KWALIFIKACJA CHM3 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 21.
Jeżeli w 100 gramach roztworu o stężeniu 10% rozpuszczono 10 gramów substancji, to otrzymano roztwór o stężeniu
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Stężenie procentowe masowe liczymy ze wzoru Cp = (ms/mr)×100%. W 100 g roztworu 10% jest 10 g substancji. Po dodaniu 10 g: ms = 20 g, a masa roztworu mr = 110 g. Zatem Cp = (20/110)×100% = 18,18%.

Pełne wyjaśnienie:

Stężenie procentowe masowe (m/m) określa, jaka część masy całego roztworu przypada na substancję rozpuszczoną. Obowiązuje zależność:

Cp = (ms / mr) × 100%, gdzie ms to masa substancji rozpuszczonej, a mr to masa całego roztworu.

Najpierw wyznaczamy skład roztworu początkowego. Skoro mamy 100 g roztworu o stężeniu 10%, to masa substancji wynosi:

ms1 = 10% × 100 g = 10 g. Reszta (90 g) to rozpuszczalnik.

Następnie w tym roztworze rozpuszczono dodatkowo 10 g substancji. To oznacza, że:

  • masa substancji po dodaniu: ms2 = 10 g + 10 g = 20 g,
  • masa roztworu po dodaniu rośnie o dodaną masę: mr2 = 100 g + 10 g = 110 g.

Teraz liczymy nowe stężenie:

Cp2 = (20 g / 110 g) × 100% = 18,18%.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 9,09% powstaje, gdy ktoś błędnie potraktuje dodane 10 g jak rozpuszczalnik (wtedy ms zostaje 10 g, a mr rośnie do 110 g). To nie odpowiada treści zadania.
  • 1,81% wynika zwykle z pomyłki w rachunkach procentowych (np. błędne przesunięcie przecinka lub podzielenie przez 1100 zamiast 110).
  • 36,36% może się pojawić, gdy ktoś pominie masę początkowego rozpuszczalnika lub zastosuje niewłaściwy mianownik (np. odniesie 20 g do 55 g albo wykona inne błędne uproszczenie).

Wskazówka egzaminacyjna: przy zadaniach "dodano substancję" zawsze aktualizuj i licznik (ms), i mianownik (mr), bo masa roztworu zmienia się wraz z dodanym składnikiem.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Stężenie procentowe masowe (m/m) mówi, ile gramów substancji rozpuszczonej przypada na 100 g całego roztworu. Liczy się je ze wzoru: Cp = (ms/mr)×100%, gdzie ms to masa substancji, a mr to masa roztworu.
W roztworze 10% (m/m) 10% masy stanowi substancja. Dla 100 g roztworu: ms = 0,10×100 g = 10 g. Pozostałe 90 g to rozpuszczalnik. To pierwszy krok do dalszych obliczeń po dodaniu składnika.
Bo roztwór to mieszanina, a jego masa jest sumą mas składników. Gdy dosypujesz 10 g substancji i ona się rozpuszcza, całkowita masa mieszaniny rośnie o te 10 g. W obliczeniach stężenia musisz więc zmienić zarówno ms, jak i mr.
Treść mówi "rozpuszczono 10 gramów substancji", czyli dodano substancję rozpuszczoną, a nie rozpuszczalnik. Typowy błąd polega na policzeniu jak rozcieńczanie (dodanie rozpuszczalnika), co prowadzi do zaniżonego stężenia.
Najczęstsze błędy to: (1) pomylenie dodania substancji z dodaniem rozpuszczalnika, (2) nieuwzględnienie, że masa roztworu po dodaniu składnika rośnie, (3) błędne przeliczenie procentów na ułamek (10% = 0,10), (4) błędne zaokrąglenia.
Bo 9,09% jest typowym wynikiem dla rozcieńczania: gdy ms zostaje 10 g, a mr rośnie do 110 g. W tym zadaniu jednak ms rośnie do 20 g, więc stężenie musi wzrosnąć, a nie spaść. To "pułapka" na automatyczne schematy.
1) Oblicz ms1: 10% z 100 g = 10 g.
2) Dodaj substancję: ms2 = 10 g + 10 g = 20 g.
3) Zaktualizuj masę roztworu: mr2 = 100 g + 10 g = 110 g.
4) Cp2 = (20/110)×100% = 18,18%.
Nie. Stężenie procentowe masowe (m/m) opiera się na masach składników i całego roztworu. Stężenie molowe (mol/dm³) zależy od liczby moli i objętości roztworu. W zadaniach z gramami i procentami zwykle chodzi o stężenie procentowe.
W preparatyce roztworów: przy sporządzaniu odczynników, roztworów roboczych i wzorcowych oraz przy korekcie stężeń (rozcieńczanie lub zagęszczanie). Poprawne przeliczenia mas są ważne, bo wpływają na wyniki analiz i powtarzalność oznaczeń.
Najczęściej przyjmuje się zapis do dwóch miejsc po przecinku, zwłaszcza gdy odpowiedzi są podane z taką dokładnością (np. 18,18%). W praktyce warto policzyć ułamek, przeliczyć na procent i dopiero na końcu zaokrąglić, aby uniknąć kumulacji błędów.
info

Około 66% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Stężenie procentowe masowe liczymy ze wzoru Cp = (ms/mr)×100%."

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/St%C4%99%C5%BCenie_procentowe (dostęp: 2026-04-02)
  • https://openstax.org/books/chemistry-2e/pages/13-2-solution-concentration (dostęp: 2026-04-02)
  • https://www.khanacademy.org/science/chemistry/solutions-and-mixtures/solution-concentration/a/mass-percent (dostęp: 2026-04-02)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty do chemii ogólnej/chemii analitycznej: dział "roztwory i sposoby wyrażania stężenia"
  • Zadania rachunkowe z roztworów (stężenie procentowe m/m) na poziomie szkoły średniej i technikum
  • Materiały dydaktyczne z obliczeń laboratoryjnych: bilans masy, rozcieńczanie i zagęszczanie

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego