KWALIFIKACJA MED3 + MED14 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 2.
Która skala jest przeznaczona do oceny stopnia samodzielności pacjenta w zakresie przemieszczania się z łóżka na krzesło?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Skala Barthel (indeks Barthel) służy do oceny samodzielności w podstawowych czynnościach dnia codziennego, w tym w "transferze" (przemieszczaniu się np. z łóżka na krzesło). Skala Lawtona dotyczy złożonych czynności IADL, Glasgow ocenia przytomność, a Apgar stan noworodka.

Pełne wyjaśnienie:

Ocena samodzielności pacjenta w zakresie przemieszczania się z łóżka na krzesło dotyczy tzw. transferu, czyli jednej z kluczowych umiejętności funkcjonalnych niezbędnych do bezpiecznego funkcjonowania w codziennym życiu. Do oceny podstawowych czynności dnia codziennego (ADL) stosuje się Skalę Barthel (indeks Barthel), która obejmuje m.in. takie obszary jak jedzenie, higiena, ubieranie, poruszanie się oraz właśnie transfer łóżko–krzesło.

Odpowiedź "Barthel" jest właściwa, ponieważ ta skala została opracowana jako narzędzie ilościowej oceny stopnia zależności pacjenta w podstawowych aktywnościach i jest używana w planowaniu opieki oraz monitorowaniu zmian funkcjonalnych.

Pozostałe propozycje nie pasują do tego celu:

  • "Lawtona" odnosi się do skali IADL (czynności złożone), takich jak robienie zakupów, korzystanie z telefonu czy gospodarowanie lekami. To inne "piętro" samodzielności niż transfer podstawowy.
  • "Glasgow" (GCS) ocenia poziom świadomości na podstawie reakcji: otwierania oczu, odpowiedzi słownej i ruchowej. Nie mierzy samodzielności w przemieszczaniu.
  • "Apgar" to skala oceny stanu noworodka bezpośrednio po urodzeniu (np. oddech, czynność serca, napięcie). Nie ma związku z oceną transferu u osoby dorosłej.

W praktyce opiekuna medycznego poprawne rozpoznanie skali jest ważne, bo wpływa na sposób dokumentowania stanu pacjenta, planowanie pomocy przy transferze, dobór asekuracji i zapobieganie upadkom.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Skala Barthel (indeks Barthel) to narzędzie do oceny samodzielności pacjenta w podstawowych czynnościach dnia codziennego (ADL). Pomaga określić, na ile pacjent wymaga pomocy m.in. przy jedzeniu, higienie, poruszaniu się oraz transferze łóżko–krzesło.
Transfer łóżko–krzesło oznacza zdolność pacjenta do bezpiecznego przesiadania się między łóżkiem a krzesłem lub wózkiem. W praktyce obejmuje wstanie, obrót, przesiad i kontrolę tułowia, często z asekuracją opiekuna medycznego.
Skala Barthel mierzy sprawność funkcjonalną w ADL, czyli "co pacjent potrafi zrobić sam". Skala Glasgow (GCS) dotyczy świadomości i reakcji neurologicznych. Pacjent może mieć prawidłową świadomość, a jednocześnie wymagać pomocy w transferze.
Skala Lawtona (IADL) służy do oceny bardziej złożonych czynności instrumentalnych, np. przygotowania posiłków, robienia zakupów, korzystania z telefonu czy zarządzania lekami. Jest przydatna w ocenie samodzielności w środowisku domowym, ale nie zastępuje oceny transferu ADL.
Skala Apgar służy do szybkiej oceny stanu noworodka bezpośrednio po porodzie (m.in. oddech, tętno, napięcie). Nie dotyczy sprawności funkcjonalnej osoby dorosłej ani czynności takich jak transfer, dlatego w pytaniach o samodzielność będzie odpowiedzią błędną.
W typowym ujęciu skala Barthel obejmuje podstawowe obszary samoobsługi i mobilności, np. jedzenie, mycie, ubieranie, korzystanie z toalety, kontrolę zwieraczy, chodzenie lub poruszanie się na wózku oraz transfer. Dokładny zakres zależy od wersji formularza.
Wynik oceny pomaga zaplanować realny zakres pomocy i asekuracji: czy potrzebna jest jedna osoba do transferu, czy dwie, czy konieczne są pomoce (np. pas, podkład poślizgowy). Ułatwia też obserwację zmian w czasie i przekazywanie informacji w zespole.
Najczęstsze pomyłki to wybór skali "najbardziej znanej" (np. Glasgow) bez sprawdzenia, co mierzy, oraz mylenie ADL z IADL (Barthel vs Lawton). Warto zapamiętać: Barthel = podstawowa samoobsługa i mobilność; Lawton = czynności złożone.
Nie. Choć indeks Barthel bywa często używany w rehabilitacji neurologicznej (np. po udarze), jego cel jest szerszy: ocena zależności w podstawowych czynnościach. Może być stosowany także u pacjentów geriatrycznych, po urazach czy w opiece długoterminowej.
Pomaga skojarzenie obszaru: Barthel = ADL i mobilność (transfer), Lawtona = IADL (czynności złożone w domu), Glasgow = przytomność/neurologia, Apgar = noworodek po porodzie. Najpierw ustal, co jest oceniane w pytaniu.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 67% zdających egzamin. średnie

Eksperci podkreślają: "Skala Barthel (indeks Barthel) służy do oceny samodzielności w podstawowych czynnościach dnia codziennego, w tym w "transferze" (przemieszczaniu się np. z łóżka na krzesło)."

Źródła:

  • Mahoney FI, Barthel DW. Functional Evaluation: The Barthel Index. Maryland State Medical Journal. 1965;14:61–65. PubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/14258950/ (dostęp 2026-02-27)
  • Lawton MP, Brody EM. Assessment of Older People: Self-Maintaining and Instrumental Activities of Daily Living. The Gerontologist. 1969. PubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/5349366/ (dostęp 2026-02-27)
  • Teasdale G, Jennett B. Assessment of coma and impaired consciousness. A practical scale. The Lancet. 1974. PubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/4136544/ (dostęp 2026-02-27)

Materiały:

  • Podręczniki z zakresu opieki długoterminowej i pielęgnowania dorosłych (rozdziały o ocenie funkcjonalnej i ADL)
  • Materiały dydaktyczne dla kierunku/opiekuna medycznego dotyczące skal oceny pacjenta
  • Artykuły przeglądowe o indeksie Barthel i narzędziach oceny ADL/IADL

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego