Błąd indeksu w geodezyjnych instrumentach kątowych (teodolit/tachimetr) odnosi się do koła pionowego. W praktyce oznacza to stałe przesunięcie (offset) zera układu odczytu koła pionowego względem położenia, które powinno odpowiadać właściwej geometrii celowej. Skutek jest taki, że obserwacje w pionie (kierunki/kąty pionowe, a więc np. kąty zenitalne lub elewacje) są obciążone błędem o charakterze systematycznym.
Dlatego poprawna jest odpowiedź "Kierunek pionowy." – to właśnie ta wielkość jest bezpośrednio związana z odczytem na kole pionowym, a więc z miejscem występowania błędu indeksu.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne:
- "Kierunek poziomy." – kierunek poziomy jest odczytywany z koła poziomego, a jego typowe błędy systematyczne to m.in. błędy centrowania, kolimacji, ekscentryczności, podziału koła czy ustawienia osi, ale nie "błąd indeksu" rozumiany jako błąd zera koła pionowego.
- "Odległość skośna." – odległość skośna pochodzi z pomiaru dalmierczego (EDM) i jest obciążona innymi składnikami: błędami stałej dodawczej/mnożnej, wpływem warunków atmosferycznych, błędem pryzmatu czy celowania. Nie jest to odczyt z koła pionowego.
- "Odczyt na łacie." – dotyczy niwelacji (łata niwelacyjna) i błędów odczytu, refrakcji, krzywizny Ziemi, ustawienia łaty itp. Nie jest to wielkość wynikająca z indeksu koła pionowego teodolitu/tachimetrów.
Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w pytaniu pojawia się "indeks" w kontekście instrumentu kątowego, najpierw skojarz go z kołem pionowym i pomiarami w płaszczyźnie pionowej (wysokościowymi/zenitalnymi), a dopiero potem analizuj odpowiedzi.
