KWALIFIKACJA EKA1 - CZERWIEC 2017

PYTANIE NR 8.
Która z wymienionych czynności prawnych dokonanych przez osobę ubezwłasnowolnioną częściowo jest bezwzględnie nieważna?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Sporządzenie testamentu jest czynnością ściśle osobistą i wymaga pełnej zdolności do czynności prawnych, więc osoba ubezwłasnowolniona częściowo nie może go ważnie sporządzić. Pozostałe czynności mogą być co do zasady dopuszczalne (np. rozporządzenie zarobkiem lub rzeczami do swobodnego użytku) albo zależeć od spełnienia dodatkowych warunków.

Pełne wyjaśnienie:

Osoba ubezwłasnowolniona częściowo ma co do zasady ograniczoną zdolność do czynności prawnych. Oznacza to, że część czynności może wykonywać samodzielnie, a część wymaga udziału przedstawiciela ustawowego (np. kuratora) albo wywołuje skutki dopiero po potwierdzeniu.

"Sporządzenie testamentu." to czynność prawna o charakterze ściśle osobistym. W praktyce oznacza to, że nie można jej dokonać przez przedstawiciela i jest ona zastrzeżona dla osoby mającej pełną zdolność do czynności prawnych. Dlatego w przypadku osoby ubezwłasnowolnionej częściowo sporządzenie testamentu jest traktowane jako czynność bezwzględnie nieważna (nie wywołuje skutków od samego początku).

Pozostałe propozycje nie pasują do kategorii "zawsze i bezwzględnie nieważne":

  • "Zawarcie umowy o pracę." bywa błędnie uznawane za niemożliwe bez pełnej zdolności, ale w prawie występują rozwiązania chroniące pracownika z ograniczoną zdolnością. Sam fakt ubezwłasnowolnienia częściowego nie przesądza automatycznie o bezwzględnej nieważności każdej umowy tego typu.
  • "Rozporządzenie swoim zarobkiem." jest klasycznym wyjątkiem: ustawodawca dopuszcza samodzielne dysponowanie zarobkiem, aby osoba z ograniczoną zdolnością mogła funkcjonować w obrocie (np. opłacać bieżące potrzeby).
  • "Rozporządzenie rzeczą oddaną (...) do swobodnego użytku." również stanowi wyjątek: jeżeli rzecz została wyraźnie oddana do swobodnego użytku, osoba może nią rozporządzać w granicach zwykłego zarządu/korzystania, bez automatycznej nieważności.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w odpowiedziach pojawia się testament, sprawdź, czy pytanie dotyczy zdolności do czynności prawnych. Testament niemal zawsze jest "pułapką" na rozróżnienie czynności osobistych od tych, które mogą być potwierdzane lub wykonywane w wyjątkach (zarobek, przedmioty do swobodnego użytku).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Bezwzględna nieważność oznacza, że czynność nie wywołuje skutków prawnych od samego początku (jakby nie została dokonana). Nie da się jej "naprawić" późniejszym potwierdzeniem. W praktyce urząd lub druga strona powinny traktować ją jako nieskuteczną niezależnie od okoliczności.
Ubezwłasnowolnienie częściowe co do zasady wiąże się z ograniczoną zdolnością do czynności prawnych. Osoba może samodzielnie dokonywać niektórych czynności, ale w sprawach poważniejszych może być wymagany udział przedstawiciela (np. kuratora) albo spełnienie dodatkowych warunków.
Testament jest czynnością ściśle osobistą: wymaga samodzielnego, pełnego i świadomego rozrządzenia majątkiem na wypadek śmierci. Prawo wiąże ważność testamentu z pełną zdolnością do czynności prawnych, dlatego osoba z ograniczoną zdolnością nie może go ważnie sporządzić.
Co do zasady tak, ponieważ przepisy przewidują wyjątek pozwalający samodzielnie dysponować zarobkiem. Sens tego rozwiązania jest praktyczny: umożliwić codzienne funkcjonowanie w obrocie (np. opłacanie rachunków). Wątpliwości mogą dotyczyć sytuacji szczególnych, np. ograniczeń sądowych.
To przedmioty przekazane przez przedstawiciela ustawowego do samodzielnego korzystania, zwykle w sprawach życia codziennego (np. drobne rzeczy osobiste). W testach egzaminacyjnych jest to typowy wyjątek od zasady, że osoba z ograniczoną zdolnością potrzebuje wsparcia przy rozporządzeniach majątkowych.
Nie należy automatycznie zakładać nieważności bezwzględnej. Prawo przewiduje mechanizmy, które mogą dopuszczać takie zatrudnienie lub uzależniać skuteczność od spełnienia określonych warunków. Na egzaminie kluczowe jest odróżnienie sytuacji "zawsze nieważnych" (np. testament) od tych zależnych od regulacji szczególnych.
Bezwzględna nieważność działa "od razu" i definitywnie: czynność nie rodzi skutków. Bezskuteczność zawieszona polega na tym, że czynność może stać się skuteczna po potwierdzeniu przez uprawniony podmiot (np. przedstawiciela). W pytaniach testowych szukaj, czy czynność może być potwierdzona.
W praktyce podstawą bywa prawomocne orzeczenie sądu o ubezwłasnowolnieniu oraz dokumenty dotyczące ustanowienia kuratora/przedstawiciela. W obsłudze klienta ważne jest też sprawdzenie, czy osoba działająca "za kogoś" ma umocowanie oraz czy zakres umocowania obejmuje daną sprawę.
Najczęstszy błąd to założenie, że każda czynność dokonana przez osobę ubezwłasnowolnioną częściowo jest nieważna. Drugi błąd to pomijanie wyjątków (zarobek, rzeczy do swobodnego użytku). Trzeci: mylenie "nieważności" z sytuacjami, które mogą wymagać potwierdzenia lub zgody.
Ucz się pojęciami: zdolność prawna, zdolność do czynności prawnych, ograniczona zdolność, nieważność, zgoda/potwierdzenie. Rób krótkie fiszki z wyjątkami (zarobek, swobodny użytek) i z czynnościami ściśle osobistymi (np. testament). Ćwicz na kazusach: "kto, co, czy wymaga zgody?".
info

Statystycznie 58% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że sporządzenie testamentu jest czynnością ściśle osobistą i wymaga pełnej zdolności do czynności prawnych, więc osoba ubezwłasnowolniona częściowo nie może go ważnie sporządzić.

Źródła:

  • Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, art. 944 § 1 (wymóg zdolności do sporządzenia testamentu)
  • Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, przepisy części ogólnej o zdolności do czynności prawnych (m.in. regulacje dot. ograniczonej zdolności oraz wyjątków: zarobek, przedmioty do swobodnego użytku)

Materiały:

  • Teksty jednolite kodeksów (Kodeks cywilny) oraz opracowania z prawa cywilnego – dział: zdolność do czynności prawnych
  • Materiały szkolne dla kwalifikacji EKA.1 dotyczące obsługi klienta i podstaw prawa cywilnego
  • Zbiory pytań i kazusów z zakresu zdolności do czynności prawnych (ćwiczenia praktyczne)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego