KWALIFIKACJA CHM6 - STYCZEŃ 2023

PYTANIE NR 32.
Jaka objętość kwasu solnego o stężeniu 2 mol/dm3 jest potrzebna, aby otrzymać 250 cm3 roztworu o stężeniu 0,15 mol/dm3?
(MHCl = 36,46 g/mol)
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Stosujemy rozcieńczanie: liczba moli substancji przed i po rozcieńczeniu jest taka sama, więc C1·V1 = C2·V2.
V2 = 250 cm3 = 0,250 dm3. Zatem V1 = (0,15 mol/dm3 · 0,250 dm3) / (2 mol/dm3) = 0,01875 dm3 = 18,75 cm3.

Pełne wyjaśnienie:

To zadanie dotyczy rozcieńczania roztworu. Przy rozcieńczaniu nie zmienia się ilość (liczba moli) substancji rozpuszczonej, zmienia się tylko objętość roztworu. Korzystamy więc z zależności:

C1 · V1 = C2 · V2

gdzie:

  • C1 = 2 mol/dm3 (stężenie roztworu wyjściowego HCl),
  • V1 = szukana objętość roztworu wyjściowego,
  • C2 = 0,15 mol/dm3 (stężenie roztworu końcowego),
  • V2 = 250 cm3 (objętość roztworu końcowego).

Krok 1: ujednolicenie jednostek objętości. Ponieważ stężenia podano w mol/dm3, objętość wygodnie zapisać w dm3:

250 cm3 = 250 mL = 0,250 dm3.

Krok 2: obliczenie V1.

V1 = (C2 · V2) / C1 = (0,15 · 0,250) / 2 = 0,0375 / 2 = 0,01875 dm3.

Krok 3: powrót do cm3.

0,01875 dm3 = 18,75 cm3.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 9,40 cm3 – to wynik typowy dla pomyłki w przekształceniu wzoru lub niepoprawnego podstawienia danych (np. błędne dzielenie przez 4 zamiast przez 2).
  • 1,95 cm3 – często wynika z błędu jednostek (np. potraktowania 250 cm3 jako 0,025 dm3 albo innej nieprawidłowej konwersji).
  • 20,30 cm3 – to wynik zbyt duży; wskazuje zwykle na nieuwzględnienie, że roztwór wyjściowy ma wysokie stężenie (2 mol/dm3) i do uzyskania 0,15 mol/dm3 potrzeba relatywnie małej objętości koncentratu.

Uwaga praktyczna: podana masa molowa HCl nie jest potrzebna, bo nie przechodzimy na masę – pracujemy wyłącznie na molarności i objętościach.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najczęściej stosuje się zależność rozcieńczania: C1·V1 = C2·V2. Podstaw stężenie roztworu wyjściowego (C1), stężenie docelowe (C2) i objętość końcową (V2), a następnie oblicz V1. Zadbaj o spójne jednostki (np. dm3).
Bo podczas rozcieńczania nie "znika" ani nie "powstaje" substancja rozpuszczona. Zmienia się tylko objętość przez dodanie rozpuszczalnika, więc liczba moli pozostaje stała: n = C·V. Stąd C1·V1 (mole przed) = C2·V2 (mole po).
Najczęściej błędne są jednostki objętości. Jeśli stężenie jest w mol/dm3, a objętość w cm3, trzeba przeliczyć (250 cm3 = 0,250 dm3). Pomyłka o trzy zera potrafi całkowicie zmienić wynik i "zabrać" punkty.
Zwykle nie. Jeśli zadanie dotyczy wyłącznie stężeń molowych i objętości, wystarczy C1·V1 = C2·V2. Masa molowa jest potrzebna dopiero, gdy przechodzisz na masę substancji (g) lub przygotowujesz roztwór z czystej substancji.
Pamiętaj: 1 dm3 = 1000 cm3. Zatem 250 cm3 = 250/1000 dm3 = 0,250 dm3. To samo co 250 mL = 0,250 L. Spójność jednostek jest kluczowa, bo stężenie molowe odnosi się do dm3 (litra).
Porównaj stężenia: jeśli roztwór wyjściowy jest dużo bardziej stężony (np. 2 mol/dm3), a docelowy słaby (0,15 mol/dm3), to potrzebujesz niewielkiej objętości koncentratu i dużo rozpuszczalnika. Wynik większy niż objętość końcowa byłby od razu podejrzany.
Rozcieńczenia HCl wykonuje się m.in. przy przygotowaniu roztworów do miareczkowania, trawienia, mycia szkła i aparatury, czy badań kontroli jakości. Kluczowe jest obliczenie ilości koncentratu oraz bezpieczne dolewanie kwasu do wody, zgodnie z zasadami BHP.
Najważniejsza zasada praktyczna to: zawsze wlewaj kwas do wody, nie odwrotnie, aby ograniczyć ryzyko gwałtownego ogrzania i rozprysków. Pracuj w okularach i rękawicach, najlepiej pod dygestorium. Obliczenia wykonaj przed rozpoczęciem pracy.
Stężenie molowe (mol/dm3) mówi, ile moli substancji jest w 1 dm3 roztworu. Stężenie procentowe opisuje udział masowy lub objętościowy w % (zależy od definicji). W zadaniach na C1·V1=C2·V2 pracuje się typowo na molarności.
Ćwicz trzy rzeczy: (1) szybkie przekształcanie wzoru C1·V1=C2·V2, (2) przeliczanie cm3↔dm3 oraz mL↔L, (3) kontrolę sensu wyniku. Pomaga też zapisywanie danych w tabelce i dopisywanie jednostek przy każdym kroku.
info

Statystycznie 60% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Eksperci podkreślają: "Stosujemy rozcieńczanie: liczba moli substancji przed i po rozcieńczeniu jest taka sama, więc C1·V1 = C2·V2.V2 = 250 cm3 = 0,250 dm3."

Źródła:

  • Wikipedia: "Rozcieńczanie (chemia)" – opis zależności C1V1=C2V2, https://pl.wikipedia.org/wiki/Rozcie%C5%84czanie (dostęp 2026-02-18)
  • Khan Academy: "Dilution equation" (C1V1=C2V2) – omówienie i przykłady, https://www.khanacademy.org/science/chemistry/solutions-and-mixtures/solution-concentration/a/dilution (dostęp 2026-02-18)
  • Wikipedia: "Stężenie molowe" – definicja molarności i jednostki mol/dm3, https://pl.wikipedia.org/wiki/St%C4%99%C5%BCenie_molowe (dostęp 2026-02-18)

Materiały:

  • Materiały z chemii ogólnej: rozdział o roztworach i stężeniach
  • Zbiór zadań rachunkowych z roztworów (molarność, rozcieńczanie)
  • Karta wzorów: n = C·V oraz C1·V1 = C2·V2

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego