KWALIFIKACJA MTL5 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 33.
Która próba badania twardości polega na wciskaniu w badany materiał wgłębnika w postaci ostrosłupa diamentowego o podstawie kwadratowej?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Próba Vickersa wykorzystuje wgłębnik z diamentu w kształcie ostrosłupa o podstawie kwadratowej, a twardość wyznacza się z geometrii odcisku. Brinell stosuje kulkę, Rockwell mierzy głębokość odcisku innym wgłębnikiem (kulką lub stożkiem), a Shore odnosi się do zjawiska odbicia.

Pełne wyjaśnienie:

Opis "wgłębnik w postaci ostrosłupa diamentowego o podstawie kwadratowej" jednoznacznie wskazuje na próbę Vickersa. W tej metodzie diamentowa piramida (ostrosłup) jest wciskana w materiał pod określonym obciążeniem, a następnie z wymiarów odcisku wyznacza się wartość twardości (oznaczaną zwykle jako HV). Kluczową cechą rozpoznawczą jest właśnie diamentowy ostrosłup o podstawie kwadratowej.

Odpowiedź "Brinella" jest niepoprawna, ponieważ w metodzie Brinella wgłębnik ma postać kulki (najczęściej stalowej lub z węglików spiekanych). Geometria odcisku jest inna, a identyfikacja metody opiera się na skojarzeniu: Brinell = kulka.

Odpowiedź "Rockwella" również nie pasuje do opisu. Próby Rockwella charakteryzują się tym, że wynik jest związany z głębokością trwałego odcisku, a jako wgłębniki stosuje się m.in. kulkę lub diamentowy stożek (zależnie od skali). Diament może się więc pojawiać, ale nie jako ostrosłup o podstawie kwadratowej.

Odpowiedź "Shore’a" jest błędna, bo w typowym ujęciu skala Shore’a odnosi się do metod, w których ocenia się zachowanie materiału przy dynamicznym oddziaływaniu (np. odbicie bijaka) lub w praktyce przemysłowej kojarzona jest z twardościomierzami do elastomerów. Nie jest to metoda identyfikowana przez diamentową piramidę o podstawie kwadratowej.

Wskazówka egzaminacyjna: zapamiętaj geometrię wgłębników: Vickers = diamentowa piramida (kwadrat), Brinell = kulka, Rockwell = głębokość odcisku (kulką lub stożkiem), Shore = metoda dynamiczna/odbijająca (w zależności od zastosowania).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Próba Vickersa to metoda badania twardości, w której diamentowy wgłębnik w kształcie ostrosłupa o podstawie kwadratowej wciska się w materiał, a następnie mierzy się odcisk i wyznacza twardość (HV). Jest przydatna dla wielu metali i szerokiego zakresu twardości.
W metodzie Vickersa wgłębnik ma postać diamentowej piramidy, czyli ostrosłupa o podstawie kwadratowej. To cecha rozpoznawcza tej próby w testach egzaminacyjnych: "piramida/ostrosłup + kwadrat" wskazuje na Vickersa.
Kształt wgłębnika pozwala szybko rozpoznać metodę pomiaru. Różne próby używają różnych geometrii (kulkowej, stożkowej, piramidalnej), co wpływa na sposób wyznaczania wyniku i zakres zastosowań. Na egzaminie opis geometrii często jest kluczem do jednej poprawnej odpowiedzi.
Vickers używa diamentowej piramidy o podstawie kwadratowej i ocenia geometrię odcisku, natomiast Brinell wykorzystuje kulkę (stalową lub z węglików spiekanych). W praktyce dobór zależy m.in. od materiału, wymaganej dokładności i charakteru powierzchni badanego wyrobu.
Vickers opiera się na pomiarze odcisku po diamentowej piramidzie i wyznaczeniu twardości z wymiarów odcisku. Rockwell w wielu zastosowaniach wyznacza twardość z głębokości odcisku przy zdefiniowanych obciążeniach, a wgłębnik może być kulką lub diamentowym stożkiem.
Tak, w niektórych skalach Rockwella stosuje się diamentowy wgłębnik (zwykle o kształcie stożka). To częsta pułapka: obecność słowa "diament" nie wystarcza. Jeśli w opisie jest "ostrosłup o podstawie kwadratowej", wtedy chodzi o Vickersa, nie o Rockwella.
HV to oznaczenie twardości zmierzonej metodą Vickersa. W dokumentacji technologicznej i jakościowej spotyka się zapisy typu "twardość 220 HV", często z doprecyzowaniem warunków obciążenia. Na egzaminie HV jest silnym skojarzeniem z próbą Vickersa.
Próbę Vickersa stosuje się m.in. do oceny twardości wyrobów po obróbce cieplnej, do badań materiałów o różnej twardości oraz w sytuacjach wymagających precyzyjnego pomiaru odcisku. W kontroli jakości może służyć do porównań między partiami lub strefami materiału.
Najczęstsze błędy to: mylenie Vickersa z Rockwellem przez samo słowo "diament", mylenie Brinella z innymi metodami mimo opisu "kulka", oraz traktowanie Shore’a jak metody wgłębieniowej. Pomaga nauczenie się mapy: Vickers = piramida, Brinell = kulka, Rockwell = głębokość.
Najlepiej opanować rozpoznawanie metod po trzech cechach: wgłębnik, sposób wyznaczania wyniku (wymiary odcisku vs głębokość) i typowe oznaczenia (HV/HB/HRC). Warto ćwiczyć krótkie testy, w których opis geometrii wgłębnika prowadzi do jednoznacznej metody.
info

Około 66% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Według specjalistów z branży: "Próba Vickersa wykorzystuje wgłębnik z diamentu w kształcie ostrosłupa o podstawie kwadratowej, a twardość wyznacza się z geometrii odcisku."

Źródła:

  • ISO 6507-1:2018, Metallic materials — Vickers hardness test — Part 1: Test method
  • ISO 6506-1:2014, Metallic materials — Brinell hardness test — Part 1: Test method
  • ISO 6508-1:2016, Metallic materials — Rockwell hardness test — Part 1: Test method

Materiały:

  • Podręczniki z metrologii i badań materiałowych dla techników (dział: twardość i metody wgłębieniowe)
  • Normy i dokumenty metodyczne dotyczące badań twardości (Vickers/Brinell/Rockwell)
  • Instrukcje obsługi twardościomierzy (opis wgłębników i procedury pomiaru)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego