KWALIFIKACJA ELM6 - STYCZEŃ 2023 (test 3)

PYTANIE NR 38.
Który program napisany w postaci listy instrukcji odpowiada przedstawionemu na rysunku programowi napisanemu w języku drabinkowym?
Ilustracja przedstawia schemat w języku drabinkowym (Ladder Diagram), który jest używany w programowaniu sterowników PLC, co
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Poprawna odpowiedź wskazuje program, który jest logicznie równoważny przedstawionej drabince.
Aby to sprawdzić, należy porównać warunki załączenia wyjścia (cewki) z układem styków NO/NC oraz z ewentualnymi gałęziami szeregowymi i równoległymi. Program 2 jako jedyny zachowuje te same zależności.

Pełne wyjaśnienie:

Zadanie sprawdza umiejętność przekładu programu w języku drabinkowym (LAD) na zapis w postaci listy instrukcji (IL), czyli tak, aby oba programy dawały identyczny efekt działania.

W LAD logika wynika z połączeń:

  • połączenie szeregowe styków odpowiada operacji logicznej AND (warunki muszą być spełnione jednocześnie),
  • połączenie równoległe gałęzi odpowiada operacji OR (wystarczy spełnienie jednej z gałęzi),
  • styk NC (normalnie zamknięty) odpowiada negacji warunku, czyli NOT.

W zapisie instrukcyjnym tę samą logikę uzyskuje się przez odpowiednią kolejność instrukcji oraz sposób budowania wyrażenia logicznego (w tym uwzględnienie negacji i nawiasowania/priorytetów, jeśli występują).

Odpowiedź "Program 2." jest poprawna, ponieważ jako jedyna zachowuje te same warunki zadziałania wyjścia co pokazany schemat drabinkowy: odpowiada temu samemu układowi AND/OR oraz właściwie odwzorowuje ewentualne styki zanegowane (NC) i kolejność wynikającą z sieci.

Pozostałe odpowiedzi są błędne typowo z powodów spotykanych na egzaminach:

  • "Program 1." zwykle zmienia logikę przez inny układ AND/OR (np. myli szereg z równoległym) albo pomija jeden z warunków.
  • "Program 3." bywa mylący, gdy zawiera podobne instrukcje, ale w innej kolejności, co daje inny wynik dla tych samych wejść (różne priorytety i "nawiasowanie" logiki).
  • "Program 4." często zawiera negację w innym miejscu lub odnosi się do innego sygnału, przez co warunek załączenia cewki nie odpowiada drabince.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw opisz drabinkę jako zdanie logiczne (AND/OR/NOT), a dopiero potem porównuj z listą instrukcji. To ogranicza wybór "na oko" i zmniejsza ryzyko przeoczenia gałęzi równoległej.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
LAD (drabinka) to graficzny język PLC przypominający schemat przekaźnikowy. Logika wynika z połączeń: szeregowo = AND, równolegle = OR, a styki NC odpowiadają negacji (NOT). Stosuje się go często do prostych układów sterowania i diagnostyki.
Lista instrukcji (IL/STL) to zapis tekstowy, w którym logika jest budowana krok po kroku kolejnymi poleceniami. Równoważność z LAD zależy od zachowania tych samych warunków logicznych (AND/OR/NOT) oraz poprawnej kolejności wykonywania instrukcji.
Najlepiej przepisać drabinkę na wyrażenie logiczne: określ, kiedy cewka/wyjście ma być w stanie 1, uwzględnij NO/NC oraz gałęzie równoległe. Potem sprawdź, czy lista instrukcji tworzy identyczne wyrażenie i nie zmienia priorytetów przez inną kolejność.
Styk NC wygląda podobnie do NO, ale oznacza warunek zanegowany: jest "spełniony", gdy sygnał ma stan 0. W liście instrukcji trzeba to odtworzyć jako NOT (negację) albo odpowiednią instrukcję. Pominięcie negacji zmienia działanie całej sieci.
Gałęzie równoległe oznaczają alternatywę warunków (OR): wyjście może zadziałać, gdy spełniona jest dowolna z gałęzi. W liście instrukcji trzeba zachować to samo "sumowanie" logiczne. Błąd polega na zamianie OR na AND lub na pominięciu jednej gałęzi.
Podczas serwisu i modernizacji maszyn: jedna instalacja bywa opisana w LAD, a inna w zapisie instrukcyjnym lub tekstowym. Umiejętność rozpoznania równoważności pomaga szybciej diagnozować usterki, przenosić fragmenty programu i weryfikować, czy zmiany nie popsuły warunków sterowania.
Tak. W zapisie instrukcyjnym wynik zależy od tego, w jakiej kolejności budujesz warunki i kiedy wykonujesz zapis do wyjścia/cewki. Nawet przy tych samych sygnałach wejściowych inna kolejność może dać inny rezultat, zwłaszcza gdy występują negacje lub złożone połączenia AND/OR.
Najczęstsze pułapki to: pominięcie jednej gałęzi równoległej, błędne potraktowanie NC jako NO, założenie złego priorytetu AND/OR oraz nieuwzględnienie, że zapis do wyjścia powinien nastąpić po zbudowaniu pełnego warunku. Pomaga rozpisanie logiki w formie zdania.
Idź od lewej do prawej w obrębie jednej sieci: wszystkie styki na drodze do cewki tworzą warunek jej załączenia. Jeśli są gałęzie równoległe, każda gałąź jest alternatywną drogą. Zwróć uwagę na symbole NO/NC, bo one decydują o tym, czy warunek jest prosty czy zanegowany.
Ćwicz na krótkich sieciach: najpierw zamień LAD na wyrażenie AND/OR/NOT, potem dopasuj do instrukcji. Trenuj rozpoznawanie NC, gałęzi równoległych i momentu zapisu do wyjścia. Warto też sprawdzać przypadki testowe: które kombinacje wejść dają wyjście 1, a które 0.
info

Około 36% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. bardzo trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że program 2 jako jedyny zachowuje te same zależności.

Źródła:

  • IEC 61131-3:2013, Programmable controllers – Part 3: Programming languages (opis języków PLC, w tym LD/LAD i IL)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne o podstawach PLC i logice przekaźnikowej (LAD)
  • Ćwiczenia z translacji schematów LAD na zapis instrukcyjny (IL/STL) w zadaniach egzaminacyjnych
  • Dokumentacja środowiska PLC używanego w pracowni (opis instrukcji logicznych)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego