KWALIFIKACJA BUD18 - STYCZEŃ 2023

PYTANIE NR 31.
Która ze strzałek na szkicu tyczenia wskazuje miarę oznaczającą wynik pomiaru kontrolnego tyczonych elementów obiektu?
Ilustracja przedstawia szkic tyczenia, który jest używany w kontekście kwalifikacji zawodowej technika geodety (kwalifikacja
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Miara kontrolna to odległość mierzona po wytyczeniu, służąca do sprawdzenia poprawności położenia tyczonych elementów (nie jest podstawą samego wyznaczenia punktów). Na szkicu odpowiada jej strzałka oznaczona jako 3, wskazująca pomiar weryfikujący geometryczną zgodność wytyczenia.

Pełne wyjaśnienie:

W tyczeniu geodezyjnym na budowie rozróżnia się zwykle:

  • miary zasadnicze – na ich podstawie wyznacza się położenie punktów/osi (są "produkcyjne", bo służą do wykonania tyczenia),
  • miary pomocnicze – ułatwiają realizację w terenie (np. domiary),
  • miary kontrolne – wykonuje się je po wytyczeniu, aby sprawdzić, czy wyznaczone punkty tworzą poprawną geometrię obiektu i czy nie popełniono błędu (np. przestawienia taśmy, pomylenia punktów, błędu orientacji instrumentu).

Dlatego poprawna jest odpowiedź "3": wskazuje miarę opisaną jako wynik pomiaru kontrolnego, czyli pomiar weryfikacyjny tyczonych elementów. Taka miara ma sens kontrolny (sprawdza zgodność), a nie wyłącznie realizacyjny (wyznaczający).

Pozostałe strzałki (oznaczone innymi numerami) odnoszą się do miar, które typowo pełnią funkcję wyznaczania położenia elementów (miary główne) albo są domiarami pomocniczymi. Z punktu widzenia praktyki budowlanej ich odczyt nie daje niezależnej weryfikacji poprawności tyczenia w takim stopniu jak miara kontrolna.

Wskazówka egzaminacyjna: szukaj na szkicu takiej odległości, która łączy już wytyczone punkty/elementy i której rola polega na potwierdzeniu geometrii (często jest to odcinek niewykorzystywany bezpośrednio do tyczenia, ale kluczowy do kontroli).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Miara kontrolna to odległość mierzona po wytyczeniu punktów/elementów, aby sprawdzić poprawność geometrii i wykryć błędy tyczenia. Nie służy bezpośrednio do wyznaczenia położenia, lecz do weryfikacji, czy wytyczenie jest zgodne z założeniami projektu.
Pomiar kontrolny zmniejsza ryzyko błędu wykonawczego na budowie. Pozwala wykryć pomyłki (np. zamianę punktów, błąd orientacji instrumentu, odłożenie złej odległości) zanim elementy zostaną trwale wykonane, co ogranicza koszty poprawek i przestoje.
Miary zasadnicze zwykle prowadzą od punktów nawiązania do wytyczanych punktów i są używane do ich wyznaczenia. Miary kontrolne częściej łączą już wytyczone punkty lub sprawdzają zależności geometryczne (np. zgodność odległości między punktami), czyli pełnią rolę niezależnej weryfikacji.
Tak, w praktyce często wykorzystuje się przekątną jako kontrolę geometrii, bo stanowi niezależny sprawdzian ustawienia punktów narożnych. Jeśli przekątne (lub inne odcinki kontrolne) nie zgadzają się z oczekiwaniami, to sygnał, że wytyczenie wymaga korekty.
Najczęściej wykrywa: przesunięcie punktu (błąd odłożenia odległości), pomylenie punktów/osi, błąd orientacji stanowiska, niewłaściwe wcięcie lub domiar, a także błędy wynikające z ukształtowania terenu (np. złe prowadzenie taśmy) i nieuwzględnienie procedur kontroli.
Nie. Tyczenie zasadnicze służy do wyznaczenia położenia elementów w terenie, a kontrola jedynie potwierdza poprawność tego wyznaczenia. Brak miar zasadniczych uniemożliwia realizację tyczenia, a brak kontroli zwiększa ryzyko, że błąd pozostanie niewykryty.
Wykonuje się go po wytyczeniu punktów/osi, a przed rozpoczęciem robót, które utrwalą położenie elementu (np. wykopy, zbrojenie, betonowanie). Często kontrola jest też powtarzana po przeniesieniu punktów, wznowieniu robót lub po istotnej zmianie stanowiska pomiarowego.
Do kontroli można użyć tych samych narzędzi co do tyczenia: tachimetru/total station, niwelatora, taśmy stalowej, dalmierza. Kluczowe jest, by kontrola była możliwie niezależna (inna miara lub inne nawiązanie), aby rzeczywiście ujawniała błędy, a nie je powielała.
Najpierw sprawdza się oczywiste przyczyny (opis punktów, jednostki, odczyt, stabilizację znaków). Następnie powtarza się pomiar i weryfikuje nawiązanie. Jeśli rozbieżność się utrzymuje, koryguje się położenie wytyczonych punktów i ponawia kontrolę aż do uzyskania zgodności.
Trenuj rozpoznawanie funkcji miar: które służą do wyznaczenia punktów, a które do kontroli. Ćwicz na wielu przykładach szkiców tyczenia, zwracając uwagę na to, że miara kontrolna zwykle "sprawdza" relacje między wytyczonymi elementami. Pomaga też nawyk opisywania celu każdej strzałki.
info

Statystycznie 49% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Miara kontrolna to odległość mierzona po wytyczeniu, służąca do sprawdzenia poprawności położenia tyczonych elementów (nie jest podstawą samego wyznaczenia punktów)."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z pracowni geodezyjnej dotyczące tyczenia i szkiców tyczeniowych
  • Instrukcje/opracowania szkolne dotyczące kontroli tyczenia (miary kontrolne, przekątne, domiary)
  • Zadania praktyczne: analiza przykładowych szkiców tyczenia i wskazywanie miar kontrolnych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego