KWALIFIKACJA CHM3 - STYCZEŃ 2022

PYTANIE NR 36.
Maksymalna średnica ziaren w partii substancji stałej wynosi 0,5 cm. Zgodnie z danymi zawartymi w tabeli próbka pierwotna tej substancji powinna mieć masę minimum
Ilustracja przedstawia tabelę, która jest częścią pytania egzaminacyjnego związanego z kwalifikacją zawodową TECHNIK
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Aby wyznaczyć minimalną masę próbki pierwotnej, należy w tabeli dobrać zakres odpowiadający maksymalnej średnicy ziaren 0,5 cm, a następnie odczytać wymaganą masę minimalną. Dla tego uziarnienia tabela wskazuje wartość 200 g, więc mniejsze masy nie spełniają warunku.

Pełne wyjaśnienie:

W próbkowaniu substancji stałych kluczowe jest uzyskanie reprezentatywnej próbki pierwotnej, czyli takiej, która możliwie wiernie odzwierciedla skład całej partii. Jednym z czynników wpływających na reprezentatywność jest uziarnienie (w tym maksymalna średnica ziaren). Im większe ziarna, tym większe ryzyko, że mała próbka nie będzie zawierała właściwych proporcji składników, dlatego w praktyce stosuje się tabele określające minimalną masę próbki dla danego uziarnienia.

W tym zadaniu podano, że maksymalna średnica ziaren wynosi 0,5 cm. Następnie należy skorzystać z tabeli (zwykle zestawiającej przedziały średnic ziaren z minimalną masą próbki) i wybrać wiersz/kolumnę odpowiadający tej wartości granicznej. Po poprawnym dopasowaniu przedziału odczytuje się wymaganą masę minimalną.

Odpowiedź "200 g" jest poprawna, ponieważ to wartość minimalna przypisana w tabeli do materiału o maksymalnej średnicy ziaren 0,5 cm. Odpowiedź "100 g" jest zbyt mała, więc nie spełnia wymogu minimalnej masy. Odpowiedzi "1000 g" oraz "2500 g" mogą odpowiadać materiałom o większym uziarnieniu lub innym warunkom z tabeli, ale w tym zadaniu nie są wartością minimalną dla wskazanej średnicy.

Wskazówki egzaminacyjne:

  • Uważnie sprawdź, czy tabela używa jednostek cm czy mm oraz czy przedziały są opisane jako "do …" lub "powyżej …".
  • Wybieraj masę minimalną dla danego uziarnienia, a nie "na wszelki wypadek większą".
  • Jeśli wartość leży na granicy przedziału (np. 0,5), upewnij się, do którego przedziału tabela ją przypisuje.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Próbka pierwotna to porcja materiału pobrana bezpośrednio z partii (np. z worka, pojemnika, pryzmy), zanim zostanie poddana dalszemu przygotowaniu. Jej celem jest możliwie reprezentatywne odwzorowanie partii, aby kolejne etapy (mieszanie, dzielenie) nie utrwalały błędu próbkowania.
Duże ziarna zwiększają niejednorodność próbki: pojedyncze ziarno może istotnie wpływać na skład małej porcji. Zwiększenie masy minimalnej zmniejsza błąd losowy próbkowania i poprawia reprezentatywność. Dlatego tabele często podają większe masy dla materiałów grubiej uziarnionych.
Najpierw znajdź w tabeli przedział lub wartość odpowiadającą maksymalnej średnicy ziaren 0,5 cm. Następnie odczytaj przypisaną do niego masę minimalną próbki pierwotnej. Upewnij się, że dobrze rozumiesz granice przedziałów (np. "do 0,5" vs "powyżej 0,5").
Najczęstsze pomyłki to: wybór złego przedziału (błąd na granicy), pomylenie jednostek (cm z mm), odczyt z niewłaściwej kolumny oraz wybór "większej na oko" zamiast wymaganej minimalnej. Warto zawsze sprawdzić nagłówki tabeli i opis kryterium.
Niekoniecznie. Większa masa może poprawiać reprezentatywność, ale zwiększa nakład pracy (rozdrabnianie, mieszanie, suszenie) i zużycie odczynników. W praktyce dobiera się masę zgodnie z wymaganiami metody i tabeli minimalnej, a zwiększa ją tylko wtedy, gdy uzasadniają to warunki procesu lub niejednorodność materiału.
Rozdrabnianie zmniejsza rozmiar ziaren, co zwykle ułatwia uśrednienie składu i pozwala pracować na mniejszych porcjach w dalszych etapach. Nie zastępuje jednak poprawnego pobrania próbki pierwotnej: jeśli próbka startowa jest niereprezentatywna, rozdrabnianie nie "naprawi" błędu próbkowania.
Dzielenie próbki stosuje się po pobraniu próbki pierwotnej i jej wymieszaniu, gdy trzeba zmniejszyć masę do porcji roboczej lub analitycznej. Metody takie jak ćwiartowanie lub dzielniki szczelinowe pomagają zachować reprezentatywność podczas redukcji masy, co jest istotne w analizie materiałów sypkich.
Partia to określona ilość materiału uznana za jednorodną w sensie produkcyjnym lub magazynowym (np. dostawa, seria produkcyjna). Próbkowanie wykonuje się tak, aby wynik analizy odnosił się do całej partii, a nie tylko do miejsca, z którego akurat pobrano materiał.
W treści szukaj słów "minimum" lub "minimalna". Następnie porównaj odpowiedzi: wybór nie polega na wskazaniu największej masy, tylko tej, którą tabela podaje jako wymaganą minimalną dla danego uziarnienia. Zawsze odczytuj wartość przypisaną do właściwej średnicy ziaren.
W praktyce laboratoryjnej minimalne masy próbek dla materiałów o różnym uziarnieniu często wynikają z ustaleń metodycznych i są zestawiane tabelarycznie. Egzamin sprawdza wtedy umiejętność korzystania z dokumentacji (tabele, instrukcje) oraz poprawnego doboru parametru, a nie wykonywania obliczeń.
info

Około 69% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Eksperci podkreślają: "Aby wyznaczyć minimalną masę próbki pierwotnej, należy w tabeli dobrać zakres odpowiadający maksymalnej średnicy ziaren 0,5 cm, a następnie odczytać wymaganą masę minimalną."

Materiały:

  • Skrypty i podręczniki z chemii analitycznej dotyczące próbkowania materiałów stałych
  • Instrukcje laboratoryjne (SOP) dotyczące pobierania i przygotowania próbek
  • Materiały szkoleniowe z kontroli jakości i reprezentatywności próbek

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego