KWALIFIKACJA TWO7 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 3.
Jeżeli statek przechodzi przez linię nabieżnika wyznaczającą kierunek rzeczywisty 039º, a żyrokompas, którego poprawka Δż = −2°, wskazuje kurs KŻ = 311°, to
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Najpierw wyznacza się kurs rzeczywisty statku: KR = KŻ + Δż = 311° + (−2°) = 309°. Nabieżnik ma kierunek rzeczywisty 039°, więc kąt między kursem 309° a 039° wynosi 90° (po przejściu przez 360°). Obiekt leży więc na trawersie, a ponieważ jest "w prawo" od dziobu, jest to prawy trawers.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniach z żyrokompasem kluczowe jest konsekwentne stosowanie przyjętej poprawki żyrokompasu (Δż). Kurs żyrokompasowy (KŻ) jest odczytem z żyrokompasu, natomiast kurs rzeczywisty (KR) to kurs względem północy rzeczywistej. Typowo przejście wykonuje się zależnością KR = KŻ + Δż (z zachowaniem znaku poprawki).

Tu: KŻ = 311°, a poprawka Δż = −2°. Zatem:

KR = 311° + (−2°) = 309°.

Nabieżnik "wyznacza kierunek rzeczywisty 039°", czyli linia nabieżnika jest zorientowana na 039° względem północy rzeczywistej. Aby ustalić, po której burcie znajduje się nabieżnik, porównuje się kierunek obiektu z kursem statku i wyznacza kąt kursowy (różnicę kierunków w układzie statku). Liczymy różnicę kątów, pamiętając o zawinięciu przez 360°:

  • Od KR = 309° do 360° jest 51°.
  • Od 000° do 039° jest 39°.
  • Razem 51° + 39° = 90°.

Otrzymane 90° oznacza dokładny trawers. Pozostaje określić stronę: przejście od 309° do 039° wykonaliśmy "do przodu" zgodnie z ruchem wskazówek zegara (zwiększając azymut przez 360°), czyli obiekt jest po prawej burcie. Dlatego poprawne jest stwierdzenie: "nabieżnik znajduje się na prawym trawersie."

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne? Stwierdzenie o lewym trawersie wynika zwykle z policzenia różnicy w złą stronę lub z pomylenia stron statku. Warianty z kątem kursowym 086° są niepoprawne rachunkowo (tu wychodzi dokładnie 090°) i często wynikają z pominięcia poprawki Δż lub z błędu przy przejściu przez 000°/360°.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze wykonuj dwa kroki: (1) zamień KŻ na KR z poprawką, (2) dopiero potem licz różnicę kierunków i określ burtę (prawo/lewo) oraz czy wynik to trawers (90°).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najczęściej stosuje się zależność: KR = KŻ + Δż, z zachowaniem znaku poprawki żyrokompasu. Jeśli Δż jest ujemna, to w praktyce odejmujesz jej wartość bezwzględną. Zawsze sprawdź konwencję zapisu w zadaniu i policz wynik w zakresie 0–360°.
Oznacza, że wskazania żyrokompasu są przesunięte o 2° w kierunku ujemnym względem kierunku rzeczywistego (zależnie od przyjętej konwencji). W rachunku kursu rzeczywistego uwzględnia się to algebraicznie: dodajesz Δż do KŻ, czyli przy wartości ujemnej wynik maleje o 2°.
Najpierw wyznacz kurs rzeczywisty statku, a potem policz różnicę między kierunkiem obiektu (np. 039°) a kursem statku (np. 309°). Wynik sprowadź do 0–180° i określ stronę: jeśli obiekt jest "w prawo" od kursu (zgodnie z ruchem wskazówek), to prawa burta, a jeśli "w lewo", to lewa burta.
Trawers oznacza, że obiekt znajduje się prostopadle do diametralnej statku (na linii poprzecznej), czyli dokładnie na prawej lub lewej burcie. Geometrycznie odpowiada to kątowi 90° mierzonym od dziobu. Każda inna wartość (np. 86°) nie jest już trawersem, tylko położeniem "blisko trawersu".
Po policzeniu różnicy kierunków sprawdź, w którą stronę od kursu statku leży kierunek obiektu. Jeśli żeby dojść od kursu do kierunku obiektu "idziesz" zgodnie z ruchem wskazówek zegara (zwiększasz stopnie), obiekt jest na prawej burcie. Jeśli przeciwnie (zmniejszasz stopnie), jest na lewej.
Zawsze, gdy odejmujesz lub dodajesz kierunki w pobliżu 000°/360°. Przykładowo różnica między 309° a 039° nie wynosi 270° "wprost", tylko po właściwym zawinięciu daje 90° w jedną stronę. Najbezpieczniej rozbić rachunek na odcinek do 360° i od 0°.
Nabieżnik to linia kierunku wyznaczona przez dwa znaki (np. dwa światła lub dwa charakterystyczne punkty), po której prowadzi się statek, aby utrzymać tor. Jeśli oba znaki są w jednej linii, statek znajduje się na nabieżniku. W zadaniach istotny jest jego kierunek rzeczywisty.
Tak, jeśli zadanie pyta o położenie nabieżnika względem kursu statku. Wystarczy porównać kurs rzeczywisty statku z kierunkiem nabieżnika i wyznaczyć kąt kursowy oraz burtę. Nie jest potrzebna odległość ani pozycja geograficzna, bo rozstrzygamy relację kątową.
Najczęstsze są: pomylenie znaku (dodanie zamiast odjęcia), zastosowanie poprawki do niewłaściwej wielkości (np. do kierunku nabieżnika zamiast do kursu), oraz brak kontroli zakresu 0–360°. Pomaga zapisanie wzoru na kartce i wykonanie szybkiej kontroli "czy wynik ma sens".
Ćwicz krótkie, powtarzalne schematy: (1) zamiana KŻ↔KR z poprawką, (2) różnice kątów z zawinięciem 360°, (3) interpretacja: dziobowy/półtrawers/trawers. Warto rozwiązać serię podobnych zadań i zawsze dopisywać: "prawa/lewa burta" oraz wartość kąta kursowego.
info

Statystycznie 31% uczniów zna prawidłową odpowiedź. bardzo trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Najpierw wyznacza się kurs rzeczywisty statku: KR = KŻ + Δż = 311° + (−2°) = 309°."

Źródła:

  • The American Practical Navigator (Bowditch), National Geospatial-Intelligence Agency, publikacja online: https://msi.nga.mil/Publications/APN (rozdziały dot. kursów, namiarów i kompasów) - dostęp 2026-03-01

Materiały:

  • Podręczniki z nawigacji morskiej: kursy, namiary, poprawki kompasów
  • Ćwiczenia rachunkowe: konwersje KŻ↔KR i obliczanie kąta kursowego
  • Materiały szkolne/notes z definicjami: trawers, prawa/lewa burta, nabieżnik

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego