Kompensata różnic inwentaryzacyjnych służy do częściowego "zrównoważenia" nadwyżek i niedoborów przed ich ostatecznym rozliczeniem. W tym zadaniu należy zastosować zasadę "mniejsza ilość – niższa cena", która składa się z dwóch kroków.
1) Ustalenie ilości kompensaty
Nie wolno kompensować więcej niż wynosi mniejsza z dwóch ilości. Dlatego przyjmuje się minimum z ilości nadwyżki i niedoboru: nadwyżka X = 10 kg, niedobór Y = 5 kg, więc ilość kompensaty to 5 kg.
2) Wycena ilości kompensaty
Wyceny dokonuje się po niższej z dwóch cen jednostkowych materiałów objętych kompensatą: X ma 2 zł/kg, Y ma 3 zł/kg, więc stosuje się 2 zł/kg.
Obliczenie wartości kompensaty
5 kg × 2 zł/kg = 10 zł.
Dlaczego pozostałe propozycje są nieprawidłowe? Kwota 15 zł odpowiada wartości całego niedoboru Y (5 kg × 3 zł), ale w kompensacie nie stosuje się wyższej ceny. Kwota 20 zł to wartość całej nadwyżki X (10 kg × 2 zł), ale nie wolno kompensować większej ilości niż mniejsza z różnic (tu 5 kg). Kwota 50 zł wynikałaby z błędnego łączenia pełnych ilości i/lub cen i nie odpowiada regule minima.
Po kompensacie pozostają do rozliczenia "resztówki" różnic: część nadwyżki X oraz część niedoboru Y, które ujmuje się zgodnie z przyjętymi zasadami rozliczania różnic inwentaryzacyjnych.
