KWALIFIKACJA ELM6 - STYCZEŃ 2022 (test 2)

PYTANIE NR 36.
Jeżeli w programie sterowniczym użyty zostanie element oprogramowania przedstawiony na rysunku z nastawą PT = 2 s, to przy podanym przebiegu sygnału na wejściu EN stan wyjścia Q będzie zgodny z
Ilustracja przedstawia diagram czasowy związany z programowaniem sterowników PLC, co jest istotne w kontekście kwalifikacji
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przy nastawie PT = 2 s wyjście Q bloku czasowego zmienia stan dopiero po spełnieniu warunku czasowego wynikającego z przebiegu na EN.
Dlatego poprawny jest ten wykres Q, który odzwierciedla zwłokę 2 s oraz sposób reakcji bloku na zbocza i ewentualne krótkie impulsy EN – tu: "przebiegiem 4."

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniach tego typu kluczowe jest zrozumienie, że parametr PT jest nastawą czasu, a wyjście Q nie musi przełączać się natychmiast po zmianie sygnału EN. Zależy to od tego, jaki to jest element czasowy (timer) i jaka jest jego reguła działania w odniesieniu do zbocza narastającego/opadającego EN oraz sposobu resetowania.

Poprawna odpowiedź "przebiegiem 4." oznacza, że spośród pokazanych wariantów tylko ten przebieg Q jest zgodny z logiką czasową dla PT = 2 s, tj.:

  • uwzględnia wymaganą zwłokę czasową (2 s) zanim Q osiągnie stan aktywny lub nieaktywny (w zależności od typu timera),
  • zachowuje właściwe relacje względem impulsów na EN (np. krótszy impuls może nie wystarczyć do zmiany Q, jeśli blok wymaga ciągłej aktywacji przez PT),
  • nie "kopiuje" EN 1:1, bo blok czasowy celowo modyfikuje przebieg wyjściowy.

Pozostałe przebiegi są błędne typowo z następujących powodów: jeden z nich przedstawia reakcję natychmiastową (ignoruje PT), inny pokazuje zwłokę, ale przypisaną do niewłaściwego zbocza (efekt pomylenia opóźnienia załączenia z opóźnieniem wyłączenia), a kolejny nie uwzględnia resetu/ponownego odmierzania czasu przy zmianach EN.

Praktyczna wskazówka egzaminacyjna: zawsze analizuj wykres krok po kroku na osi czasu. Zaznacz momenty zboczy EN i odłóż od nich odcinki PT = 2 s. Następnie sprawdź, czy wybrany przebieg Q konsekwentnie spełnia tę regułę dla całego sygnału, a nie tylko dla jednego fragmentu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
PT to nastawa czasu (preset time) używana przez timer. Określa, jak długo musi trwać określony stan wejścia (np. EN=1), aby wyjście Q zmieniło stan zgodnie z zasadą działania bloku. W zadaniu PT=2 s oznacza weryfikację zależności czasowej na osi czasu.
EN jest zwykle sygnałem zezwolenia/aktywacji bloku. Gdy EN jest nieaktywne, blok może resetować odmierzanie albo utrzymywać stan wyjścia – zależnie od typu timera. Na egzaminie trzeba śledzić, co dzieje się z Q po zboczach EN oraz po upływie PT.
Ponieważ timer wprowadza zwłokę czasową. Jego zadaniem jest opóźnienie reakcji układu (np. filtracja impulsów lub sekwencjonowanie). Jeśli w bloku jest PT=2 s, to Q zmieni się dopiero po spełnieniu warunku czasowego, a nie natychmiast w momencie zbocza EN.
W praktyce spotyka się timery realizujące m.in. opóźnienie załączenia, opóźnienie wyłączenia oraz impuls o zadanym czasie. Różnią się tym, do którego zbocza EN odnoszą PT i jak zachowują Q przy zanikaniu EN. To właśnie rozróżnienie najczęściej jest testowane.
Najpierw zaznacz na osi czasu wszystkie zbocza EN. Następnie odłóż od właściwego zbocza odcinek równy PT (tu: 2 s). Sprawdź, czy kandydat na przebieg Q spełnia regułę konsekwentnie dla całego sygnału, także dla krótkich impulsów i przerw.
Często nie, jeśli dany timer wymaga ciągłej aktywacji EN przez pełny czas PT, aby uznać warunek za spełniony. Wtedy krótkie impulsy są "odfiltrowane". Ale to zależy od typu bloku, więc na wykresach trzeba sprawdzać, czy Q reaguje dopiero po upływie PT.
Najczęstsze pomyłki to: utożsamienie timera z prostym opóźnieniem przesuwającym cały przebieg, pomylenie zbocza (narastające vs opadające), nieuwzględnienie resetu odmierzania po zaniku EN oraz ignorowanie krótkich impulsów, które nie spełniają warunku czasowego.
Konkretny czas (np. 2 s) ma wymusić analizę osi czasu i odróżnić przebiegi, które wyglądają podobnie jakościowo. Dzięki temu sprawdza się, czy zdający potrafi powiązać momenty zmian EN z opóźnieniem PT i poprawnie przewidzieć, kiedy Q powinno się przełączyć.
Zwykle to zadanie jest głównie analizą czasową (odmierzanie odcinków PT na wykresie), a nie rachunkami. Można jednak wykonywać proste "obliczenia" w sensie odkładania 2 s od wskazanego momentu. Najważniejsze jest zrozumienie reguły timera, nie matematyka.
Timery stosuje się m.in. do opóźnionego startu napędów, zwłoki między krokami sekwencji, eliminacji drgań styków czujników, generowania impulsów sterujących oraz zabezpieczeń czasowych (np. zadziałanie alarmu po czasie). Umiejętność czytania EN/Q jest przydatna w diagnostyce maszyn.
info

Około 69% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Źródła:

  • IEC 61131-3:2013, Programmable controllers — Part 3: Programming languages (sekcje dotyczące standardowych bloków funkcyjnych i pojęć czasowych)

Materiały:

  • Dokumentacja środowiska PLC używanego w nauce (np. opis bloków czasowych i przykładów przebiegów)
  • Materiały dydaktyczne do IEC 61131-3 (języki LD/FBD/ST) z rozdziałem o timerach
  • Ćwiczenia praktyczne: symulacja timera i porównanie przebiegów na wykresach czasowych

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego