Odleżyny powstają głównie wskutek długotrwałego ucisku (najczęściej nad wyniosłościami kostnymi), który upośledza krążenie, prowadzi do niedokrwienia, a następnie do uszkodzenia skóry i tkanek głębszych. Dlatego najważniejszym elementem profilaktyki u pacjentów z ograniczoną mobilnością jest regularna zmiana pozycji ciała, czyli systematyczne odciążanie miejsc narażonych na ucisk.
Dlaczego to działa? Zmiana ułożenia przerywa stały nacisk, pozwala na ponowne ukrwienie tkanek i ogranicza ryzyko powstania zmian martwiczych. W praktyce opiekuńczej oznacza to planowe pozycjonowanie (np. plecy → bok prawy → pozycja półwysoka/Fowlera → bok lewy) oraz użycie poduszek i klinów do odciążania pięt czy kości krzyżowej, a także obserwację skóry przy każdej zmianie.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?
- Codzienne podawanie leków przeciwbólowych – nie zapobiega odleżynom, bo nie usuwa ucisku; może jedynie łagodzić dolegliwości i nawet opóźniać zauważenie problemu.
- Wykonywanie intensywnych ćwiczeń fizycznych – u pacjentów z ograniczoną mobilnością bywa niewykonalne; nawet jeśli możliwa jest rehabilitacja, to nadal nie zastępuje planowego odciążania miejsc ucisku.
- Podawanie dużej ilości płynów – prawidłowe nawodnienie i żywienie wspierają stan skóry i gojenie, ale samo zwiększenie płynów nie przerywa ucisku, więc nie jest najważniejszym działaniem profilaktycznym.
Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawia się "ograniczona mobilność" i "profilaktyka odleżyn", szukaj odpowiedzi związanej z odciążaniem: zmianą pozycji, pozycjonowaniem i kontrolą skóry.
