Przyrost przeciętny (średni przyrost roczny) w ujęciu dendrometrycznym traktuje się jako wskaźnik historycznej produktywności drzewostanu, często zapisywany w postaci Pp = V/A, gdzie V oznacza całkowitą miąższość drzewostanu, a A jego wiek.
Jeżeli z drzewostanu usuwa się kilka najstarszych drzew, to w typowej interpretacji:
- zmniejsza się V, ponieważ usuwane drzewa (zwłaszcza starsze) mają dużą skumulowaną objętość drewna,
- A (wiek drzewostanu jako cecha drzewostanu) nie ulega zmianie wskutek wycięcia pojedynczych sztuk – nadal opisuje się wiek drzewostanu jako całości (np. wieku gatunku panującego).
Skoro licznik (V) maleje, a mianownik (A) pozostaje taki sam, to wartość ilorazu V/A maleje. Dlatego odpowiedź "Zmniejsza przyrost przeciętny." jest poprawna w sensie wskaźnika matematycznego.
Pozostałe odpowiedzi odzwierciedlają częste nieporozumienia:
- "Zwiększa przyrost przeciętny." – to mylenie wskaźnika przeciętnego z efektem rozluźnienia zwarcia. Usunięcie drzew może poprawić warunki wzrostu pozostałych, ale to dotyczy przede wszystkim przyrostu bieżącego, nie wskaźnika historycznego V/A liczonego dla drzewostanu po usunięciu miąższości.
- "Nie wpływa na przyrost przeciętny." – błędne założenie, że skoro wycięto tylko "kilka" drzew, to wskaźnik się nie zmienia. Każde zmniejszenie V (przy niezmiennym A) zmienia wynik, nawet jeśli w praktyce zmiana może być niewielka.
- "Może zarówno zwiększyć, jak i zmniejszyć…" – to intuicja biologiczna o zmiennej reakcji wzrostowej, ale pytanie dotyczy konkretnego wskaźnika obliczeniowego. W tym ujęciu mechanizm jest jednoznaczny: spadek V przy stałym A obniża Pp.
Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się "przyrost przeciętny", warto od razu przywołać wzór-ideę V/A i sprawdzić, co dzieje się z V i A po zabiegu hodowlanym. To pomaga uniknąć pomylenia z przyrostem bieżącym.
