KWALIFIKACJA ELM1 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 6.
Który zawór pneumatyczny przedstawiono na rysunku?
Ilustracja przedstawia przekrój zaworu pneumatycznego dławiąco-zwrotnego, co jest zgodne z podaną odpowiedzią do pytania
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zawór dławiąco-zwrotny umożliwia regulację (zdławienie) przepływu w jednym kierunku, a w kierunku przeciwnym zapewnia swobodny przepływ przez obejście z zaworem zwrotnym. Tym różni się od zaworu zwrotnego (tylko jednokierunkowo), odcinającego (0/1) oraz szybkiego spustu (szybkie odpowietrzenie).

Pełne wyjaśnienie:

Zawór dławiąco-zwrotny to element pneumatyczny łączący dwie funkcje:

  • dławienie (czyli regulację natężenia przepływu) w jednym, z góry określonym kierunku,
  • swobodny przepływ w kierunku przeciwnym (zwykle realizowany przez obejście z zaworem zwrotnym).

Dzięki temu w praktyce można uzyskać różne prędkości ruchu siłownika w zależności od kierunku (np. wolniejszy wysuw i szybszy powrót lub odwrotnie). To typowe rozwiązanie do regulacji prędkości siłowników w układach automatyki przemysłowej.

Odpowiedź "Dławiąco-zwrotny." jest właściwa, ponieważ rysunek takiego zaworu (symbol lub wykonanie) wskazuje na obecność elementu dławiącego połączonego z obejściem jednokierunkowym.

Pozostałe odpowiedzi są niepoprawne, bo dotyczą innych funkcji:

  • "Zwrotny." – zapewnia przepływ tylko w jednym kierunku, ale nie służy do regulacji przepływu (brak funkcji dławienia jako celu elementu).
  • "Odcinający." – pracuje jak element załącz/wyłącz (otwórz/zamknij), stosowany do odcięcia zasilania lub sekcji układu, a nie do precyzyjnej regulacji prędkości ruchu.
  • "Szybkiego spustu." – ma za zadanie możliwie szybko odpowietrzyć komorę siłownika do atmosfery, skracając czas ruchu; konstrukcyjnie i symbolicznie jest to inny typ elementu niż dławik z obejściem zwrotnym.

Wskazówka egzaminacyjna: przy rozpoznawaniu zaworów zwróć uwagę, czy element ma funkcję regulacji (dławik/iglica) oraz czy występuje obejście jednokierunkowe. Zestaw tych cech jest charakterystyczny dla zaworu dławiąco-zwrotnego.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To zawór, który dławi (reguluje) przepływ w jednym kierunku, a w kierunku przeciwnym zapewnia swobodny przepływ przez obejście z zaworem zwrotnym. Najczęściej służy do regulacji prędkości ruchu siłownika w jednym kierunku.
Szukaj połączenia dwóch idei: dławika (element regulacyjny przepływu) oraz obejścia z przepływem jednokierunkowym. Taki układ oznacza: jeden kierunek jest regulowany, a drugi przechodzi "na skróty" bez dławienia.
Zawór zwrotny zapewnia tylko przepływ w jednym kierunku (blokuje w drugim). Zawór dławiąco-zwrotny dodatkowo umożliwia regulację przepływu w jednym kierunku, a w przeciwnym daje zwykle swobodny przepływ. To kluczowe przy sterowaniu prędkością siłownika.
Pozwala ustawić prędkość ruchu siłownika w wybranym kierunku (np. stabilny, wolniejszy wysuw), a jednocześnie umożliwia szybszy ruch w kierunku przeciwnym. Dzięki temu łatwiej dobrać dynamikę pracy maszyny i ograniczyć uderzenia na końcach skoku.
Zawór szybkiego spustu stosuje się, gdy celem jest jak najszybsze odpowietrzenie komory siłownika i skrócenie czasu ruchu (większa prędkość). Dławiąco-zwrotny służy do regulacji (często spowolnienia) przepływu, więc ma inną funkcję.
Dławienie to celowe ograniczenie natężenia przepływu sprężonego powietrza (np. przez zawór iglicowy). Skutkiem jest zmiana prędkości napełniania/opróżniania objętości, a więc praktycznie zmiana prędkości ruchu elementu wykonawczego, np. siłownika.
Najczęstsze błędy to: mylenie zaworu zwrotnego z dławiąco-zwrotnym (pomijanie dławika), wybór "odcinającego" przez skojarzenie z prostą funkcją 0/1 oraz branie zaworu szybkiego spustu za element regulacyjny. Pomaga analiza: czy element reguluje, czy tylko blokuje/odcina.
Zwykle nie. Zawór odcinający jest elementem typu otwórz/zamknij, więc służy do odizolowania zasilania lub sekcji układu. Do regulacji prędkości stosuje się elementy dławiące (np. zawory dławiąco-zwrotne), które umożliwiają płynną zmianę przepływu.
Należy ustawić go tak, by dławienie działało w kierunku zasilania/odpływu odpowiadającym wysuwowi (zależnie od sposobu sterowania i miejsca montażu). W praktyce dobiera się kierunek dławienia obserwując ruch: regulacja powinna wpływać na wysuw, a powrót pozostać bardziej swobodny.
Najczęściej montuje się go przy króćcach siłownika lub w przewodzie zasilającym/odpowietrzającym dany kierunek ruchu. Celem jest kontrola przepływu powietrza do/od komory siłownika. Dokładne miejsce zależy od tego, czy reguluje się dopływ czy odpływ.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 54% zdających egzamin. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że zawór dławiąco-zwrotny umożliwia regulację (zdławienie) przepływu w jednym kierunku, a w kierunku przeciwnym zapewnia swobodny przepływ przez obejście z zaworem zwrotnym.

Źródła:

  • ISO 1219-1:2012, Fluid power systems and components — Graphical symbols and circuit diagrams — Part 1: Graphical symbols for conventional use and data-processing applications
  • Festo Didactic, "Podstawy pneumatyki" (materiały dydaktyczne), rozdziały: elementy sterujące przepływem, zawory zwrotne i dławiąco-zwrotne

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z pneumatyki przemysłowej (działy: zawory i sterowanie przepływem)
  • Katalogi i noty aplikacyjne producentów pneumatyki (sekcje o zaworach dławiąco-zwrotnych i szybkiego spustu)
  • Zestawy ćwiczeń z czytania symboli i schematów pneumatycznych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego