KWALIFIKACJA ELM3 - CZERWIEC 2011

PYTANIE NR 32.
Jaki jest wymagany stan logiczny czujników C1 oraz C2, aby został spełniony warunek przejścia do następnego kroku (opuszczenie kroku 3).
Ilustracja przedstawia schemat blokowy związany z procesem mechatronicznym, który jest częścią egzaminu zawodowego dla
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Warunek przejścia z kroku 3 jest zapisany jako "C1 & C2 = 1". Znak "&" oznacza AND (koniunkcję), która przyjmuje wartość 1 tylko wtedy, gdy oba wejścia są równe 1. Dlatego tranzycja zostanie spełniona wyłącznie przy jednoczesnym stanie wysokim czujników C1 i C2.

Pełne wyjaśnienie:

W GRAFCET/SFC przejście (tranzycja) między krokami następuje dopiero wtedy, gdy spełniony jest warunek tranzycji. Dla kroku 3 warunek wyjściowy ma postać: C1 & C2 = 1.

Symbol "&" oznacza operator logiczny AND (koniunkcję). Z własności algebry Boole’a wynika, że wynik AND jest równy 1 tylko wtedy, gdy wszystkie argumenty mają wartość 1. Innymi słowy, pojedynczy sygnał w stanie 1 nie wystarczy — wymagane jest jednoczesne potwierdzenie z obu czujników.

Dlatego odpowiedź "C1 = 1, C2 = 1" jest poprawna, bo tylko wtedy wyrażenie C1 & C2 ma wartość 1, a więc spełnia zapis "= 1" i pozwala opuścić krok 3.

Pozostałe kombinacje są niepoprawne z konkretnego powodu:

  • "C1 = 1, C2 = 0" daje wynik AND równy 0, więc warunek nie jest spełniony.
  • "C1 = 0, C2 = 1" również daje 0, bo jeden z argumentów jest 0.
  • "C1 = 0, C2 = 0" daje 0 w sposób oczywisty.

W praktyce mechatronicznej taki warunek bywa stosowany dla bezpieczeństwa i pewności procesu: np. dwie krańcówki, dwa czujniki położenia albo czujnik i potwierdzenie osłony. Jeśli sekwencja "stoi" na kroku 3, diagnostyka polega często na sprawdzeniu, który z sygnałów C1/C2 nie osiąga stanu 1 (okablowanie, ustawienie czujnika, uszkodzenie wejścia PLC, brak zasilania 24 V DC).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Symbol "&" oznacza koniunkcję (AND). Warunek jest spełniony tylko wtedy, gdy wszystkie sygnały połączone "&" mają stan logiczny 1. Jeśli choć jeden ma 0, wynik całego wyrażenia jest 0 i tranzycja nie zadziała.
To zapis wymagający jednoczesnej prawdy dwóch sygnałów. Najpierw oblicza się C1 AND C2, a potem sprawdza, czy wynik jest równy 1. Przejście do następnego kroku nastąpi wyłącznie przy C1=1 oraz C2=1.
Bo AND wymaga spełnienia wszystkich warunków naraz. Gdy jeden czujnik ma 0, wynik AND jest 0, więc równość "= 1" nie jest spełniona. Takie wymaganie podnosi pewność i bezpieczeństwo sekwencji (podwójne potwierdzenie).
AND oznacza jednoczesność: wszystkie sygnały muszą być 1. OR oznacza alternatywę: wystarczy, że co najmniej jeden sygnał jest 1. W wielu zapisach spotkasz "&" dla AND oraz "|" albo "OR" dla OR, ale zawsze warto odnieść się do tablicy prawdy.
Tranzycja to przejście między krokami sekwencji. Ma przypisany warunek logiczny, który musi zostać spełniony, aby sekwencja mogła opuścić bieżący krok i uaktywnić następny. Bez spełnienia warunku krok pozostaje aktywny.
Gdy potrzebujesz pewnego potwierdzenia stanu: np. dwie krańcówki położenia, czujnik pozycjonowania i czujnik obecności detalu, potwierdzenie zamknięcia osłony i osiągnięcia położenia. AND ogranicza ryzyko przejścia dalej przy błędnym sygnale.
Najczęściej jeden z sygnałów nie osiąga 1: złe ustawienie czujnika, uszkodzenie czujnika, przerwa w przewodzie, błędne adresowanie wejścia PLC, brak zasilania czujników lub filtracja/programowa blokada. Diagnostyka polega na obserwacji stanów C1 i C2.
Tak, doprecyzowuje, że oczekiwanym wynikiem całego wyrażenia logicznego jest 1 (prawda). W praktyce warunek tranzycji i tak musi być "prawdziwy", ale taki zapis ułatwia czytanie i jednoznacznie wskazuje, że chodzi o spełnienie (TRUE) wyrażenia.
Najprościej zastosować zasadę: AND = "wszystkie jedynki". Jeśli w odpowiedzi pojawia się choć jedno 0, to wynik AND będzie 0. Przy dwóch czujnikach oznacza to, że jedyną kombinacją dającą TRUE jest 1 i 1.
Najczęstsze pomyłki to odruchowe traktowanie "&" jak OR, założenie że "jeden czujnik wystarczy", oraz nieuwaga w odczycie warunku przy właściwej tranzycji (np. mylenie tranzycji wejściowej z wyjściową). Pomaga czytanie warunku znak po znaku.
info

Statystycznie 57% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Eksperci podkreślają: "Warunek przejścia z kroku 3 jest zapisany jako "C1 & C2 = 1"."

Źródła:

  • IEC 61131-3:2013, Programmable controllers — Part 3: Programming languages (sekcje dot. SFC/Sequential Function Chart) — norma przywołana w kontekście zadania
  • Ilustracja do zadania (schemat GRAFCET/SFC): zapis warunku tranzycji T4 "C1 & C2 = 1" — źródło bezpośrednie dla treści pytania

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z PLC dotyczące SFC/GRAFCET (krok, tranzycja, akcje)
  • Ćwiczenia z tablic prawdy dla AND/OR/NOT oraz prostych wyrażeń logicznych
  • Dokumentacja kursowa/serwisowa maszyn pokazująca warunki przejść w sekwencjach

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego