Obróbka plastyczna na zimno (zgniot) zwiększa gęstość dyslokacji w metalu, powoduje umocnienie odkształceniowe oraz wzrost zmagazynowanej energii odkształcenia. Skutkiem są m.in. większa twardość i wytrzymałość, ale mniejsza plastyczność. Jeżeli po takim etapie chcemy "usunąć" skutki zgniotu i obniżyć energię zmagazynowaną, stosuje się wyżarzanie ukierunkowane na odtworzenie struktury.
"Wyżarzanie rekrystalizujące" jest poprawne, ponieważ prowadzi do rekrystalizacji: w odpowiedniej temperaturze powstają i rosną nowe, równokształtne ziarna o małej gęstości dyslokacji. W praktyce oznacza to znaczący spadek umocnienia odkształceniowego, obniżenie twardości oraz przywrócenie plastyczności potrzebnej do dalszych operacji (np. kolejnego ciągnienia, gięcia czy walcowania).
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?
- "Wyżarzanie normalizujące" dotyczy głównie stali i jest związane z uzyskaniem drobnoziarnistej, "unormowanej" struktury po nagrzaniu i chłodzeniu w powietrzu. Celem nie jest przede wszystkim usunięcie energii odkształcenia po zgniocie, tylko ujednorodnienie struktury po procesach cieplnych/odlewniczych lub poprawa własności przez przemiany fazowe.
- "Odpuszczanie" jest zabiegiem wykonywanym po hartowaniu, aby zmniejszyć kruchość i naprężenia oraz ukształtować własności stali zahartowanej. Nie jest to typowy proces "po obróbce na zimno" służący do rekrystalizacji i usunięcia umocnienia odkształceniowego.
- "Przesycanie" stosuje się głównie w stopach umacnianych wydzieleniowo (np. niektóre stopy aluminium, stale nierdzewne w określonych zakresach), aby uzyskać roztwór przesycony przed starzeniem. Jego cel jest inny niż redukcja energii odkształcenia po zgniocie; nie jest standardową odpowiedzią na problem umocnienia odkształceniowego po obróbce na zimno.
Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści pojawia się "obróbka plastyczna na zimno" i "usunięcie skutków zgniotu/energii odkształcenia", najczęściej chodzi o parę pojęć: zgniot → (zdrowienie i) rekrystalizacja, czyli wyżarzanie rekrystalizujące.
