KWALIFIKACJA GIW2 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 35.
Który parametr fizyczny powietrza kopalnianego mierzy się psychrometrem?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Psychrometr służy do wyznaczania wilgotności powietrza (najczęściej wilgotności względnej) na podstawie porównania temperatury "suchej" i "wilgotnej" termometru. Dlatego parametr mierzony psychrometrem to wilgotność, a nie prędkość przepływu, różnica ciśnień ani sama temperatura.

Pełne wyjaśnienie:

Psychrometr to przyrząd stosowany do oceny wilgotności powietrza. Jego działanie opiera się na zjawisku parowania: gdy powietrze nie jest nasycone parą wodną, woda z nawilżonego czujnika/termometru paruje i powoduje jego ochłodzenie.

W praktyce psychrometr wykorzystuje dwa pomiary temperatury:

  • temperaturę suchą (czujnik niezwilżany),
  • temperaturę wilgotną (czujnik zwilżany, chłodzony parowaniem).

Im powietrze jest suchsze, tym parowanie jest intensywniejsze i tym większa jest różnica między temperaturą suchą a wilgotną. Na tej podstawie (np. z tablic/wykresów psychrometrycznych) wyznacza się wilgotność, zwykle w ujęciu wilgotności względnej.

Odpowiedź "Wilgotność." jest więc poprawna, bo psychrometr jest przyrządem psychrometrycznym przeznaczonym właśnie do określania zawartości pary wodnej w powietrzu.

Pozostałe odpowiedzi są niepoprawne, bo odnoszą się do innych wielkości i innych przyrządów:

  • "Temperaturę." – temperatura jest mierzona termometrem; w psychrometrze występuje jako wielkość pomocnicza do wyznaczenia wilgotności, ale celem pomiaru jest wilgotność.
  • "Różnicę ciśnień." – różnicę ciśnień mierzy się manometrami/różnicowymi miernikami ciśnienia, wykorzystywanymi np. w kontroli przewietrzania.
  • "Prędkość." – prędkość przepływu powietrza mierzy się anemometrem, a nie psychrometrem.

Na egzaminie warto zapamiętać skojarzenie: psycho-metrpsycho-metria (nauka o własnościach wilgotnego powietrza) → wilgotność i parametry powietrza wilgotnego.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Psychrometr to przyrząd do wyznaczania wilgotności powietrza. W warunkach kopalnianych pomaga ocenić mikroklimat w wyrobiskach (razem z temperaturą i ruchem powietrza), co ma znaczenie dla bezpieczeństwa pracy i doboru działań wentylacyjnych.
Psychrometr jest przeznaczony do określania wilgotności (zwykle wilgotności względnej). Co prawda wykonuje pomiary temperatury "suchej" i "wilgotnej", ale te temperatury są danymi pośrednimi potrzebnymi do obliczenia/odczytu wilgotności.
Dwa wskazania są potrzebne, bo ochłodzenie termometru wilgotnego zależy od parowania wody. Różnica między temperaturą suchą a wilgotną informuje, jak daleko powietrze jest od nasycenia parą wodną, co pozwala wyznaczyć wilgotność.
Najpierw odczytuje się temperaturę suchą i wilgotną, a następnie korzysta z tablic/wykresów psychrometrycznych albo przeliczeń, aby wyznaczyć wilgotność (np. względną). Kluczowa jest poprawna wentylacja czujnika i zwilżenie osłony termometru wilgotnego.
Nie. Prędkość przepływu powietrza mierzy się anemometrem. Psychrometr dotyczy wilgotności i wykorzystuje zjawisko parowania, a nie pomiaru dynamicznego strugi powietrza (poza tym, że ruch powietrza wpływa na poprawność pomiaru).
Nie. Różnice ciśnień mierzy się manometrami lub różnicowymi czujnikami ciśnienia. Psychrometr dotyczy parametrów powietrza wilgotnego, a nie parametrów ciśnieniowych sieci wentylacyjnej.
Typowe błędy to: zbyt słabe opływanie termometru wilgotnego powietrzem, wyschnięta lub zabrudzona osłona zwilżająca, użycie zanieczyszczonej wody oraz zbyt krótki czas stabilizacji wskazań. Skutkiem jest zafałszowana różnica temperatur i błędna wilgotność.
Wilgotność kontroluje się szczególnie w rejonach o podwyższonej temperaturze, przy intensywnym dopływie wody, po zraszaniu lub przy procesach powodujących parowanie. Ma to wpływ na odczuwalny mikroklimat oraz na dobór działań ograniczających uciążliwość.
W praktyce wykorzystuje się m.in. termometry (temperatura), anemometry (prędkość), mierniki ciśnienia (różnice ciśnień) oraz analizatory gazów (np. tlen, metan, tlenek węgla). Każdy przyrząd dotyczy innej wielkości, więc warto nie mylić ich zastosowań.
Pomaga skojarzenie z psychrometrią, czyli opisem własności wilgotnego powietrza. Jeśli w odpowiedziach pojawia się "wilgotność", to zwykle jest to właściwy kierunek. Temperaturę, prędkość i ciśnienie mierzą inne, wyspecjalizowane przyrządy.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 55% zdających egzamin. średnie

Według specjalistów z branży: "Psychrometr służy do wyznaczania wilgotności powietrza (najczęściej wilgotności względnej) na podstawie porównania temperatury "suchej" i "wilgotnej" termometru."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Psychrometr" – opis przyrządu i zastosowania (wilgotność powietrza), https://pl.wikipedia.org/wiki/Psychrometr (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (PL): "Wilgotność względna" – powiązanie z pomiarem psychrometrycznym, https://pl.wikipedia.org/wiki/Wilgotno%C5%9B%C4%87_wzgl%C4%99dna (dostęp: 2026-02-27)
  • Encyclopaedia Britannica: "Psychrometer" – definicja i przeznaczenie (pomiar wilgotności), https://www.britannica.com/technology/psychrometer (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z wentylacji kopalń oraz mikroklimatu w górnictwie (rozdziały o wilgotności i psychrometrii)
  • Instrukcje/DTR przyrządów: psychrometr aspiracyjny i stacyjny (zasada działania, odczyt)
  • Materiały szkoleniowe z BHP dotyczące mikroklimatu w podziemnych zakładach górniczych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego