KWALIFIKACJA ELM6 - STYCZEŃ 2018

PYTANIE NR 33.
Która z podanych kombinacji zmiennych sygnałów wejściowych sterownika spowoduje stan wysoki na wyjściu %Q0.0?
Ilustracja przedstawia schemat drabinkowy (LAD) używany w programowaniu sterowników PLC, co jest istotne w kontekście
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Stan wysoki na wyjściu %Q0.0 pojawi się tylko dla takiej kombinacji wejść, która spełnia warunek logiczny wynikający z przedstawionego programu/schematu.
Wskazana odpowiedź jako jedyna odpowiada tej zależności (wymaga %I0.1 = 0 oraz jednocześnie %I0.2 = 1 i %I0.3 = 1), pozostałe warianty nie spełniają warunku.

Pełne wyjaśnienie:

Wyjście %Q0.0 w sterowniku PLC przyjmuje stan wysoki (logiczne 1) wtedy i tylko wtedy, gdy spełniony jest warunek logiczny zapisany w programie sterownika (pokazanym na ilustracji).

Poprawna kombinacja %I0.1 = 0, %I0.2 = 1, %I0.3 = 1 odpowiada dokładnie temu warunkowi: jedno z wejść musi mieć stan niski (0), a dwa pozostałe muszą mieć stan wysoki (1). W praktyce bardzo często oznacza to, że sygnał %I0.1 działa jako blokada (warunek "nieaktywny"), a %I0.2 oraz %I0.3 są sygnałami zezwalającymi (muszą być aktywne).

  • Odpowiedź "%I0.1 = 0, %I0.2 = 0, %I0.3 = 1" jest błędna, ponieważ jeden z wymaganych sygnałów zezwalających ma stan niski. Nawet jeśli część warunku jest spełniona, brak jedynki na właściwym wejściu nie pozwala na ustawienie %Q0.0 na 1.
  • Odpowiedź "%I0.1 = 1, %I0.2 = 1, %I0.3 = 0" jest błędna, bo narusza warunek dotyczący wejścia, które musi być w stanie 0, oraz dodatkowo jedno z wejść wymaganych na 1 ma stan 0. To typowy przypadek, gdy student "przestawia" zera i jedynki bez sprawdzenia, które wejście jest negowane w programie.
  • Odpowiedź "%I0.1 = 1, %I0.2 = 1, %I0.3 = 1" jest błędna mimo że ma same jedynki. W wielu układach PLC nie chodzi o "jak najwięcej jedynek", tylko o spełnienie konkretnego warunku, np. braku blokady. Jeśli program wymaga %I0.1 = 0, to ustawienie %I0.1 = 1 uniemożliwia załączenie %Q0.0.

Wskazówka egzaminacyjna: przy takich pytaniach warto (1) przepisać warunek logiczny wyjścia w postaci wyrażenia boolowskiego lub (2) szybko zrobić mini-tablicę prawdy tylko dla podanych czterech przypadków i sprawdzić, w którym %Q0.0 przyjmuje 1.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
%I zwykle oznacza obszar wejść (Input), a %Q obszar wyjść (Output). W praktyce są to adresy sygnałów procesowych, które program odczytuje (%I) i ustawia (%Q). Dokładne znaczenie może zależeć od środowiska/producenta, ale zasada wejście/wyjście jest wspólna.
"Stan wysoki" to logiczna 1 na wyjściu, czyli wyjście jest aktywne. W zależności od typu wyjścia oznacza to np. podanie napięcia na cewkę przekaźnika, załączenie tranzystora lub sygnał sterujący dla falownika. W zadaniu to po prostu wartość boolowska 1.
Najpewniejsza metoda to przepisanie warunku z programu do postaci logiki (AND/OR/NOT), a potem podstawienie tylko czterech podanych przypadków. Alternatywnie można zrobić uproszczoną tablicę prawdy wyłącznie dla wariantów z odpowiedzi i sprawdzić wynik %Q0.0.
W programach PLC często występują blokady i negacje, np. "wyjście działa, gdy czujnik awarii jest nieaktywny". Wtedy wymagany jest stan 0 na danym wejściu. Wybór "1,1,1" to typowy błąd intuicyjny: mylenie "aktywne" z "poprawne".
Negacja (NOT) odwraca wartość logiczną: 0 staje się 1, a 1 staje się 0. Jeśli w schemacie wejście jest zanegowane, to do spełnienia warunku wyjścia potrzebny może być stan 0 na tym wejściu. Na egzaminie trzeba uważnie sprawdzić, które wejścia są odwracane.
Najczęściej myli się kolejność i grupowanie warunków (co jest w AND, a co w OR), pomija się jedno wejście, albo nie zauważa negacji. Częsty jest też błąd "czytania na skróty" bez podstawienia wartości 0/1 do warunku i bez sprawdzenia wyniku na wyjściu.
Nie zawsze. Ogólna koncepcja (wyjście, bit 0) jest podobna, ale format adresacji i mapowanie na fizyczne zaciski zależy od platformy i konfiguracji. Na egzaminie należy trzymać się konwencji użytej w zadaniu i w dołączonym programie/schemacie.
To typowy przypadek blokady: dwa warunki zezwalające muszą być spełnione (np. osłona zamknięta i start wciśnięty), a jeden sygnał musi być nieaktywny (np. brak awarii, brak E-STOP). Taka logika chroni maszynę przed uruchomieniem w niedozwolonych stanach.
Podczas uruchamiania obserwuje się stany %I w monitoringu online i wymusza (jeśli to dozwolone) konkretne wartości wejść, a następnie sprawdza reakcję %Q. Dobrą praktyką jest test blokad: upewnić się, że sygnał awarii lub E-STOP rzeczywiście uniemożliwia załączenie wyjścia.
Ćwicz czytanie prostych układów logicznych w LAD/FBD i rób krótkie tablice prawdy dla 2–3 wejść. Ucz się rozpoznawać negacje i grupowanie warunków. Na egzaminie zawsze podstawiaj wartości z odpowiedzi do warunku, zamiast "zgadywać" po wyglądzie schematu.
info

Statystycznie 43% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Źródła:

  • IEC 61131-3: Programmable controllers — Part 3: Programming languages (odniesienie ogólne do języków PLC i logiki boolowskiej)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne do podstaw PLC: adresowanie wejść/wyjść i logika boolowska
  • Ćwiczenia z odczytu schematów LAD/FBD i tworzenia tablic prawdy
  • Instrukcje producentów PLC dotyczące obszarów pamięci i adresacji (np. rozdziały o I/O)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego