KWALIFIKACJA ELM2 + ELM5 - CZERWIEC 2012

PYTANIE NR 32.
Jaki układ cyfrowy należy zastosować w celu porównania dwu liczb zapisanych w danym kodzie?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Komparator porównuje dwie liczby (zwykle binarne) i wystawia sygnały relacji: większa, mniejsza lub równa. Transkoder służy do zmiany zapisu/kodu, sumator realizuje dodawanie, a przetwornik zmienia postać sygnału (np. analog/cyfra), więc nie spełniają funkcji porównania.

Pełne wyjaśnienie:

Do porównania dwóch liczb zapisanych w kodzie (najczęściej binarnym) stosuje się komparator, czyli układ kombinacyjny, którego zadaniem jest określenie relacji między liczbami na wejściach. Typowy komparator wielkości generuje osobne wyjścia informujące, czy pierwsza liczba jest większa, równa lub mniejsza od drugiej (np. sygnały A>B, A=B, A<B). Dzięki temu może sterować dalszą logiką: wyborem gałęzi działania, zatrzymaniem licznika po osiągnięciu progu, sygnalizacją stanu lub kontrolą poprawności porównania.

Odpowiedź "Transkoder" jest niepoprawna, bo transkoder (konwerter kodów) nie porównuje wartości liczbowych, tylko zamienia reprezentację (np. z jednego kodu na inny). Sama zamiana kodu nie daje informacji, czy jedna liczba jest większa od drugiej.

Odpowiedź "Sumator" jest niepoprawna, ponieważ sumator realizuje operację dodawania (A+B) i ewentualnie generuje przeniesienie. Choć porównywanie można czasem pośrednio zbudować z operacji arytmetycznych (np. przez analizę znaku różnicy), to dedykowany układ do porównania to komparator, a nie sumator.

Odpowiedź "Przetwornik" jest niepoprawna, bo przetworniki (np. A/C lub C/A) służą do konwersji rodzaju sygnału między domeną analogową i cyfrową lub do innej transformacji postaci sygnału. Nie są to układy przeznaczone do ustalania relacji większe/mniejsze/równe między dwiema liczbami cyfrowymi.

W praktyce egzaminacyjnej warto zapamiętać: komparator = relacja, sumator = suma, transkoder = zmiana kodu, przetwornik = zmiana postaci sygnału.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Komparator cyfrowy to układ kombinacyjny porównujący dwie liczby (zwykle binarne). Na wyjściach podaje informację o relacji między nimi, np. czy A jest większe od B, równe B albo mniejsze od B. Używa się go m.in. w licznikach progowych i sterowaniu logicznym.
Typowy komparator wielkości generuje trzy niezależne informacje: A>B, A=B i A<B. Dzięki temu dalszy układ może jednoznacznie rozstrzygnąć wynik porównania i podjąć decyzję sterującą (np. wybrać gałąź działania, zatrzymać licznik, zgłosić alarm).
Sumator realizuje dodawanie (A+B) i ewentualnie przeniesienie, a nie podaje wprost relacji większe/mniejsze/równe. Da się zbudować porównanie pośrednio z operacji arytmetycznych, ale w zadaniu o "jaki układ zastosować do porównania" poprawną, typową odpowiedzią jest komparator.
Komparator porównuje dwie wartości i mówi, która jest większa/mniejsza albo czy są równe. Transkoder (konwerter kodów) nie porównuje liczb, tylko zmienia ich zapis, np. z jednego kodu na inny. To inne zadanie: reprezentacja vs. relacja między danymi.
Najczęściej chodzi o liczby przedstawione binarnie jako zestaw bitów na wejściach układu (np. 4 bity, 8 bitów). "Kod" może oznaczać też inne reprezentacje, ale w typowych zadaniach z układów kombinacyjnych chodzi o standardowe słowa binarne, które komparator potrafi porównać.
Komparator cyfrowy stosuje się, gdy trzeba wykryć osiągnięcie progu lub zgodność wartości: w licznikach (czy osiągnięto daną liczbę), w prostych systemach sterowania (warunek A>B), w logice wyboru trybu pracy oraz w testach poprawności (czy słowo danych jest identyczne).
Nie jest to jego podstawowa rola. Przetwornik (np. analogowo-cyfrowy lub cyfrowo-analogowy) zamienia postać sygnału między domeną analogową i cyfrową. Porównanie dwóch liczb binarnych realizuje komparator lub odpowiednia logika cyfrowa, a nie sam przetwornik.
Jeśli w treści jest "porównanie dwóch liczb", "większe/mniejsze/równe" albo "sprawdzenie równości dwóch wartości" – to wskazuje na komparator. Dekoder przekształca kod wejściowy na aktywację jednej z wielu linii wyjściowych (1 z N), więc nie zestawia dwóch niezależnych liczb.
Częsty błąd to wybór transkodera, bo "pracuje na kodzie", lub sumatora, bo kojarzy się z operacjami na liczbach. Pomaga prosta reguła: komparator daje relację (A>B, A=B, A<B), transkoder zmienia zapis, a sumator wylicza sumę.
Warto opanować funkcje bloków: multiplekser, demultiplekser, koder/dekoder, transkoder, sumator i komparator. Ucz się rozpoznawania "czasowników" w treści (porównaj, dodaj, wybierz, zakoduj). Dodatkowo przejrzyj noty katalogowe typowych układów z rodziny 74xx/HC.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 57% zdających egzamin. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że komparator porównuje dwie liczby (zwykle binarne) i wystawia sygnały relacji: większa, mniejsza lub równa.

Źródła:

  • Texas Instruments, "SN74HC85 4-Bit Magnitude Comparator" (datasheet) – opis funkcji porównywania i wyjść A&gt;B, A=B, A&lt;B, https://www.ti.com/lit/ds/symlink/sn74hc85.pdf (dostęp: 2026-03-01)
  • All About Circuits, "Digital Comparator" – omówienie zasady działania komparatorów cyfrowych, https://www.allaboutcircuits.com/textbook/digital/chpt-8/digital-comparator/ (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (pl), "Komparator (elektronika cyfrowa)" – definicja i zastosowanie komparatora w technice cyfrowej, https://pl.wikipedia.org/wiki/Komparator_(elektronika_cyfrowa) (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Noty katalogowe układów komparatorów wielkości (np. 74HC85) – opis wejść/wyjść i przykłady kaskadowania
  • Podręczniki z techniki cyfrowej: układy kombinacyjne (sumatory, multipleksery, kodery/dekodery, komparatory)
  • Ćwiczenia z projektowania logiki: tablice prawdy i schematy blokowe funkcji porównywania

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego