KWALIFIKACJA EKA1 - CZERWIEC 2023

PYTANIE NR 7.
Który z wymienionych organów administracji publicznej ma prawo, zgodnie z Konstytucją RP, wydawania rozporządzeń z mocą ustawy?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Rozporządzenia z mocą ustawy są wyjątkiem od zasady stanowienia prawa w formie ustaw. Konstytucja przewiduje, że może je wydać wyłącznie Prezydent RP, i to tylko w ściśle określonych warunkach (m.in. w czasie stanu wojennego, gdy Sejm nie może się zebrać, na wniosek Rady Ministrów).

Pełne wyjaśnienie:

Rozporządzenie z mocą ustawy to szczególny, wyjątkowy rodzaj aktu normatywnego o sile równej ustawie. W polskim systemie prawnym jest to odstępstwo od typowego mechanizmu stanowienia prawa przez parlament, dlatego Konstytucja bardzo ściśle określa kto i kiedy może wydać taki akt.

Poprawna jest odpowiedź: "Prezydent RP." Wynika to z art. 234 ust. 1 Konstytucji RP, który stanowi, że Prezydent Rzeczypospolitej (na wniosek Rady Ministrów) może wydawać rozporządzenia z mocą ustawy w warunkach nadzwyczajnych. Konstytucja wskazuje też przesłanki, m.in. czas stanu wojennego i sytuację, gdy Sejm nie może zebrać się na posiedzenie. Dodatkowo takie rozporządzenia podlegają zatwierdzeniu przez Sejm na najbliższym posiedzeniu, co pokazuje ich nadzwyczajny charakter.

Pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe, bo dotyczą organów uprawnionych co najwyżej do wydawania zwykłych rozporządzeń wykonawczych (art. 92 Konstytucji), a nie rozporządzeń z mocą ustawy:

  • "Minister." Minister może wydawać rozporządzenia wykonawcze tylko na podstawie szczegółowego upoważnienia ustawowego i w celu wykonania ustawy. Nie ma kompetencji do wydawania aktów o mocy ustawy.
  • "Rada Ministrów." W procedurze z art. 234 Konstytucji rola Rady Ministrów polega na wnioskowaniu do Prezydenta o wydanie rozporządzenia z mocą ustawy. To ważne rozróżnienie: organ inicjujący nie jest organem wydającym akt.
  • "Prezes Rady Ministrów." Prezes RM, podobnie jak ministrowie, działa w reżimie rozporządzeń wykonawczych i kierowania pracami rządu, ale nie posiada uprawnienia do wydania rozporządzenia z mocą ustawy.

W nauce do egzaminu warto zapamiętać prosty schemat: rozporządzenie wykonawcze wydają różne organy władzy wykonawczej na podstawie ustawy, natomiast rozporządzenie z mocą ustawy to konstytucyjny wyjątek zastrzeżony dla Prezydenta RP w szczególnych okolicznościach.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To wyjątkowe akty prawa powszechnie obowiązującego o sile równej ustawie. Są dopuszczalne tylko w ściśle określonych sytuacjach nadzwyczajnych i w procedurze opisanej w Konstytucji. Nie są tym samym co zwykłe rozporządzenia wykonawcze wydawane na podstawie upoważnienia ustawowego.
Zgodnie z Konstytucją może to zrobić wyłącznie Prezydent RP, ale nie "z własnej inicjatywy" w dowolnym momencie. Wymagane są szczególne warunki oraz wniosek Rady Ministrów. Inne organy (minister, Prezes RM) nie mają takiej kompetencji.
W tym trybie Rada Ministrów pełni rolę organu wnioskującego, a nie wydającego akt. To częsty punkt pomyłek: rząd inicjuje procedurę, ale akt formalnie wydaje Prezydent. Rozdzielenie ról ma znaczenie ustrojowe i ogranicza możliwość nadużyć w sytuacjach nadzwyczajnych.
Tylko w warunkach wskazanych w Konstytucji, m.in. w czasie stanu wojennego, gdy Sejm nie może zebrać się na posiedzenie, oraz na wniosek Rady Ministrów. To nie jest "zwykły" instrument prawotwórczy, lecz mechanizm awaryjny.
Nie. Minister może wydawać rozporządzenia wykonawcze tylko wtedy, gdy ustawa zawiera szczegółowe upoważnienie i wskazuje zakres regulacji. Rozporządzenie z mocą ustawy ma rangę ustawy, więc Konstytucja zastrzega je dla Prezydenta RP w wyjątkowej procedurze.
Nie. Prezes Rady Ministrów kieruje pracami rządu i może wydawać akty w zakresie przewidzianym prawem, ale nie ma kompetencji do wydania aktu o mocy ustawy. W pytaniach testowych to typowa "pułapka" oparta na skojarzeniu, że szef rządu ma najszersze uprawnienia.
Oznacza, że taki akt ma siłę prawną równą ustawie i może regulować sprawy w sposób zbliżony do ustawodawcy, ale tylko w granicach dopuszczonych przez Konstytucję. To nie jest rozporządzenie wykonawcze "do ustawy", lecz nadzwyczajny substytut ustawy w określonych okolicznościach.
Rozporządzenie wykonawcze jest wydawane na podstawie szczegółowego upoważnienia ustawowego i służy wykonaniu ustawy. Rozporządzenie z mocą ustawy ma rangę ustawy i jest dopuszczalne wyjątkowo (warunki nadzwyczajne, wniosek rządu, wydanie przez Prezydenta, a następnie kontrola Sejmu).
Najczęściej myli się Prezydenta RP z Prezesem Rady Ministrów oraz miesza pojęcia: rozporządzenie wykonawcze vs rozporządzenie z mocą ustawy. Częsty błąd to też wskazanie Rady Ministrów jako organu wydającego, mimo że w tym trybie rząd jedynie składa wniosek.
Pomaga nauka "parami": kto wydaje i na jakiej podstawie. Zrób tabelę: Prezydent, Rada Ministrów, Prezes RM, minister – i dopisz rodzaje aktów oraz warunki. W testach zwracaj uwagę na słowa "z mocą ustawy", bo to sygnał wyjątku konstytucyjnego.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 45% zdających egzamin. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Rozporządzenia z mocą ustawy są wyjątkiem od zasady stanowienia prawa w formie ustaw."

Źródła:

  • Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (tekst na stronie Sejmu RP), art. 87, art. 92, art. 234: https://www.sejm.gov.pl/prawo/konst/polski/kon1.htm (dostęp 2026-02-28)
  • Encyklopedia / słownik pojęć sejmowych (opis roli Konstytucji i źródeł prawa – materiał edukacyjny Kancelarii Sejmu): https://www.sejm.gov.pl/ (sekcje edukacyjne dot. źródeł prawa; dostęp 2026-02-28)

Materiały:

  • Tekst Konstytucji RP (działy o źródłach prawa i organach władzy wykonawczej)
  • Komentarze/opracowania z prawa konstytucyjnego (rozdziały o stanach nadzwyczajnych i źródłach prawa)
  • Zestawienia tabelaryczne: organy upoważnione do wydawania rozporządzeń wykonawczych vs rozporządzeń z mocą ustawy

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego