KWALIFIKACJA BUD24 - STYCZEŃ 2023

PYTANIE NR 2.
Który rodzaj tynku przedstawiono na ilustracji?
Ilustracja przedstawia fragment elewacji budynku ozdobionego techniką sgraffito, co jest zgodne z podaną odpowiedzią do
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Sgraffito to technika dekoracyjna polegająca na wykonaniu co najmniej dwóch warstw tynku o różnych barwach i wydrapaniu wzoru w warstwie wierzchniej tak, aby odsłonić warstwę spodnią. Fresk jest techniką malarską na świeżym tynku, "zmywalny" to cecha, a sztablatura to gładkie, zacierane wykończenie.

Pełne wyjaśnienie:

Sgraffito jest rodzajem dekoracji tynkarskiej, w której kluczowe są: warstwowość oraz mechaniczne odsłanianie niższej warstwy przez zarysowanie/zdrapanie warstwy wierzchniej. Typowo wykonuje się przynajmniej dwie warstwy o kontrastowej barwie, a następnie narzędziem (np. rylcem) usuwa się fragmenty warstwy zewnętrznej, aby uzyskać rysunek.

Odpowiedź "Fresk" jest nieprawidłowa, bo fresk to przede wszystkim technika malarska (pigment wprowadzany w świeży tynk). W fresku obraz powstaje przez malowanie, a nie przez wydrapywanie wzoru odsłaniające inną warstwę tynku.

Odpowiedź "Zmywalny" również nie pasuje, ponieważ jest to cecha użytkowa (odporność na zmywanie/łatwość czyszczenia), a nie nazwa techniki dekoracyjnej czy rodzaju tynku rozpoznawalnego po charakterystycznym rysunku wykonanym przez zdrapanie.

Odpowiedź "Sztablatura" bywa myląca, bo dotyczy wykończeń o wysokiej gładkości, często zacieranych i wygładzanych (niekiedy z połyskiem), ale nie zakłada wykonania kontrastowego wzoru przez odsłanianie spodniej warstwy. Jeżeli na powierzchni widoczne są charakterystyczne, "wycięte" linie i kontrast barwny wynikający z odkrycia niższej warstwy, jest to typowe dla sgraffito.

Wskazówka egzaminacyjna: przy rozpoznawaniu technik wykończenia zawsze szukaj mechanizmu wykonania efektu: malowanie (fresk), zacieranie/wygładzanie (sztablatura) czy warstwowość i wydrapywanie (sgraffito). To często pozwala uniknąć wyboru pojęcia "najbardziej znanego".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Sgraffito to technika dekoracyjna polegająca na ułożeniu co najmniej dwóch warstw tynku w różnych kolorach i wykonaniu wzoru przez zarysowanie/zdrapanie warstwy wierzchniej, aby odsłonić spodnia warstwę. Efekt daje wyraźny rysunek i kontrast barw.
Szukaj śladów mechanicznego wykonania wzoru: wyraźnych nacięć, "wydrapanych" konturów i kontrastu wynikającego z odsłonięcia niższej warstwy. W sgraffito wzór nie jest tylko namalowany farbą, lecz wynika z usunięcia fragmentów tynku.
Fresk to technika malarska wykonywana na świeżym tynku (barwnik jest nanoszony jak farba). Sgraffito to technika tynkarska warstwowa, gdzie obraz powstaje przez zdrapanie warstwy wierzchniej i odsłonięcie innego koloru tynku spod spodu.
"Zmywalny" opisuje właściwość powierzchni (łatwość czyszczenia i odporność na zmywanie), a nie konkretną technikę dekoracji jak sgraffito czy fresk. W pytaniach rozpoznawczych zwykle szuka się nazwy technologii/rodzaju wykończenia, a nie cechy użytkowej.
Sztablatura to bardzo gładkie, starannie zacierane i wygładzane wykończenie tynkarskie, często używane jako podłoże pod malowanie lub jako dekoracyjne wykończenie wnętrz. Nie tworzy wzoru przez odsłanianie spodniej warstwy, więc różni się od sgraffito.
Z sgraffito kojarzą się narzędzia do nacinania i skrobania, np. rylce, skrobaki, nożyki, szpachelki. Ich celem jest usunięcie fragmentów warstwy wierzchniej tynku wzdłuż projektu wzoru, bez niszczenia całej wyprawy.
Częsty błąd to wybór "fresku", bo termin jest znany z historii sztuki. Inny błąd to potraktowanie "zmywalny" jako rodzaju tynku. Pomaga pytanie kontrolne: czy wzór wygląda na wydrapany i czy widać inny kolor spod spodu? Jeśli tak, to wskazuje na sgraffito.
Gdy dekoracja jest warstwowa (np. sgraffito), zbyt agresywne czyszczenie lub skuwanie może zniszczyć warstwę rysunku i odsłonić niezamierzone partie. W praktyce wymaga to łagodniejszych metod oczyszczania, prób na małych polach i precyzyjnych uzupełnień.
Dekoracja wydrapywana ma krawędzie i rowki po narzędziu oraz często pokazuje drugi kolor "z wnętrza" wyprawy. Dekoracja malowana zwykle nie ma nacięć, a kolor leży na powierzchni. Wątpliwości rozstrzyga obserwacja pod kątem: rowki i cienie sugerują zdrapanie.
Najczęściej kojarzy się z elewacjami, bo daje trwały, czytelny efekt i dobrze pracuje w dużej skali. Może jednak występować także we wnętrzach, zależnie od epoki i założeń dekoracyjnych. Na egzaminie ważniejsze jest rozpoznanie mechanizmu wykonania niż lokalizacja.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 55% zdających egzamin. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że sgraffito to technika dekoracyjna polegająca na wykonaniu co najmniej dwóch warstw tynku o różnych barwach i wydrapaniu wzoru w warstwie wierzchniej tak, aby odsłonić warstwę spodnią.

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z technologii robót tynkarskich i sztukatorskich (część o tynkach dekoracyjnych)
  • Materiały dydaktyczne z historii technik artystycznych w architekturze (różnice: fresk/sgraffito/stylizowane tynki)
  • Instrukcje producentów systemów tynków dekoracyjnych oraz opracowania o diagnostyce i konserwacji elewacji

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego