W rachunkowości, podczas weryfikacji dowodów księgowych, rozróżnia się trzy podstawowe rodzaje kontroli: formalną, merytoryczną i rachunkową. Każda z nich ma inny cel, dlatego nie należy ich ze sobą utożsamiać.
Poprawna jest odpowiedź "nie zawiera błędów w obliczeniach.", ponieważ kontrola rachunkowa (nazywana też arytmetyczną) polega na sprawdzeniu, czy wszystkie działania matematyczne na dokumencie są wykonane prawidłowo. W praktyce oznacza to m.in. weryfikację, czy:
- sumy pozycji zgadzają się z kwotą końcową,
- podsumowania częściowe są poprawne,
- mnożenia typu ilość × cena dają właściwy wynik,
- wyliczenia rabatów i wartości netto/brutto nie zawierają pomyłek.
Odpowiedź "zawiera prawdziwe dane." jest niepoprawna, bo odnosi się do kontroli merytorycznej: sprawdzenia, czy zdarzenie gospodarcze rzeczywiście miało miejsce i czy dane opisowe są zgodne z rzeczywistością (np. czy dostawa została faktycznie zrealizowana).
Odpowiedź "nie zawiera korekt." również nie definiuje kontroli rachunkowej. Sam fakt występowania korekt (np. faktury korygującej) nie przesądza o poprawności lub błędności obliczeń; korekta może być sporządzona prawidłowo lub nieprawidłowo.
Odpowiedź "zawiera wszystkie dane zgodnie z przepisami prawa." dotyczy przede wszystkim kontroli formalnej, czyli sprawdzenia kompletności elementów wymaganych na dokumencie (np. dat, stron transakcji, podpisów/oznaczeń, numerów). To inny zakres niż rachunkowa poprawność działań arytmetycznych.
Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w odpowiedzi pojawiają się słowa "suma", "obliczenia", "mnożenie", "podsumowanie" — najczęściej chodzi o kontrolę rachunkową.
