Skala Lawtona (IADL) jest narzędziem oceny instrumentalnych czynności dnia codziennego, czyli takich aktywności, które pozwalają osobie chorej lub starszej funkcjonować samodzielnie w środowisku domowym. Są to czynności bardziej złożone niż podstawowa samoobsługa i często jako pierwsze ulegają pogorszeniu przy spadku sprawności.
Dlatego poprawny jest zestaw: gotowanie, sprzątanie, pranie, robienie zakupów, korzystanie z telefonu. To typowe przykłady działań wymagających planowania, organizacji i sprawności (fizycznej oraz często także poznawczej), ale nadal dotyczą codziennego funkcjonowania w domu i społeczności.
Pozostałe propozycje nie pasują do zakresu skali Lawtona:
- Poruszanie się, jedzenie, ubieranie się, higiena osobista, korzystanie z toalety to czynności podstawowe (ADL) – opisują samoobsługę, często ocenianą innymi narzędziami. To inny poziom oceny: bardziej "podstawowy" i związany z bezpośrednią opieką.
- Pisanie, czytanie, rysowanie, liczenie, pamięć odnoszą się do sprawności szkolnych i funkcji poznawczych. Mogą wpływać na IADL, ale nie stanowią typowej listy czynności ocenianych w tej skali.
- Bieganie, skakanie, pływanie, podnoszenie ciężarów, jazda na rowerze to aktywności sportowe i treningowe, a nie standardowe czynności dnia codziennego używane w ocenie samodzielności w opiece.
W praktyce opiekuna medycznego rozróżnienie ADL vs IADL pomaga właściwie planować wsparcie: przy trudnościach w IADL często potrzebna jest pomoc w prowadzeniu domu (zakupy, przygotowanie posiłków), a przy trudnościach w ADL – w bezpośredniej samoobsłudze (toaleta, ubieranie, higiena).
