KWALIFIKACJA PGF5 - CZERWIEC 2022

PYTANIE NR 33.
Którą zasadę wymiarowania rysunków technicznych przedstawiono na rysunku?
Ilustracja przedstawia prostokąt z wymiarem długości 250 jednostek umieszczonym nad jego górną krawędzią.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zasada pomijania wymiarów oczywistych polega na niepodawaniu wymiarów wynikających wprost z geometrii przedmiotu. Na rysunku prostokąta kąt 90° jest oczywisty (boki są prostopadłe), więc nie powinno się go wymiarować. Pozostałe zasady odnoszą się do powtarzania, układu lub łańcuchów wymiarowych.

Pełne wyjaśnienie:

W rysunku technicznym celem wymiarowania jest przekazanie informacji niezbędnych do wytworzenia i kontroli elementu w sposób jednoznaczny i czytelny. Jedną z podstawowych reguł porządkowych jest zasada pomijania wymiarów oczywistych, czyli takich, które można jednoznacznie wywnioskować z samego kształtu przedstawionego na rysunku.

Na analizowanym rysunku widoczny jest prostokątny obrys z podanym wymiarem liniowym (250) oraz dodatkowo oznaczony wymiar kątowy 90°. W prostokącie kąt między sąsiednimi bokami jest z definicji prosty, więc podawanie wartości 90° jest zbędne. To właśnie ilustruje (lub narusza) zasadę pomijania wymiarów oczywistych.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Niepowtarzania wymiarów – dotyczy sytuacji, gdy ten sam wymiar (np. długość) został podany w dwóch miejscach. Na rysunku nie ma powtórzeń tego samego wymiaru.
  • Porządkowania wymiarów – odnosi się do rozmieszczenia i grupowania wymiarów dla czytelności (np. układ wymiarów bazowych, unikanie krzyżowania linii). Sam fakt wpisania 90° nie jest kwestią porządkowania, tylko zasadności podania wymiaru.
  • Pozostawiania otwartych łańcuchów wymiarowych – dotyczy łańcucha kilku wymiarów liniowych w szeregu, w którym celowo pomija się jeden wymiar, aby uniknąć nadmiarowości. Na rysunku nie występuje łańcuch wymiarowy, więc ta zasada tu nie pasuje.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy na rysunku widzisz wymiary 0° lub 90° przy figurach, których kształt jednoznacznie je narzuca (np. prostokąt), w pierwszej kolejności rozważ zasadę pomijania wymiarów oczywistych.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To zasada wymiarowania, zgodnie z którą nie podaje się takich wymiarów, które wynikają bezpośrednio z geometrii przedstawionego kształtu. Dzięki temu rysunek jest czytelniejszy i nie zawiera zbędnych informacji, które i tak można jednoznacznie odczytać z obrysu.
Kąt prosty w prostokącie wynika z definicji tej figury (sąsiednie boki są prostopadłe). Wpisanie 90° jest więc wymiarowaniem oczywistej cechy i nie wnosi informacji technologicznej, a jedynie "zaśmieca" rysunek i zwiększa ryzyko niejednoznaczności.
Pomijanie wymiarów oczywistych dotyczy wymiarów zbędnych, bo wynikają z kształtu (np. 90° w prostokącie). Niepowtarzanie wymiarów dotyczy sytuacji, gdy ten sam wymiar został podany w dwóch miejscach rysunku. To różne przyczyny "nadmiarowości".
Otwarty łańcuch wymiarowy to sposób podawania serii wymiarów wzdłuż jednej linii, w którym celowo pomija się jeden z wymiarów, aby nie powielać informacji i nie "zamykać" sumy. Stosuje się go, gdy pozostałe wymiary i tak jednoznacznie określają geometrię.
Najczęściej są to kąty 0° (linie równoległe) i 90° (linie prostopadłe), symetrie elementów wynikające z osi symetrii oraz cechy geometryczne jednoznaczne z obrysu. Zasada działa wtedy, gdy z rysunku nie da się odczytać innej wartości niż ta "oczywista".
Tak, ponieważ w praktyce zakładu produkcyjnego spotyka się dokumentację techniczną części maszyn, oprzyrządowania i elementów wymiennych. Umiejętność czytania rysunku, w tym rozumienia zasad wymiarowania, wspiera współpracę z serwisem, utrzymaniem ruchu i kontrolą jakości.
Sprawdź, czy wartość wynika wprost z geometrii figury bez dodatkowych danych. Jeśli kształt wymusza jednoznacznie cechę (np. prostokąt → kąt prosty), to podanie tego wymiaru nic nie dodaje. Uwaga: nie dotyczy to przypadków, gdy kąt ma być inny niż standardowy.
Nadmiar wymiarów obniża czytelność i zwiększa ryzyko sprzeczności (np. suma wymiarów nie zgadza się z wymiarem całkowitym). W praktyce może to prowadzić do błędów wykonawczych lub sporów interpretacyjnych. Zasady porządkowe, w tym pomijanie oczywistych, ograniczają te ryzyka.
Częsty błąd to mylenie zasad: uznawanie każdego "braku" wymiaru za otwarty łańcuch lub wybór "niepowtarzania", gdy na rysunku nie ma duplikatów. Uczniowie też ignorują wymiary kątowe, skupiając się wyłącznie na liczbach liniowych, np. 250.
Najpierw identyfikuj, co jest niezwykłe: czy jest powtórzony wymiar, czy wymiary są chaotycznie rozmieszczone, czy pojawia się 0°/90° przy figurze, która to narzuca, albo czy widać łańcuch wymiarów. Potem dopasuj to do nazwy zasady z odpowiedzi.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 54% zdających egzamin. trudne

Według specjalistów z branży: "Zasada pomijania wymiarów oczywistych polega na niepodawaniu wymiarów wynikających wprost z geometrii przedmiotu."

Źródła:

  • PN-EN ISO 129-1:2020-03, Dokumentacja techniczna wyrobów — Wymiarowanie i tolerowanie — Część 1: Zasady ogólne

Materiały:

  • PN-EN ISO 129-1:2020-03 – zasady ogólne wymiarowania
  • Podręczniki do rysunku technicznego maszynowego (działy: zasady wymiarowania, wymiarowanie kątów)
  • Zestawy zadań/arkusze ćwiczeniowe z rozpoznawania zasad wymiarowania na przykładach rysunków

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego