Przyrost bieżący (CAI) opisuje, ile drzewostan przyrósł w ostatnim okresie (np. w roku lub w 5-leciu). Przyrost przeciętny (MAI) to średni przyrost "na rok" liczony od początku życia drzewostanu do danego wieku.
W młodszych fazach rozwoju CAI zwykle rośnie i często bywa większy od MAI, bo drzewostan "rozpędza się" ze wzrostem. Z czasem CAI osiąga swoje maksimum, a następnie zaczyna spadać (pogarsza się przyrost roczny wraz ze starzeniem się drzew i narastaniem ograniczeń siedliskowych oraz konkurencji).
Jeżeli obserwujesz, że MAI jest stale większy od CAI, to oznacza, że aktualny (bieżący) przyrost jest już niższy niż średnia z całego okresu życia. Innymi słowy: w ostatnich latach drzewostan przyrasta wolniej niż "wynikałoby" z jego dotychczasowej historii wzrostu. Taka sytuacja jest typowa dla drzewostanów starszych, znajdujących się po kulminacji przyrostu przeciętnego albo w okresie, gdy dynamika wzrostu wyraźnie słabnie. Dlatego prawidłowe jest stwierdzenie, że drzewostan może być zdominowany przez stare drzewa.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?
- "Drzewostan jest w dobrym stanie i rośnie szybko." Szybki wzrost najczęściej objawia się wysokim CAI. Sama relacja MAI > CAI nie świadczy o "szybkim" bieżącym wzroście, tylko o tym, że bieżące tempo jest niższe od średniego.
- "Drzewostan jest w złym stanie i rośnie wolno." Niski CAI może wynikać z wieku, ale także z problemów zdrowotnych lub siedliskowych. Z samego faktu MAI > CAI nie da się jednoznacznie wnioskować o złym stanie – to raczej informacja o fazie rozwojowej niż diagnoza zdrowotności.
- "Drzewostan jest zdominowany przez młode drzewa." W młodych drzewostanach CAI często przewyższa MAI (wzrost przyspiesza). Stała przewaga MAI nad CAI jest więc słabym argumentem za młodością, a silnym za starzeniem się i spadkiem bieżącej dynamiki.
Wskazówka egzaminacyjna: zawsze rozdzielaj w myśleniu "średnią z całego życia" (MAI) od "tego, co dzieje się teraz" (CAI). Relacja MAI vs CAI jest często używana do oceny, czy drzewostan jest przed czy po kulminacji oraz czy bieżące tempo wzrostu rośnie, czy spada.
