KWALIFIKACJA ELM5 - STYCZEŃ 2021

PYTANIE NR 19.
Liczba 3,5 zapisana w naturalnym kodzie binarnym przyjmie postać
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
3 w systemie dwójkowym to 11 (bo 2+1). Część ułamkowa 0,5 to 1/2, a więc w binarnym jest to 0,1 (bit 2-1). Razem daje to zapis 11,1.

Pełne wyjaśnienie:

W zapisie binarnym (systemie dwójkowym) każda pozycja ma wagę będącą potęgą 2. Dla części całkowitej są to wagi 20, 21, 22…; dla części ułamkowej: 2-1, 2-2

Krok 1: część całkowita 3
3 = 2 + 1, więc w binarnym jest to 11 (bo 1·21 + 1·20 = 2 + 1).

Krok 2: część ułamkowa 0,5
0,5 = 1/2 = 2-1. W systemie dwójkowym oznacza to, że jedynka stoi na pierwszym miejscu po przecinku: 0,1 (bo 1·2-1 = 1/2).

Połączenie
3,5 = 3 + 0,5 = 11,0 + 0,1 = 11,1.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 10,1 to 2,5 (2 + 1/2), więc ma złą część całkowitą.
  • 11,0 to dokładnie 3,0, czyli pomija część ułamkową 0,5.
  • 01,1 ma tę samą wartość co 1,5 (1 + 1/2); wiodące zero nie zmienia wartości, ale część całkowita nadal jest zła.

Wskazówka egzaminacyjna: przy ułamkach zapamiętaj wagi bitów po przecinku: pierwszy bit to 1/2, drugi to 1/4, trzeci to 1/8 itd. Jeśli liczba ma postać x,5, to w binarnym część ułamkowa bardzo często będzie kończyć się na ",1".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Zapis binarny (dwójkowy) używa tylko cyfr 0 i 1, a każda pozycja ma wagę będącą potęgą 2. Dla części całkowitej są to 1, 2, 4, 8…; dla ułamków: 1/2, 1/4, 1/8… Dzięki temu liczby można bezpośrednio mapować na bity w elektronice cyfrowej.
Rozdziel liczbę na część całkowitą i ułamkową: 3 + 0,5. Następnie: 3 w binarnym to 11 (2+1), a 0,5 to 0,1 (bo 1/2). Połącz wyniki: 11,1. To prosty przypadek, bo 0,5 jest dokładnie wagą pierwszego bitu po przecinku.
W systemie binarnym po przecinku nie występuje "5", bo dozwolone są tylko 0 i 1. Pierwsza pozycja po przecinku ma wagę 2-1, czyli 1/2. Zapis 0,1 oznacza więc dokładnie 1·(1/2) = 0,5 w systemie dziesiętnym.
Tak, można zapisywać część ułamkową; w praktyce spotkasz też kropkę jako separator. Najważniejsze jest rozumienie wag: po separatorze są kolejno 1/2, 1/4, 1/8 itd. Zapis 11,1 oznacza 2 + 1 + 1/2, czyli 3,5 w systemie dziesiętnym.
Policz wartość z wag pozycyjnych. Dla 11,1 oblicz: 1·2 + 1·1 + 1·(1/2) = 3,5. To najszybsza weryfikacja na egzaminie. Jeśli wynik nie zgadza się z liczbą wyjściową, błąd jest zwykle w części ułamkowej lub w źle dobranej części całkowitej.
Najczęściej myli się wagi po przecinku (traktuje je jak dziesiąte i setne zamiast 1/2, 1/4…). Drugi błąd to pomijanie ułamka i wybór odpowiedzi z ",0". Trzeci to brak sprawdzenia poprzez przeliczenie z wag, co łatwo wykrywa pomyłkę.
Tak. Część "11" to 3, a ",0" nie dodaje nic w części ułamkowej. Dlatego 11,0 odpowiada 3,0. To ważne rozróżnienie: aby uzyskać 3,5, musisz mieć jedynkę na pozycji 1/2, czyli zapis 11,1.
Zasada jest taka sama: część ułamkowa 0,5 to zawsze ",1" w systemie binarnym. Dlatego 2,5 = 10,1 (2 + 1/2), a 5,5 = 101,1 (5 + 1/2). Wystarczy poprawnie zamienić część całkowitą na binarną i dopisać ",1".
W wielu materiałach oznacza on zwykły zapis liczby w systemie dwójkowym (bez kodów typu U2, BCD czy Gray). Czyli zapis pozycyjny z wagami potęg 2. Jeśli zadanie nie wspomina o kodzie uzupełnień lub BCD, zazwyczaj chodzi właśnie o standardowy zapis binarny.
Elektronik często pracuje z bitami: ustawianiem rejestrów, odczytem wartości z magistrali, liczbami w systemach wbudowanych. Umiejętność szybkiego przeliczania (także ułamków typu 1/2) ułatwia diagnozę sygnałów i interpretację danych, np. w prostych reprezentacjach stałoprzecinkowych.
info

Statystycznie 67% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "3 w systemie dwójkowym to 11 (bo 2+1)."

Źródła:

  • Wikipedia (PL), "System dwójkowy" (opis zapisu pozycyjnego i wag), https://pl.wikipedia.org/wiki/System_dw%C3%B3jkowy - dostęp 2026-02-18
  • Wikipedia (EN), "Binary number" (binary numeral system, fractional representation overview), https://en.wikipedia.org/wiki/Binary_number - dostęp 2026-02-18
  • Khan Academy, "Binary fractions" (ułamki w systemie binarnym – idea wag 1/2, 1/4, …), https://www.khanacademy.org/computing/computer-science/cryptography/modarithmetic/a/binary-fractions - dostęp 2026-02-18

Materiały:

  • Podręczniki/rozdziały z podstaw systemów liczbowych w technice cyfrowej
  • Ćwiczenia z konwersji liczb (w tym ułamków) na zapis binarny i z powrotem
  • Materiały o zapisie stałoprzecinkowym i wagach bitów (Q-format) – na poziomie podstawowym

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego