σ = F/A.

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Naprężenie normalne" https://pl.wikipedia.org/wiki/Napr%C4%99%C5%BCenie_normalne - dostęp 2026-02-27
  • Wikipedia (PL): "Wytrzymałość na rozciąganie" https://pl.wikipedia.org/wiki/Wytrzyma%C5%82o%C5%9B%C4%87_na_rozci%C4%85ganie - dostęp 2026-02-27
  • Wikipedia (PL): "Paskal (jednostka)" https://pl.wikipedia.org/wiki/Paskal_(jednostka) - dostęp 2026-02-27

Materiały:

  • Podręczniki z wytrzymałości materiałów (rozdziały o rozciąganiu osiowym i naprężeniach normalnych)
  • Zbiory zadań z wytrzymałości materiałów: pręty o stałym przekroju, obliczanie siły z dopuszczalnego naprężenia
  • Tablice i ściągi z jednostek SI oraz przeliczników MPa↔Pa i cm↔m

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego