Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA ELM3 - CZERWIEC 2017 (test 2)



PYTANIE NR 2.
Który element silnika oznaczono cyfrą 1?
Ilustracja przedstawia fragment silnika elektrycznego, a dokładniej jego wirnik z widocznym komutatorem, który jest
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Komutator to charakterystyczny, segmentowy element współpracujący ze szczotkami w silniku komutatorowym. Na rysunkach zwykle jest pokazany na końcu wirnika jako walec z podziałem na lamelki. Pozostałe odpowiedzi dotyczą innych części: zacisku przyłączeniowego oraz głównych członów wirującego i nieruchomego.

Pełne wyjaśnienie:

W silnikach komutatorowych (np. prądu stałego lub uniwersalnych) komutator jest elementem odpowiedzialnym za przełączanie (komutację) prądu w uzwojeniach wirnika. Konstrukcyjnie ma postać walca złożonego z wielu miedzianych segmentów (lameli) odizolowanych od siebie, po których ślizgają się szczotki. Dlatego na ilustracjach komutator zwykle łatwo rozpoznać po "podzielonej na segmenty" powierzchni.

Odpowiedź "Komutator." jest poprawna, jeżeli element oznaczony cyfrą 1 na rysunku wskazuje właśnie ten segmentowy walec na końcu wirnika.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują w typowym ujęciu:

  • "Zacisk." odnosi się do punktu przyłączenia przewodów zasilających. Zaciski zwykle są umieszczone na listwie zaciskowej, w puszce przyłączeniowej lub na zewnątrz obudowy, a nie jako segmentowy element wirujący.
  • "Wirnik." to cały zespół części wirującej (rdzeń, uzwojenia, wał). Komutator jest tylko jednym z elementów związanych z wirnikiem, więc jeśli na rysunku numer wskazuje konkretny detal segmentowy, właściwszą nazwą jest komutator, a nie ogólnie "wirnik".
  • "Stojan." to nieruchoma część silnika (korpus z biegunami/uzwojeniami wzbudzenia). Nie ma postaci segmentowego walca i zwykle otacza wirnik, więc na rysunku jest w innym miejscu niż komutator.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli widzisz na rysunku walec z wyraźnym podziałem na wiele wąskich "płytek" i w pobliżu zaznaczone szczotki, to bardzo często jest to komutator. Jeśli element jest dużą, zewnętrzną częścią korpusu – częściej będzie to stojan/obudowa, a nie komutator.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co to jest komutator w silniku elektrycznym?
Komutator to element (zwykle segmentowy walec z miedzianych lameli) stosowany w silnikach komutatorowych. Wraz ze szczotkami realizuje przełączanie prądu w uzwojeniach wirnika, co umożliwia wytworzenie momentu obrotowego w odpowiednim kierunku.
Jak rozpoznać komutator na rysunku silnika?
Najczęściej widać go jako walec z wyraźnym podziałem na wiele wąskich segmentów (lameli) na końcu wirnika. Często w pobliżu są zaznaczone szczotki dociskane do jego powierzchni. To cecha odróżniająca od gładkiego wału i korpusu stojana.
Dlaczego komutator współpracuje ze szczotkami?
Szczotki doprowadzają prąd do części wirującej bez sztywnych przewodów. Komutator, obracając się, zmienia połączenia elektryczne uzwojeń wirnika, aby prąd w cewkach miał właściwy zwrot w danym położeniu. Dzięki temu moment obrotowy utrzymuje się w jednym kierunku.
Jaka jest różnica między wirnikiem a komutatorem?
Wirnik to cała część wirująca silnika (rdzeń, uzwojenia, wał i często także komutator). Komutator jest tylko jednym z elementów wirnika – odpowiada za komutację prądu. Na pytaniach obrazkowych numer może wskazywać szczegół, więc wtedy poprawna bywa nazwa "komutator", a nie "wirnik".
Jaka jest różnica między stojanem a wirnikiem w silniku?
Stojan to część nieruchoma, która tworzy pole magnetyczne (magnesy lub uzwojenia) i obudowę maszyny. Wirnik jest częścią obracającą się wewnątrz stojana i przekazuje moment na wał. Na rysunku stojan zwykle otacza wirnik, a komutator jest na końcu wirnika.
Czy zacisk to element wewnętrzny silnika?
Najczęściej nie. Zaciski przyłączeniowe są zwykle wyprowadzone do puszki zaciskowej lub na zewnątrz obudowy, aby podłączyć zasilanie. Wnętrze silnika zawiera m.in. wirnik, stojan, komutator i szczotki. Dlatego "zacisk" rzadko pasuje do numeru wskazującego detal w środku przekroju silnika.
Kiedy w praktyce serwisuje się komutator?
Gdy pojawia się nadmierne iskrzenie na szczotkach, spadek mocy, nierówna praca, przegrzewanie lub widoczne zużycie powierzchni lameli. W serwisie kontroluje się stan komutatora i szczotek, czystość, bicie oraz ewentualne uszkodzenia (rowki, przypalenia, zabrudzenia).
Jakie uszkodzenia komutatora są najczęstsze?
Typowe problemy to zabrudzenie i przypalenia powierzchni, nierówności (rowkowanie), poluzowane lub uszkodzone lamele oraz nadmierne zużycie wynikające ze złego docisku szczotek. Skutkiem mogą być zakłócenia komutacji, iskrzenie, hałas i przegrzewanie silnika.
Dlaczego łatwo pomylić komutator z wirnikiem na egzaminie?
Bo komutator jest częścią związaną z wirnikiem i znajduje się bardzo blisko wału oraz uzwojeń. Gdy pytanie dotyczy numeru na rysunku, trzeba nazwać dokładnie wskazany detal, a nie cały zespół. Pośpiech i "efekt ogólnej nazwy" często prowadzą do wskazania wirnika zamiast komutatora.
Jak się przygotować do pytań z numeracją elementów na rysunku silnika?
Ćwicz rozpoznawanie części na przekrojach i schematach: wirnik, stojan, komutator, szczotki, łożyska, zaciski. Zwracaj uwagę na cechy kształtu (segmenty komutatora, położenie w obudowie). Na egzaminie najpierw zlokalizuj numer, potem dopasuj nazwę do funkcji elementu.
info

Około 65% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że komutator to charakterystyczny, segmentowy element współpracujący ze szczotkami w silniku komutatorowym.

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Komutator (dostęp: 2026-02-27)
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Wirnik (dostęp: 2026-02-27)
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Stojan (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z elektrotechniki/elektromechaniki dotyczące budowy silnika komutatorowego
  • Instrukcje serwisowe (DTR) urządzeń z silnikami komutatorowymi – rozdziały o budowie i częściach
  • Atlas/zeszyt ćwiczeń z rysunku technicznego i schematów maszyn elektrycznych
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego