KWALIFIKACJA HGT12 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 1.
Korzystając z tabeli określ, która witamina występuje w największej ilości w 100 g czarnej porzeczki.
Ilustracja przedstawia tabelę z zawartością witamin w 100 gramach czarnej porzeczki.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Aby wskazać witaminę w największej ilości w 100 g czarnej porzeczki, trzeba porównać wartości z tabeli (najlepiej po sprowadzeniu do tych samych jednostek, np. mg). W czarnej porzeczce najwyższa jest zwykle zawartość witaminy C, czyli kwasu askorbinowego. Pozostałe (tokoferol, retinol, kwas pantotenowy) występują w mniejszych ilościach.

Pełne wyjaśnienie:

Zadanie sprawdza umiejętność pracy z tabelą składu żywności. Należy odczytać zawartości wskazanych witamin w 100 g czarnej porzeczki i wybrać tę, która ma najwyższą wartość. Kluczowe jest też zwrócenie uwagi na jednostki (często spotyka się mg i µg). Jeżeli w tabeli różne witaminy podano w różnych jednostkach, trzeba je przeliczyć do wspólnej (np. 1 mg = 1000 µg), inaczej porównanie będzie błędne.

Poprawna odpowiedź: kwas askorbinowy. Kwas askorbinowy to nazwa chemiczna witaminy C, która w czarnej porzeczce jest charakterystycznie wysoka na tle wielu innych owoców. Dlatego przy porównaniu wartości w tabeli to właśnie ta pozycja powinna mieć największą liczbę (po uwzględnieniu jednostek).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Tokoferol (witamina E) w owocach jagodowych zwykle występuje w ilościach istotnie mniejszych niż witamina C; ponadto bywa podawany w mg lub µg, co może mylić przy braku przeliczenia.
  • Retinol (witamina A) dotyczy głównie produktów zwierzęcych; w owocach typowo nie występuje w dominujących ilościach (częściej spotyka się prowitaminy, np. karotenoidy, ale to nie to samo co retinol).
  • Kwas pantotenowy (witamina B5) może być obecny, ale w 100 g owoców zwykle nie osiąga wartości porównywalnych z witaminą C w czarnej porzeczce.

Wskazówka egzaminacyjna: nawet jeśli "z wiedzy ogólnej" kojarzysz czarną porzeczkę z witaminą C, na egzaminie trzymaj się polecenia "korzystając z tabeli": najpierw odczyt, potem porównanie, na końcu wybór odpowiedzi.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Kwas askorbinowy to witamina C. W tabelach składu żywności może występować pod nazwą "witamina C" albo "kwas askorbinowy". Na egzaminie warto kojarzyć nazwy chemiczne z nazwami witamin, bo odpowiedzi bywają podane właśnie w tej formie.
Najpierw sprowadź wartości do tej samej jednostki. Najprościej: 1 mg = 1000 µg. Jeśli witamina ma 200 µg, to jest 0,2 mg. Dopiero po takim przeliczeniu porównuj liczby i wybierz największą.
W wielu bazach składu żywności czarna porzeczka wyróżnia się wysoką zawartością witaminy C w 100 g. To sprawia, że w zadaniach tabelarycznych często właśnie kwas askorbinowy wychodzi jako największa wartość spośród podanych witamin.
Retinol jest jedną z form witaminy A, typowo związaną z produktami zwierzęcymi. W owocach częściej spotyka się prowitaminę A (karotenoidy), a nie retinol. Dlatego w porównaniach witamin w owocach retinol zwykle nie będzie "największy".
Najczęstsze błędy to: porównywanie mg z µg bez przeliczenia, przeoczenie że "kwas askorbinowy" to witamina C, oraz czytanie niewłaściwego wiersza/kolumny (np. dla przetworu zamiast surowca). Pomaga zaznaczyć jednostki i zrobić krótką notatkę.
Tokoferol to nazwa witaminy E. W pytaniach bywa mylony z witaminami z grupy B albo z witaminą A, bo wszystkie są "nazwami chemicznymi". Sposób: zapamiętaj pary: tokoferol–E, retinol–A, kwas askorbinowy–C, kwas pantotenowy–B5.
To wartość przeliczona na 100 g części jadalnej produktu. Dzięki temu można porównywać różne produkty "na tej samej podstawie". W zadaniu wybierasz witaminę o najwyższej zawartości właśnie w przeliczeniu na 100 g czarnej porzeczki.
Tak. Witamina C jest wrażliwa na temperaturę, tlen i długi czas obróbki, więc podczas gotowania lub długiego podgrzewania jej ilość może spadać. W praktyce gastronomicznej pomaga krótka obróbka i ograniczenie kontaktu z powietrzem, zwłaszcza w sosach i deserach.
Gdy zależy Ci na wysokiej wartości odżywczej i wyrazistym smaku: do deserów, musów, sosów owocowych, lemoniad czy dodatków do dań. W kontekście witamin czarna porzeczka jest często używana jako przykład surowca bogatego w witaminę C.
Ćwicz pracę z tabelami: odczyt wiersza, jednostek i porównanie wartości. Utrwal nazwy: kwas askorbinowy (C), tokoferol (E), retinol (A), kwas pantotenowy (B5). Rozwiązuj krótkie testy, w których celowo mieszają mg i µg.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 56% zdających egzamin. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Aby wskazać witaminę w największej ilości w 100 g czarnej porzeczki, trzeba porównać wartości z tabeli (najlepiej po sprowadzeniu do tych samych jednostek, np. mg)."

Źródła:

  • USDA FoodData Central – wpis dla blackcurrants (raw) i składniki odżywcze (witaminy), https://fdc.nal.usda.gov/ (dostęp: 2026-02-18)
  • UK Composition of Foods Integrated Dataset (CoFID) – dane o produktach i witaminach, strona dokumentacyjna bazy: https://www.gov.uk/government/publications/composition-of-foods-integrated-dataset-cofid (dostęp: 2026-02-18)
  • CIQUAL (ANSES) – francuska tabela składu żywności, dokumentacja i wyszukiwarka: https://ciqual.anses.fr/ (dostęp: 2026-02-18)

Materiały:

  • Bazy danych składu żywności (narodowe lub międzynarodowe) używane w edukacji żywieniowej
  • Podstawy towaroznawstwa spożywczego (owoce jagodowe, składniki odżywcze)
  • Materiały szkolne z dietetyki/żywienia człowieka w zakresie witamin i ich funkcji

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego