KWALIFIKACJA ELM6 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 17.
Który z diagramów czasowych przedstawia działanie bloku czasowego TON?
Ilustracja przedstawia cztery diagramy czasowe oznaczone literami A, B, C i D, które obrazują działanie bloku czasowego TON.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
TON to timer "opóźnionego załączenia". Gdy IN przechodzi na 1 i pozostaje w tym stanie, timer odmierza czas PT, a wyjście Q zmienia się na 1 dopiero po upływie PT. Po spadku IN do 0 wyjście Q wraca do 0, a odmierzanie jest resetowane.

Pełne wyjaśnienie:

Blok czasowy TON (timer z opóźnionym załączeniem) działa w sposób charakterystyczny dla sterowania sekwencyjnego w PLC:

  • Gdy wejście IN jest w stanie 0, wyjście Q pozostaje w stanie 0, a czas odmierzania nie narasta.
  • W momencie przejścia IN na 1 rozpoczyna się odmierzanie czasu (narastanie czasu upływu, często opisywanego jako ET).
  • Dopiero gdy wejście IN utrzyma stan 1 przez cały zadany czas PT, wyjście Q przechodzi na 1. Kluczowe jest więc opóźnienie zbocza narastającego na wyjściu.
  • Jeżeli IN spadnie do 0 przed upływem PT, odmierzanie zostaje przerwane i zresetowane, a Q nie zdąży się uaktywnić.
  • Po powrocie IN do 0 (również po wcześniejszym załączeniu), wyjście Q wraca do 0 bez zwłoki — TON nie opóźnia wyłączenia, tylko załączenie.

Dlatego poprawny diagram czasowy dla TON musi pokazywać, że Q nie reaguje natychmiast na pojawienie się 1 na IN, lecz włącza się dopiero po upływie PT, a po zaniku IN wyłącza się od razu (oraz resetuje odmierzanie). Diagramy przedstawiające opóźnione wyłączenie, impuls o stałej długości lub natychmiastowe przełączanie nie opisują TON, tylko inne timery (np. TOF albo TP) lub zwykłą logikę.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
TON to timer z opóźnionym załączeniem. Po ustawieniu wejścia IN na 1 zaczyna odmierzać czas PT, a wyjście Q przechodzi na 1 dopiero po upływie tego czasu. Gdy IN spadnie do 0, Q wraca do 0 i timer się resetuje.
Szukaj przebiegu, w którym Q ma opóźnione zbocze narastające względem IN. Najpierw IN=1, potem mija czas PT, dopiero wtedy Q=1. Przy przejściu IN na 0 wyjście Q zwykle wyłącza się bez opóźnienia.
Bo jego funkcją jest wymuszenie warunku czasowego: wejście IN musi utrzymać stan 1 przez cały zadany czas PT. To zabezpiecza układ przed krótkimi impulsami, drganiami styków i przypadkowymi zakłóceniami.
TON opóźnia załączenie wyjścia (Q=1 dopiero po PT od IN=1). TOF opóźnia wyłączenie (po IN=0 wyjście Q jeszcze przez PT pozostaje w stanie 1). Na diagramach różnią się tym, które zbocze jest opóźnione.
Odmierzanie zostaje przerwane i zresetowane, a wyjście Q nie zdąży się załączyć. To częsty przypadek w praktyce: jeśli sygnał warunkowy jest zbyt krótki, TON "nie przepuszcza" go na wyjście.
Tak, bywa używany jako proste "filtrowanie czasowe". Jeśli po naciśnięciu przycisku lub zadziałaniu czujnika pojawiają się krótkie zakłócenia, TON wymusza, aby sygnał był stabilny przez PT, zanim Q przejdzie na 1.
Najczęściej występują: IN (sygnał wejściowy), PT (czas zadany), Q (wyjście) oraz ET (czas upływu). Na egzaminie zwykle porównuje się przebiegi IN i Q oraz moment osiągnięcia PT.
Gdy potrzebujesz opóźnienia startu elementu: np. uruchomienia silnika po starcie układu, opóźnienia podania sygnału na zawór, albo wymuszenia, by warunek bezpieczeństwa (np. zamknięta osłona) trwał nieprzerwanie przez określony czas.
Najczęściej myli się TON z TOF (opóźnione wyłączenie) lub TP (impuls). Uczniowie patrzą tylko na obecność opóźnienia, a nie na to, czy opóźnione jest załączenie czy wyłączenie. Pomaga analiza obu zboczy: narastającego i opadającego.
Najpierw ustal, które zbocze jest opóźnione. Dla TON: opóźnione załączenie (Q rośnie później niż IN), a wyłączenie jest bez zwłoki po IN=0. Potem sprawdź, czy w diagramie Q nie tworzy impulsu stałej długości (to sugeruje TP).
info

Statystycznie 52% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "TON to timer "opóźnionego załączenia"."

Źródła:

  • IEC 61131-3: Programmable controllers – Part 3: Programming languages (sekcje dot. funkcji standardowych timerów, w tym TON)
  • CODESYS Online Help – Standard Function Blocks – Timer (TON) (dokumentacja pomocy, opis przebiegów czasowych) https://help.codesys.com/ (dostęp: 2026-02-28)
  • Siemens Industry Online Support – dokumentacja/Opis bloku TON dla S7 w TIA Portal (opóźnione załączenie) https://support.industry.siemens.com/ (dostęp: 2026-02-28)

Materiały:

  • Dokumentacja producenta PLC do bloków czasowych (TON/TOF/TP) używanych w pracowni
  • Materiały szkoleniowe z IEC 61131-3 (FBD/LD/ST) dotyczące timerów
  • Zadania laboratoryjne z analizą przebiegów IN, Q, PT, ET dla różnych timerów

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego