Łożysko stożkowe (wałeczkowe stożkowe) ma charakterystyczną budowę: zamiast kulek występują wałeczki stożkowe, a bieżnie pierścienia wewnętrznego i zewnętrznego są stożkowe. Dzięki temu linie tworzących stożków geometrycznie "zbiegają się" w jednym punkcie na osi, co umożliwia stabilne toczenie i skuteczne przenoszenie obciążeń.
Kluczowa cecha użytkowa: takie łożysko przenosi jednocześnie obciążenia promieniowe oraz znaczne obciążenia osiowe (w jednym kierunku, a w praktyce często stosuje się parę łożysk ustawionych przeciwstawnie, aby przenosić siły osiowe w obu kierunkach). W motoryzacji często spotyka się je m.in. w węzłach piast kół (w zależności od konstrukcji) oraz innych miejscach, gdzie występują obciążenia mieszane.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne? Rysunki innych typów łożysk zwykle pokazują:
- kulki jako elementy toczne (łożyska kulkowe) – wtedy elementy są wyraźnie sferyczne, a bieżnie mają profil pod kulkę,
- wałeczki walcowe (łożyska walcowe) – elementy toczne są cylindryczne, a bieżnie są równoległe,
- igiełki (łożyska igiełkowe) – bardzo smukłe wałeczki, bez stożkowości,
- inne odmiany, gdzie kąt działania wynika z geometrii bieżni, ale elementy toczne nie mają kształtu stożkowego.
Wskazówka egzaminacyjna: gdy pytanie dotyczy rozpoznania łożyska stożkowego na rysunku, szukaj jednocześnie dwóch cech: stożkowych wałeczków oraz stożkowych bieżni. Sama zdolność przenoszenia sił osiowych nie wystarcza do identyfikacji — trzeba potwierdzić typ elementów tocznych.
