KWALIFIKACJA HGT12 - STYCZEŃ 2018

PYTANIE NR 5.
Korzystając z zamieszczonych wzorów Schofielda, oblicz podstawową przemianę materii (PPM) dla mężczyzny w wieku 59 lat i masie ciała 100 kg.
Ilustracja przedstawia tabelę zawierającą wzory Schofielda do obliczania podstawowej przemiany materii (PPM) w zależności od
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
PPM oblicza się przez dobranie właściwego równania Schofielda dla mężczyzny w wieku 59 lat (odpowiedni przedział wieku z zestawu wzorów) i podstawienie masy ciała 100 kg. Po wykonaniu działań zgodnie ze wzorem otrzymuje się wynik dobowy energii 2 020,30 kcal.

Pełne wyjaśnienie:

Podstawowa przemiana materii (PPM) to ilość energii zużywanej przez organizm w spoczynku, przy podstawowych funkcjach życiowych. W zadaniach egzaminacyjnych PPM liczy się zwykle z równań empirycznych, m.in. ze wzorów Schofielda.

Tok postępowania jest zawsze taki sam:

  • Krok 1: wybierz równanie dla właściwej płci (tu: mężczyzna).
  • Krok 2: wybierz wariant równania odpowiadający przedziałowi wieku, do którego należy 59 lat (w zestawie Schofielda występują różne przedziały, więc ten wybór jest kluczowy).
  • Krok 3: podstaw masę ciała 100 kg do równania (zwykle jest to zależność liniowa: współczynnik razy masa plus składnik stały).
  • Krok 4: wykonaj obliczenia arytmetyczne i podaj wynik w kcal na dobę, z wymaganym zaokrągleniem.

Po poprawnym doborze wariantu równania dla mężczyzn w wieku 59 lat i podstawieniu 100 kg otrzymuje się wartość 2 020,30 kcal jako PPM.

Pozostałe odpowiedzi są błędne typowo z następujących powodów:

  • 1 958,20 kcal – zwykle wynika z użycia równania dla innego przedziału wieku lub z drobnego błędu w rachunkach (np. pomyłka w mnożeniu współczynnika przez masę).
  • 1 658,20 kcal – to zbyt niska wartość jak na 100 kg; często jest efektem pominięcia składnika stałego lub wzięcia współczynników z niewłaściwej tabeli.
  • 1 525,93 kcal – rezultat wskazuje na poważniejszy błąd: użycie wzoru nieadekwatnego (np. inna płeć/inna grupa wieku) albo błędną interpretację danych wejściowych.

Wskazówka egzaminacyjna: zanim zaczniesz liczyć, podkreśl w treści płeć, wiek i masę, a potem w tabeli/wzorach zaznacz dokładnie ten wiersz/przedział wieku. To ogranicza pomyłki w doborze równania.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
PPM to ilość energii, jaką organizm zużywa w spoczynku na podtrzymanie funkcji życiowych (oddychanie, praca serca, termoregulacja). W praktyce jest punktem wyjścia do liczenia całkowitego zapotrzebowania energetycznego i planowania jadłospisu.
Najpierw wybierasz zestaw równań dla mężczyzn, a następnie wariant przypisany do przedziału wieku obejmującego 59 lat. To kluczowy etap, bo inne przedziały wieku mają inne współczynniki i dadzą inny wynik PPM.
Wzory Schofielda są skalibrowane osobno dla grup wieku, bo metabolizm zmienia się wraz z wiekiem. Użycie złego przedziału powoduje systematyczny błąd wyniku, nawet jeśli rachunki wykonasz bezbłędnie.
W typowych zadaniach egzaminacyjnych wynik PPM podaje się jako energię na dobę w kcal/dobę. Warto też dopilnować zapisu liczbowego i zaokrąglenia zgodnego z poleceniem lub z kluczem (np. do dwóch miejsc).
Najczęstsze błędy to: wybór złej grupy wieku, pomylenie wzoru dla kobiet i mężczyzn, pominięcie składnika stałego w równaniu liniowym oraz błędy w mnożeniu/dodawaniu liczb dziesiętnych. Pomaga zapis krok po kroku.
Nie. PPM dotyczy spoczynku i minimum energetycznego organizmu. CPM uwzględnia dodatkowo codzienną aktywność i inne czynniki, więc jest wyższa. W praktyce CPM liczy się na bazie PPM, stosując współczynniki aktywności.
Możesz wykonać kontrolę logiczną: dla masy 100 kg PPM u mężczyzny zwykle nie będzie bardzo niska. Jeśli wynik "ucieka" podejrzanie w dół, sprawdź dobór przedziału wieku, czy nie pominąłeś składnika stałego i czy masa została podstawiona w kg.
PPM wykorzystuje się przy planowaniu jadłospisów (np. w stołówkach, szpitalach, DPS), w poradnictwie żywieniowym oraz przy ustalaniu kaloryczności diet redukcyjnych lub wysokokalorycznych. To baza do dalszych obliczeń energetycznych.
Minimalnie potrzebujesz: płci, wieku oraz masy ciała (a czasem też wzrostu – zależnie od metody). W zadaniu ze Schofieldem, zgodnie z poleceniem, kluczowe są wiek (dobór równania) i masa (podstawienie do wzoru).
Ćwicz schemat: wybór równania → podstawienie danych → rachunki → jednostki i zaokrąglenie. Rób zadania dla różnych wieków, żeby nie mylić przedziałów. Po obliczeniach zawsze wykonaj krótką kontrolę wyniku (czy jest realistyczny).
info

Statystycznie 40% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Źródła:

  • Schofield W.N., "Predicting basal metabolic rate, new standards and review of previous work", Human Nutrition: Clinical Nutrition, 1985 (równania Schofielda dla BMR/PPM).
  • FAO/WHO/UNU Expert Consultation, "Energy and Protein Requirements", WHO Technical Report Series 724, 1985 (część dot. przewidywania BMR/PPM i wykorzystania równań Schofielda).

Materiały:

  • Podręczniki z dietetyki/żywienia człowieka omawiające PPM i metody jej obliczania
  • Materiały dydaktyczne do kwalifikacji z obliczania zapotrzebowania energetycznego (PPM/CPM)
  • Arkusze ćwiczeniowe z zadaniami rachunkowymi: dobór wzoru i obliczenia PPM dla różnych grup wieku

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego