KWALIFIKACJA EKA4 - STYCZEŃ 2010

PYTANIE NR 32.
Jednostka gospodarcza produkuje figurki gipsowe: pajace i motyle stosując te same materiały oraz ten sam sposób wytwarzania. Koszt zużycia materiałów bezpośrednich jest proporcjonalny do wagi figurek, a koszty przerobu kształtują się proporcjonalnie do liczby przepracowanych roboczogodzin. Dobierz metodę kalkulacji kosztu wytwarzania każdej figurki gipsowej.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Kalkulacja współczynnikowa służy do ustalania kosztu jednostkowego wyrobów podobnych, wykonywanych z tych samych materiałów i tym samym procesem, lecz różniących się np. wagą i pracochłonnością.
Zużycie materiałów zależy od masy, a koszty przerobu od roboczogodzin, więc stosuje się współczynniki przeliczeniowe.

Pełne wyjaśnienie:

W opisanej sytuacji jednostka produkuje wyroby podobne (pajace i motyle), wykorzystując te same materiały oraz ten sam sposób wytwarzania. Różnice między wyrobami dotyczą cech, które wpływają na poziom kosztów: masa decyduje o zużyciu materiałów, a liczba roboczogodzin o kosztach przerobu.

Takie warunki są typowe dla kalkulacji współczynnikowej (zwanej też kalkulacją jednostkową względną). Jej sens polega na tym, że różne warianty podobnego wyrobu przelicza się na jednostkę umowną za pomocą współczynników odzwierciedlających relacje zużycia zasobów (np. wynikające z wagi i pracochłonności). Następnie:

  • przelicza się ilości wyrobów na jednostki umowne,
  • dzieli koszty łączne przez liczbę jednostek umownych,
  • ustala koszt jednostkowy dla każdego wyrobu mnożąc przez odpowiedni współczynnik.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują?

  • "Kalkulacja zleceniowa" dotyczy produkcji indywidualnej lub realizowanej na konkretne zlecenia (gdy koszty identyfikuje się dla zlecenia). W opisie nie ma przesłanek o rozliczaniu per zlecenie, tylko o podobnych wyrobach różniących się parametrami.
  • "Kalkulacja asortymentowa" stosuje się przy szerszym asortymencie wyrobów niepodobnych lub znacząco różniących się technologią i materiałami; tutaj wyroby są technologicznie wspólne i różnią się głównie wagą oraz czasochłonnością.
  • "Kalkulacja procesowa" wiąże się z rozliczaniem kosztów w ujęciu etapów/procesów technologicznych w produkcji masowej, najczęściej jednorodnej, gdzie kluczowe jest rozliczanie kosztów na fazy. Opis akcentuje przeliczanie kosztów na warianty wyrobu, a nie rozliczanie etapowe.

Wniosek: skoro koszty są proporcjonalne do nośników (waga, roboczogodziny) i dotyczą wyrobów podobnych, właściwym wyborem jest kalkulacja współczynnikowa.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Kalkulacja współczynnikowa to metoda ustalania kosztu jednostkowego dla wyrobów podobnych, wytwarzanych z tych samych materiałów i podobną technologią, ale różniących się np. wagą lub pracochłonnością. Produkty przelicza się na jednostkę umowną przy użyciu współczynników.
Szukaj cech: te same materiały i proces, ale kilka wariantów produktu oraz informacja, że koszty zależą od mierzalnych parametrów (np. waga, roboczogodziny). To sygnał, że można wyznaczyć współczynniki i przeliczyć produkcję na jednostki umowne.
Jeśli koszt materiałów bezpośrednich jest proporcjonalny do wagi, to różne wyroby zużywają te same materiały w różnych ilościach. W kalkulacji współczynnikowej taka różnica jest ujmowana współczynnikiem (np. relacją masy do wyrobu wzorcowego), co pozwala uczciwie rozdzielić koszty między warianty.
Roboczogodziny są typowym nośnikiem kosztów przerobu. Jeśli koszty przerobu rosną proporcjonalnie do czasu pracy, to warianty produktu różnią się pracochłonnością. Kalkulacja współczynnikowa pozwala uwzględnić tę różnicę przez dobór współczynników odzwierciedlających nakład pracy.
Kalkulacja współczynnikowa rozdziela koszty na podobne wyroby (warianty) przez przeliczenie na jednostkę umowną. Kalkulacja procesowa koncentruje się na etapach procesu w produkcji masowej (rozliczanie kosztów na fazy), a nie na przeliczaniu wariantów jednego typu wyrobu.
Kalkulację zleceniową stosuje się, gdy produkcja jest realizowana na konkretne zlecenia (np. indywidualne zamówienia), a koszty zbiera się dla danego zlecenia lub partii. Przy wyrobach podobnych, wytwarzanych wspólną technologią i różniących się parametrami, częściej właściwa jest kalkulacja współczynnikowa.
Jednostka umowna to przelicznik, który pozwala sprowadzić różne warianty produktu do wspólnej miary. Ustala się wyrób wzorcowy (współczynnik 1,0), a pozostałe wyroby opisuje współczynnikami. Dzięki temu można policzyć koszt jednej jednostki umownej i potem koszt każdej odmiany.
Typowe błędy to: mylenie kalkulacji współczynnikowej z procesową, utożsamianie "kilku produktów" z asortymentową mimo podobieństwa technologii, oraz ignorowanie informacji o nośnikach kosztów (waga/roboczogodziny). Warto czytać zadanie pod kątem: podobieństwo wyrobów + mierzalne różnice.
Najczęściej wykorzystuje się parametry odzwierciedlające zużycie zasobów, np. masę (dla materiałów), czas pracy (roboczogodziny), wymiary, pracochłonność, czas maszynowy. Kluczowe jest, by współczynnik wynikał z realnych zależności kosztowych, a nie był dobrany "na oko".
Ucz się rozpoznawać przesłanki w treści zadania: podobne wyroby, wspólny proces, różne parametry. Przećwicz schemat: wybór wyrobu wzorcowego, ustalenie współczynników, przeliczenie na jednostki umowne i rozliczenie kosztów. Pomaga też porównawcza tabela metod: zleceniowa/procesowa/asortymentowa/współczynnikowa.
info

Statystycznie 52% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty do rachunkowości zarządczej/rachunku kosztów (działy: metody kalkulacji)
  • Zadania maturalne i kwalifikacyjne z rachunku kosztów dotyczące doboru metody kalkulacji
  • Notatki z lekcji: zestawienie cech metod (kiedy zleceniowa, kiedy procesowa, kiedy współczynnikowa)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego