KWALIFIKACJA ELM6 - CZERWIEC 2023 (test 2)

PYTANIE NR 25.
Który z przedstawionych symboli zastosowany w programie LD, oznacza cewkę reagującą na opadające zbocze sygnału?
Ilustracja przedstawia cztery symbole, które są oznaczone jako Symbol 1, Symbol 2, Symbol 3 i Symbol 4.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Cewka reagująca na opadające zbocze jest powiązana ze zdarzeniem przejścia sygnału z 1 na 0. Taki element wyzwala działanie tylko w momencie zmiany (zwykle na jeden cykl programu), a nie przez cały czas trwania stanu 0. Dlatego poprawny jest symbol oznaczający detekcję zbocza opadającego.

Pełne wyjaśnienie:

W języku LD (LAD) można spotkać elementy, które nie reagują na sam stan sygnału (0 lub 1), lecz na jego zmianę w czasie, czyli zbocze. Zbocze opadające oznacza przejście sygnału z wartości 1 do 0.

"Cewka reagująca na opadające zbocze" realizuje typową funkcję zdarzeniową: aktywuje wyjście/bit tylko w chwili wystąpienia przejścia 1→0 (najczęściej jako impuls jednocyklowy, tzn. ważny przez jeden skan PLC). Dzięki temu unika się wielokrotnego wykonywania akcji w kolejnych cyklach, gdy sygnał pozostaje już w stanie 0.

Dlaczego odpowiedź oznaczona jako Symbol 1 jest poprawna?
Bo wskazuje symbol (w danym zestawie graficznym) przypisany do detekcji zbocza opadającego dla cewki/wyjścia. Kluczowe jest rozpoznanie, że chodzi o reakcję na przejście 1→0, a nie na narastanie ani na stan ciągły.

Dlaczego pozostałe symbole są niepoprawne?

  • Symbol 2 – typowo odpowiada innej funkcji (np. reakcja na zbocze narastające 0→1 albo zwykła cewka). W takim przypadku zadziałanie nastąpiłoby przy innej zmianie sygnału lub byłoby podtrzymywane stanem.
  • Symbol 3 – zwykle oznacza odmienne zachowanie czasowe/logiczne (np. negację, podtrzymanie, cewkę reset/set lub inną instrukcję specjalną). To nie jest selektywna reakcja na przejście 1→0.
  • Symbol 4 – odpowiada innej klasie elementu albo innemu typowi wyzwalania. Może wyglądać "podobnie", ale nie koduje opadającego zbocza dla cewki w tym kontekście.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze rozdzielaj w myśleniu: (1) stan sygnału, (2) zbocze narastające 0→1, (3) zbocze opadające 1→0. Pytanie dotyczy wyłącznie punktu (3), czyli momentu zaniku sygnału.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zbocze opadające to moment, gdy sygnał binarny zmienia się z 1 na 0. W PLC jest to zdarzenie chwilowe (w czasie), wykorzystywane do wyzwalania akcji dokładnie w momencie zaniku sygnału, a nie podczas całego stanu 0.
Taka cewka/wyjście aktywuje się tylko przy przejściu wejścia z 1→0. W praktyce często generuje impuls ważny przez jeden skan PLC (one-shot), co zapobiega wielokrotnemu wyzwalaniu tej samej akcji w kolejnych cyklach programu.
Zwykła cewka reaguje na stan warunku logicznego (utrzymuje 1, gdy warunek jest spełniony). Detekcja zbocza wymaga rozpoznania zmiany w czasie (1→0), czyli porównania stanu bieżącego i poprzedniego w logice PLC.
Najczęściej używa się go do uruchomienia akcji przy zaniku sygnału, np. gdy czujnik przestaje wykrywać detal, puszczono przycisk lub krańcówka wraca. Pozwala to uruchomić sekwencję w dokładnym momencie zakończenia zdarzenia.
Najpierw nazwij zmianę: narastające to 0→1, opadające to 1→0. Potem dopasuj symbol/instrukcję do kierunku zmiany. Jeśli w głowie mieszasz kierunki, narysuj krótką oś czasu z przebiegiem prostokątnym i zaznacz spadek z 1 do 0.
W wielu implementacjach tak: wykrycie zbocza tworzy impuls na jeden skan (lub bardzo krótki czas). To zależy od środowiska i instrukcji, ale idea jest stała: reakcja ma być zdarzeniowa, a nie podtrzymywana przez długi czas trwania stanu 0.
Zbocze opadające wybiera się, gdy liczy się moment zaniku sygnału (zdarzenie), a nie opóźnianie w czasie. Timer jest lepszy do odczekania określonego czasu, filtracji drgań lub realizacji zwłok. Zbocze jest prostsze, gdy czas nie ma znaczenia.
Najczęściej myli się kierunek zmiany (0→1 vs 1→0) albo traktuje detekcję zbocza jak stan utrzymywany. Skutkiem jest wyzwalanie akcji w złym momencie lub wielokrotne uruchamianie w kolejnych cyklach PLC.
Typowe są sygnały z przycisków (puszczenie), czujników obecności (zniknięcie detalu), krańcówek (powrót), enkoderów w uproszczonych aplikacjach oraz sygnały bezpieczeństwa/warunków blokad, gdy ważne jest wykrycie zaniku zezwolenia.
Nie zawsze. Idea funkcji jest podobna, ale grafika i nazewnictwo mogą się różnić między środowiskami (biblioteki instrukcji, style edytora). Na egzaminie trzeba rozpoznać symbol w konkretnym zestawie przedstawionym w zadaniu, pamiętając, że chodzi o zmianę 1→0.
info

Około 43% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Według specjalistów z branży: "Cewka reagująca na opadające zbocze jest powiązana ze zdarzeniem przejścia sygnału z 1 na 0."

Źródła:

  • IEC 61131-3:2013, "Programmable controllers – Part 3: Programming languages" (rozdziały dotyczące języków LD/LAD i elementów programowych)
  • Frank D. Petruzella, "Programmable Logic Controllers", McGraw-Hill Education (rozdziały o Ladder Logic oraz instrukcjach impulsowych/zboczach)
  • Hugh Jack, "Automating Manufacturing Systems with PLCs" (rozdziały o Ladder Logic i detekcji zboczy/one-shot)

Materiały:

  • Dokumentacja środowiska PLC używanego na zajęciach (sekcja: LD/LAD, wykrywanie zbocza, instrukcje impulsowe)
  • Materiały dydaktyczne z podstaw IEC 61131-3 dla LD/LAD
  • Zadania praktyczne: układy z czujnikiem i wymuszeniem impulsu przy zboczu opadającym

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego