KWALIFIKACJA SPC7 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 26.
Który wskaźnik chemiczny jest stosowany przy oznaczaniu zawartości soli metodą Mohra w produktach żywnościowych?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W metodzie Mohra (argentometryczne miareczkowanie chlorków roztworem AgNO3) wskaźnikiem jest chromian(VI) potasu. Po strąceniu wszystkich jonów Cl- pojawia się nadmiar Ag+, który tworzy z chromianem ceglastoczerwony osad Ag2CrO4, sygnalizując punkt końcowy.
Fenoloftaleina i oranż metylowy są wskaźnikami pH, a skrobia służy w jodometrii.

Pełne wyjaśnienie:

Metoda Mohra to klasyczna metoda argentometrycznego miareczkowania, stosowana do oznaczania chlorków (a w praktyce często zawartości NaCl) w próbkach, także żywności. Miareczkuje się próbkę roztworem azotanu(V) srebra, a w trakcie reakcji powstaje biały osad chlorku srebra.

Kluczowe jest rozpoznanie, jak wyznacza się punkt końcowy. W metodzie Mohra używa się wskaźnika chromian(VI) potasu. Dopóki w roztworze obecne są jony chlorkowe, dodawane jony srebra są zużywane na strącanie chlorku srebra. Gdy chlorki zostaną całkowicie związane, pojawia się niewielki nadmiar jonów srebra, który reaguje już z jonami chromianowymi, tworząc wyraźnie zabarwiony (ceglastoczerwony) osad chromianu srebra. To zjawisko jest sygnałem zakończenia miareczkowania.

Pozostałe odpowiedzi są typowymi "pułapkami" wynikającymi z mieszania różnych typów miareczkowań:

  • Fenoloftaleina jest wskaźnikiem kwasowo-zasadowym (zmienia barwę w zakresie zasadowym), więc nie służy do wyznaczania punktu końcowego w argentometrii.
  • Oranż metylowy również jest wskaźnikiem pH (zakres kwaśny), a nie wskaźnikiem reakcji strąceniowej Ag+ z Cl-.
  • Skrobia jest wskaźnikiem charakterystycznym dla miareczkowań jodometrycznych/jodometrycznych (kompleks z jodem), nie dla metody Mohra.

W praktyce egzaminacyjnej warto zapamiętać skojarzenie: Mohra → chromian potasu, a wskaźniki pH (fenoloftaleina, oranż metylowy) dotyczą miareczkowań kwas-zasada.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Metoda Mohra to argentometryczne miareczkowanie chlorków roztworem azotanu(V) srebra. Stosuje się ją m.in. do oznaczania zawartości soli (NaCl) w produktach. Punkt końcowy rozpoznaje się dzięki wskaźnikowi chromianowemu, który reaguje z nadmiarem jonów srebra.
Chromian(VI) potasu nie wskazuje pH, tylko pomaga wykryć moment pojawienia się nadmiaru jonów Ag+. Gdy wszystkie chlorki są już strącone jako AgCl, nadmiar Ag+ reaguje z chromianem, tworząc ceglastoczerwony osad Ag2CrO4, co sygnalizuje koniec miareczkowania.
Fenoloftaleina jest wskaźnikiem kwasowo-zasadowym i informuje o zmianach pH w zakresie zasadowym. W metodzie Mohra punkt końcowy zależy od reakcji strąceniowych jonów srebra z chlorkami i z chromianem, a nie od neutralizacji kwasu zasadą, więc fenoloftaleina nie zadziała poprawnie.
Nie, oranż metylowy to wskaźnik pH (zmiana barwy w zakresie kwaśnym). Metoda Mohra jest miareczkowaniem strąceniowym (argentometrycznym), w którym wskaźnik ma sygnalizować pojawienie się nadmiaru Ag+, a nie zmianę pH. Dlatego właściwy jest chromian(VI) potasu, a nie oranż metylowy.
AgNO3 to azotan(V) srebra, czyli odczynnik miareczkujący dostarczający jonów Ag+. Jony te strącają chlorki w postaci trudno rozpuszczalnego AgCl. Dopiero po zużyciu chlorków nadmiar Ag+ może wejść w reakcję wskaźnikową z chromianem, dając wyraźny sygnał końca oznaczenia.
W metodzie Mohra oznacza się przede wszystkim jony chlorkowe Cl-. W praktyce analizy żywności wynik bywa przeliczany na zawartość NaCl, bo chlorki najczęściej pochodzą od soli kuchennej. Istotne jest jednak, że chemicznie miareczkowanie dotyczy Cl- reagujących z Ag+.
Zawartość soli kontroluje się m.in. przy wytwarzaniu marynat, konserw, wędlin, serów czy mieszanek przyprawowych. Pomiar pomaga utrzymać stały smak, teksturę i trwałość produktu oraz nadzorować zgodność z recepturą. Metody miareczkowe (w tym Mohra) są jedną z dróg laboratoryjnej kontroli chlorków.
Skrobia jest charakterystycznym wskaźnikiem w miareczkowaniach z udziałem jodu (jodometria/jodimetria), ponieważ tworzy intensywnie zabarwiony kompleks z jodem. W metodzie Mohra nie pracuje się na układzie jodowym, tylko na strącaniu chlorków jonami srebra i reakcji wskaźnikowej z chromianem, więc skrobia tu nie pasuje.
Najprościej rozpoznać po odczynnikach i rodzaju wskaźnika. Jeśli pojawia się azotan(V) srebra i oznaczanie chlorków/soli, to jest to argentometria (często metoda Mohra) i wskaźnik chromianowy. Jeśli mowa o neutralizacji kwasu i zasady, wtedy typowe są wskaźniki pH, np. fenoloftaleina lub oranż metylowy.
Najczęściej myli się rodzaje miareczkowań: wskaźniki pH (fenoloftaleina, oranż metylowy) są automatycznie wybierane "z pamięci", nawet gdy pytanie dotyczy strącania (argentometria). Pomaga uczenie się skojarzeń: Mohra → chromian, jodometria → skrobia, kwas-zasada → wskaźniki pH.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 44% zdających egzamin. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że w metodzie Mohra (argentometryczne miareczkowanie chlorków roztworem AgNO3) wskaźnikiem jest chromian(VI) potasu.

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Metoda Mohra" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Metoda_Mohra (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (EN): "Mohr method" — https://en.wikipedia.org/wiki/Mohr_method (accessed: 2026-03-01)
  • Wikipedia (PL): "Miareczkowanie argentometryczne" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Miareczkowanie_argentometryczne (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z analizy chemicznej żywności (dział: oznaczanie chlorków/argentometria)
  • Instrukcje laboratoryjne do miareczkowania metodą Mohra
  • Powtórzenie rodzajów miareczkowań: kwas-zasada, redoks, kompleksometryczne, strąceniowe

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego