KWALIFIKACJA ELM6 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 31.
Którą funkcję logiczną realizuje program napisany w języku listy instrukcji?
Ilustracja przedstawia fragment programu napisanego w języku listy instrukcji, który jest związany z kwalifikacją zawodową
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
NOR to negacja sumy logicznej: wyjście ma stan 1 tylko wtedy, gdy oba wejścia są 0. Program w języku listy instrukcji realizujący najpierw operację OR, a następnie odwrócenie wyniku (NOT), odpowiada właśnie funkcji NOR. Pozostałe bramki dają inne tabele prawdy.

Pełne wyjaśnienie:

Funkcja NOR jest zdefiniowana jako negacja alternatywy (OR):

NOR = NOT(OR)

Oznacza to, że sygnał wyjściowy przyjmuje stan "1" wyłącznie w jednym przypadku: gdy żaden z rozpatrywanych sygnałów wejściowych nie jest aktywny (oba są równe 0). Dla pozostałych kombinacji (gdy przynajmniej jedno wejście ma 1) na wyjściu pojawi się 0.

W zapisie listy instrukcji (IL) taka funkcja jest zwykle widoczna jako:

  • zbudowanie wyniku OR z dwóch (lub więcej) warunków,
  • a następnie zastosowanie negacji wyniku (NOT) przed przypisaniem do wyjścia.

Dlatego odpowiedź "NOR" pasuje do programu, który finalnie odwraca wynik sumy logicznej.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "OR" byłoby poprawne tylko wtedy, gdyby program kończył się bez negacji: wyjście = 1, gdy co najmniej jedno wejście = 1. Jeśli występuje końcowe odwrócenie, nie jest to OR.
  • "XOR" (alternatywa rozłączna) daje 1, gdy wejścia są różne (0/1 lub 1/0), ale daje 0 dla (0/0) i (1/1). To inny wzorzec niż NOR, więc nie pasuje do programu realizującego negację OR.
  • "NAND" to negacja koniunkcji: NOT(AND). Byłoby właściwe, gdyby program tworzył AND, a potem go negował. Negowanie OR prowadzi do NOR, a nie do NAND.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy widzisz w kodzie IL osobną negację na końcu (odwrócenie wyniku), najpierw ustal jaką operację zrobiono "w środku" (OR czy AND), a dopiero potem dobierz bramkę z przedrostkiem "N-" (NOR albo NAND).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Bramka NOR to negacja bramki OR: NOR = NOT(OR). Na wyjściu pojawia się stan 1 tylko wtedy, gdy wszystkie wejścia mają stan 0. Jeśli choć jedno wejście ma 1, wynik NOR będzie 0.
Szukaj wzorca: najpierw program tworzy wynik OR (suma logiczna warunków), a następnie ten wynik jest odwracany (NOT) przed zapisaniem na wyjście. Taki układ działań odpowiada dokładnie funkcji NOR.
W IL często widać instrukcje budujące OR, więc łatwo "zatrzymać się" na tym etapie. Jeśli jednak na końcu jest negacja wyniku, cała funkcja zmienia się z OR na NOR. Trzeba analizować efekt końcowy na wyjściu.
NOR to NOT(OR), a NAND to NOT(AND). Obie bramki mają negację, ale bazują na innej operacji. W praktyce w PLC różnica wynika z tego, czy warunki są łączone jako "co najmniej jeden" (OR) czy "wszystkie naraz" (AND).
XOR (alternatywa rozłączna) daje 1 tylko wtedy, gdy wejścia są różne. Dla (1,1) wynik XOR to 0, a dla OR jest 1. W zadaniach z PLC trzeba sprawdzać, czy program przewiduje przypadek dwóch jedynek jako 1 czy 0.
Pomaga reguła: "NOR = nic nie jest aktywne". To typowa logika blokad: wyjście (np. zezwolenie) jest włączone tylko wtedy, gdy nie ma żadnego sygnału zakazu. Gdy pojawi się choć jeden zakaz, wyjście gaśnie.
W wielu środowiskach IL jest spotykane rzadziej niż LD/FBD/ST, a w nowszych podejściach bywa ograniczane. Na egzaminie jednak można trafić zadania z IL, bo sprawdzają rozumienie logiki, niezależnie od graficznej postaci programu.
Negacja pojedynczego sygnału to NOT(A). NOR dotyczy negacji wyniku OR wielu sygnałów: NOT(A OR B ...). Jeśli w programie najpierw łączone są warunki, a dopiero potem negowane, to jest to NOR (dla OR) lub NAND (dla AND).
NOR bywa używany do sygnału "brak alarmów": wyjście jest 1 tylko wtedy, gdy żaden z sygnałów alarmowych nie występuje. To upraszcza tworzenie lampki "OK" lub warunku zezwolenia, który zanika po pojawieniu się dowolnego alarmu.
Najczęstsze są: pominięcie ostatniej negacji, mylenie OR z XOR oraz zakładanie, że "N-" oznacza dowolną negację bez sprawdzenia, czy bazą było OR czy AND. Pomaga wypisanie krótkiej tabeli prawdy dla 2 wejść i porównanie z definicją.
info

Około 36% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. bardzo trudne

Według specjalistów z branży: "NOR to negacja sumy logicznej: wyjście ma stan 1 tylko wtedy, gdy oba wejścia są 0."

Źródła:

  • IEC 61131-3:2013, Programmable controllers — Part 3: Programming languages (języki PLC, w tym IL oraz operacje logiczne)

Materiały:

  • Materiały producentów PLC dotyczące instrukcji logicznych i przykładów programów
  • Podręczniki/kompendia z podstaw automatyki i algebry Boole’a (tabele prawdy bramek)
  • Ćwiczenia: zamiana schematów LD/FBD na zapis listy instrukcji i odwrotnie

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego