KWALIFIKACJA ELM3 - STYCZEŃ 2018

PYTANIE NR 25.
Jaki rodzaj zaworu zaznaczono na schemacie prostokątem i literą A?
Ilustracja przedstawia schemat pneumatyczny, który jest częścią egzaminu zawodowego dla kwalifikacji mechatronik,
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Odpowiedź "Trzydrogowy, dwupołożeniowy." wynika z odczytu symbolu: liczba dróg odpowiada liczbie przyłączy (trzy tory przepływu/porty), a liczba położeń odpowiada liczbie pól (prostokątów) symbolu – tu są dwa. Pozostałe odpowiedzi mylą liczbę przyłączy lub liczbę położeń.

Pełne wyjaśnienie:

W schematach pneumatycznych i hydraulicznych typ zaworu rozdzielającego (rozdzielacza kierunkowego) opisuje się zwykle dwiema cechami: liczbą dróg oraz liczbą położeń.

  • Liczba dróg (np. 2-, 3-drogowy) oznacza, ile przyłączy/portów ma element i jakimi torami może być kierowany przepływ. W praktyce rozpoznaje się to po liczbie przyłączy pokazanych na symbolu (linie podłączeń do rozdzielacza).
  • Liczba położeń (np. jedno-, dwu-położeniowy) odpowiada liczbie stanów pracy rozdzielacza. Na symbolu jest to najczęściej liczba sąsiadujących pól (prostokątów), z których każde pokazuje połączenia w danym położeniu suwaka.

Dlatego odpowiedź "Trzydrogowy, dwupołożeniowy." jest właściwa, gdy na wskazanym symbolu widać trzy przyłącza (trzy drogi) oraz dwa pola symbolu (dwa położenia).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "Dwudrogowy, dwupołożeniowy." – pasowałby do rozdzielacza 2/2, który ma dwa przyłącza, więc nie zgadza się z sytuacją, gdy na symbolu są trzy drogi.
  • "Trzydrogowy, jednopołożeniowy." – element 3-drogowy w schemacie sterowania kierunkowego ma co najmniej możliwość zmiany połączeń; symbol jednego położenia nie odpowiada typowemu oznaczeniu rozdzielacza przełączanego (na rysunku są dwa pola).
  • "Dwudrogowy, jednopołożeniowy." – jednocześnie nie zgadza się ani liczba dróg, ani liczba położeń w porównaniu do symbolu rozpoznawanego jako 3/2.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw policz pola (prostokąty) – to położenia, a dopiero potem policz przyłącza – to drogi. To ogranicza pomyłki wynikające z pośpiechu lub z automatycznego kojarzenia najczęstszych typów (np. 2/2).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zawór (rozdzielacz) trzydrogowy ma trzy przyłącza (trzy drogi przepływu). Na symbolu schematowym zwykle widać trzy porty do podłączenia przewodów, a wewnętrzne połączenia w zależności od położenia przełączają, które z przyłączy są ze sobą połączone.
Dwupołożeniowy oznacza, że element ma dwa stany pracy. Na schemacie rozpoznasz to po dwóch sąsiadujących prostokątach w symbolu rozdzielacza – każdy prostokąt przedstawia połączenia w jednym położeniu suwaka.
Najpierw policz przyłącza: 3/2 ma trzy porty, a 2/2 ma dwa. Potem policz położenia: oba typy mogą być dwupołożeniowe, więc liczba prostokątów (pól) powinna wynosić 2 w obu przypadkach.
W symbolice rozdzielaczy każdy prostokąt pokazuje konfigurację połączeń dla danego ustawienia elementu (np. suwaka). Jeśli rozdzielacz ma dwa możliwe ustawienia, trzeba pokazać dwie konfiguracje, więc rysuje się dwa pola.
W praktyce układów sterowania kierunkowego najczęściej spotyka się rozdzielacze przełączane (co najmniej dwupołożeniowe). Określenie "jednopołożeniowy" jest typowe dla elementu, który nie zmienia stanu pracy, więc rzadko pasuje do zadań o rozdzielaczach sterujących przepływem.
Rozdzielacz 3/2 często steruje siłownikiem jednostronnego działania: w jednym położeniu zasila siłownik, a w drugim odpowietrza go do atmosfery. To typowe w prostych chwytakach, dociskach, blokadach i mechanizmach pomocniczych maszyn.
Najczęstsze pomyłki to: mylenie dróg z położeniami, liczenie tylko prostokątów bez sprawdzenia liczby portów oraz wybór "najbardziej znanego" typu (np. 2/2) bez analizy symbolu. Pomaga stała kolejność: położenia → drogi.
Szukaj krótkich linii wychodzących z obrysu rozdzielacza – to porty. Jeśli rysunek jest nieczytelny, warto powiększyć obraz i zidentyfikować miejsca podłączenia przewodów. Liczba tych przyłączy odpowiada liczbie dróg (np. 3 przyłącza = trzydrogowy).
W dużej mierze tak, bo stosuje się ujednoliconą symbolikę układów zasilania płynem (pneumatyka i hydraulika). Różnić się może kontekst (np. odpowietrzenie do atmosfery w pneumatyce), ale zasada liczenia dróg i położeń dla rozdzielaczy pozostaje taka sama.
Ćwicz seriami: weź zestaw symboli i dla każdego wypisz typ (np. 3/2, 5/2), sposób sterowania (ręczne, cewka, sprężyna) i funkcję w układzie. Potem rozwiązuj zadania "na czas", ale zawsze według procedury: położeniadrogi → dodatkowe oznaczenia.
info

Statystycznie 45% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Pozostałe odpowiedzi mylą liczbę przyłączy lub liczbę położeń."

Źródła:

  • ISO 1219-1:2012, Fluid power systems and components — Graphical symbols and circuit diagrams — Part 1: Graphical symbols for conventional use and data-processing applications
  • ISO 1219-2:2012, Fluid power systems and components — Graphical symbols and circuit diagrams — Part 2: Circuit diagrams

Materiały:

  • Katalogi i noty aplikacyjne producentów automatyki pneumatycznej/hydraulicznej (sekcje: symbole, rozdzielacze 3/2, 5/2 itp.)
  • Podręczniki do pneumatyki/hydrauliki siłowej dla techników i mechatroników (rozdziały: symbole, elementy sterowania kierunkowego)
  • Ćwiczenia z czytania schematów: rozpoznawanie typu rozdzielacza po symbolu oraz mapowanie przyłączy

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego