KWALIFIKACJA BUD19 - STYCZEŃ 2019 (test 2)

PYTANIE NR 36.
Który wzór należy zastosować w celu obliczenia długości promienia r przekroju komina przemysłowego przedstawionego na rysunku?
Ilustracja przedstawia diagram techniczny związany z geodezją, który dotyczy obliczania długości promienia przekroju komina
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Do wyznaczenia promienia r wykorzystuje się zależność wynikającą z geometrii trójkąta utworzonego przez bazę d_s i dwa kierunki. Z twierdzenia sinusów otrzymuje się wzór z sin(K_P−K_L) w liczniku oraz sumą sin(K_P) i sin(K_L) w mianowniku.
To typowe przeliczenie wcięcia kątowego.

Pełne wyjaśnienie:

Promień r w takim zadaniu nie jest zwykle mierzony bezpośrednio, tylko wynika z układu geometrycznego widocznego na szkicu: znana jest długość bazy d_s (odcinek między stanowiskami/punktami odniesienia), a także dwa kąty/kierunki oznaczone jako K_P i K_L, które opisują obserwacje na odpowiednie punkty na przekroju obiektu.

Kluczowe jest sprowadzenie sytuacji do trójkąta, w którym:

  • jeden bok ma długość d_s,
  • pozostałe zależności między bokami a kątami można powiązać poprzez twierdzenie sinusów.

Dlatego poprawny zapis wzoru ma postać zawierającą funkcje sinus w liczniku i mianowniku. Pojawienie się składnika sin(K_P−K_L) wynika z tego, że istotny jest kąt między kierunkami (różnica kątów/kierunków), a nie same wartości bezwzględne.

Dlaczego pozostałe typowe propozycje bywają błędne?

  • Wzory z cos lub bez różnicy kątów często odpowiadają innemu modelowi (np. gdy znane są kąty wewnętrzne trójkąta w innej konfiguracji) i prowadzą do niezgodnej zależności skali.
  • Wzory z tangensami są charakterystyczne dla prostokątnych rozkładów składowych lub dla rzutów, ale tu nie ma podstaw, by zakładać kąt prosty.
  • Postacie typu r = d_s/2 albo r = d_s to błędne utożsamienie bazy z średnicą lub promieniem; baza jest odcinkiem pomiarowym, a nie elementem koła.

Na egzaminie warto wykonać szybki test sensowności: gdy różnica kątów maleje (kierunki prawie równoległe), sin(K_P−K_L) dąży do zera, więc wyznaczana długość również powinna odpowiednio się zmieniać — to pomaga wyłapać wzory o nielogicznym zachowaniu.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Wcięcie kątowe to metoda wyznaczania położenia lub długości, gdy znasz bazę (odcinek między punktami) i mierzysz kąty/kierunki na cel. Z zależności trójkąta (najczęściej twierdzenie sinusów) obliczasz szukany parametr bez bezpośredniego pomiaru.
Jeśli na szkicu masz trójkąt, w którym znasz jeden bok (np. bazę) oraz kąty naprzeciw pozostałych boków lub kąt między kierunkami, to naturalnym narzędziem jest twierdzenie sinusów. Wzór będzie zawierał funkcje sin oraz zależność od różnicy lub sumy kątów.
Bo często nie liczą się same wartości kierunków, tylko kąt między nimi. Różnica (KP−KL) opisuje rozwarcie obserwacji na dwa punkty. Gdy rozwarcie jest małe, sinus różnicy jest mały, co wpływa na wynik — to zgodne z geometrią i pomaga w kontroli sensowności obliczeń.
Zwykle potrzebujesz: długości bazy (np. d_s) oraz dwóch kątów/kierunków (np. K_P i K_L) odnoszących się do konkretnych punktów na obiekcie. Bez jednoznacznego opisu, czym są te kąty, łatwo użyć złego modelu trójkąta i wybrać niewłaściwy wzór.
Zrób kontrolę jakości: promień powinien mieć jednostkę długości (np. m). Sprawdź też zachowanie graniczne: gdy kierunki są prawie równoległe (mała różnica kątów), wynik nie powinien "magicznie" rosnąć bez uzasadnienia. Dodatkowo porównaj r z bazą: r nie musi być większy, ale skala powinna być realistyczna.
Nie. W obliczeniach trygonometrycznych kąty muszą być w jednej, spójnej jednostce (np. stopnie lub grady) zgodnej z użytym kalkulatorem/oprogramowaniem. Mieszanie jednostek prowadzi do błędów trudnych do wykrycia, bo wzór wygląda poprawnie, ale wartości funkcji sinus są liczone dla innych miar.
Najczęściej: (1) pomylenie, który kąt jest między kierunkami, a który jest kątem wewnętrznym trójkąta; (2) odwrócenie licznika z mianownikiem; (3) użycie cosinusów, choć z danych wynika układ "kąt–bok–kąt", gdzie naturalne są sinusy. Pomaga szkic i opis boków naprzeciw kątów.
Twierdzenie cosinusów jest wygodne, gdy znasz dwa boki i kąt między nimi lub gdy chcesz wyznaczyć kąt z trzech boków. Jeśli jednak masz bazę i kąty obserwacyjne (wcięcie), częściej układ pasuje do twierdzenia sinusów, bo dane są "kątowe" i odnoszą się do boków naprzeciw.
Przećwicz schemat: zrób szkic → nazwij boki i kąty → wybierz twierdzenie (sinusów/cosinusów) → sprawdź jednostki kątów → wykonaj kontrolę sensowności wyniku. Warto też powtarzać typowe konfiguracje wcięć i zależności trygonometryczne, bo na egzaminie liczy się szybkie rozpoznanie metody.
Tak. Jeśli bezpośredni pomiar jest utrudniony (np. brak dostępu do krawędzi), stosuje się pomiar pośredni: wyznacza się punkty odniesienia, mierzy bazę i kąty/kierunki na charakterystyczne punkty, a następnie z geometrii trójkąta oblicza szukaną długość. To podejście jest typowe w geodezji inżynieryjnej.
info

Około 66% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że do wyznaczenia promienia r wykorzystuje się zależność wynikającą z geometrii trójkąta utworzonego przez bazę d_s i dwa kierunki.

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Twierdzenie sinusów" https://pl.wikipedia.org/wiki/Twierdzenie_sinus%C3%B3w - dostęp 2026-03-01
  • Wikipedia (PL): "Triangulacja" https://pl.wikipedia.org/wiki/Triangulacja - dostęp 2026-03-01
  • Wikipedia (PL): "Funkcje trygonometryczne" https://pl.wikipedia.org/wiki/Funkcje_trygonometryczne - dostęp 2026-03-01

Materiały:

  • Podręcznik z trygonometrii w geodezji (dział: trójkąty płaskie, twierdzenie sinusów)
  • Materiały dydaktyczne o wcięciach kątowych i liniowych (ćwiczenia rachunkowe)
  • Zbiór zadań z geodezji inżynieryjnej: obliczenia na podstawie szkiców

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego