Kwalifikacje w Zawodzie - Testy zawodowe online | Egzaminy Zawodowe

KWALIFIKACJA MED9 - CZERWIEC 2007



PYTANIE NR 44.
MDJ dla chlorowodorku efedryny podanej doustnie wynosi 0,075. Jaką maksymalną ilość chlorowodorku efedryny należy wpisać w miejsce X w podanej recepcie, jeżeli lek jest przeznaczony dla pięcioletniego dziecka? Do obliczeń zastosuj wzór Younga:
Dd = max dawka dla dorosłego x wiek dziecka w latach / wiek dziecka w latach + 12
Ilustracja przedstawia fragment recepty lekarskiej w białej ramce.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Najpierw oblicza się maksymalną dawkę jednorazową dla dziecka ze wzoru Younga:
Dd = (0,075 × 5)/(5 + 12) ≈ 0,022 g. W recepcie X oznacza ilość całkowitą w całych 200 ml. Ponieważ 200 ml przy dawce 5 ml to 40 porcji, ilość w preparacie wynosi 0,022 × 40 ≈ 0,88 g.

Pełne wyjaśnienie:

W tym zadaniu trzeba połączyć dwa elementy: obliczenie dawki pediatrycznej oraz poprawną interpretację zapisu recepturowego.

1) Dawka jednorazowa dla dziecka (wzór Younga)
Wzór Younga przelicza maksymalną dawkę dla dorosłego na maksymalną dawkę jednorazową dla dziecka w wieku 2–12 lat:

Dd = (maks. dawka dla dorosłego × wiek dziecka) / (wiek dziecka + 12)

Podstawiamy dane: (0,075 × 5) / (5 + 12) = 0,375 / 17 ≈ 0,02206 g. Otrzymane 0,022 g to wartość dla jednej dawki, czyli dla jednorazowego podania.

2) Co oznacza X w recepcie?
W formule recepturowej ilości wpisane przy składnikach (przed "ad 200,0") oznaczają całkowitą ilość substancji w całym sporządzonym preparacie. Zapis "Aquae purificatae ad 200,0" wskazuje, że całość ma mieć 200 ml.

3) Liczba dawek w całym preparacie
Dawkowanie podaje: "D.S. 3 razy 5 ml", czyli porcja jednorazowa ma 5 ml. Z całych 200 ml otrzymujemy 200/5 = 40 porcji jednorazowych.

4) Obliczenie ilości całkowitej (X)
Skoro jedna porcja ma zawierać maksymalnie 0,02206 g, to w 40 porcjach będzie:
0,02206 g × 40 = 0,8824 g ≈ 0,88 g.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • "0,022" to jedynie dawka jednorazowa, a nie ilość do wpisania jako X dla całych 200 ml.
  • "0,044" odpowiada w praktyce podwojeniu dawki jednorazowej, ale nie wynika ani z liczby dawek w 200 ml, ani z dawkowania.
  • "0,088" jest wynikiem pomyłki rzędu wielkości (np. błędne przyjęcie 4 dawek zamiast 40).

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze sprawdź, czy obliczasz "na 1 dawkę", czy "na całą ilość leku" – w recepturze wartości przy składnikach to zwykle ilości całkowite w sporządzanym preparacie.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Co oznacza symbol MDJ w recepturze aptecznej?
MDJ to maksymalna dawka jednorazowa, czyli największa ilość substancji, jaką można bezpiecznie podać jednorazowo. W zadaniach z receptury MDJ bywa punktem wyjścia do obliczeń dawek pediatrycznych (np. wzorem Younga) oraz do kontroli, czy porcja leku (np. 5 ml) nie przekracza limitu.
Jak działa wzór Younga w obliczaniu dawki dla dziecka?
Wzór Younga przelicza maksymalną dawkę dla dorosłego na dawkę jednorazową dla dziecka: Dd = (dawka dorosłego × wiek) / (wiek + 12). Wynik dotyczy jednej porcji podania, więc w receptach na mieszaniny trzeba zwykle wykonać jeszcze krok: przeliczyć na ilość całkowitą w całym preparacie.
Dlaczego w recepcie ilość przy składniku nie jest dawką jednorazową?
W zapisie recepturowym (Rp.) liczby przy nazwach składników oznaczają, ile substancji ma znaleźć się w całym sporządzonym leku. Dopiero "D.S." opisuje dawkowanie dla pacjenta. Dlatego X wpisuje się jako ilość do odważenia do całych 200 ml, a nie jako dawkę, którą pacjent przyjmie jednorazowo.
Jak obliczyć liczbę dawek z zapisu "D.S. 3 razy 5 ml"?
Najpierw ustala się objętość pojedynczej porcji: tutaj 5 ml. Następnie dzieli się objętość całego preparatu przez objętość porcji, np. 200 ml / 5 ml = 40 dawek jednorazowych. Informacja "3 razy" mówi o częstości przyjmowania na dobę, ale nie zmienia liczby porcji w butelce.
Jakie są najczęstsze błędy w zadaniach z dawką pediatryczną?
Najczęściej myli się dawkę jednorazową obliczoną wzorem Younga z ilością całkowitą w recepcie. Drugi typowy błąd to mnożenie przez liczbę przyjęć na dobę (np. 3×) zamiast przez liczbę dawek w całym preparacie (np. 200/5 = 40). Częste są też pomyłki w jednostkach mg i g.
Czy wynik z Younga zawsze mnoży się przez liczbę dawek w preparacie?
W praktyce receptury: jeśli obliczasz dawkę jednorazową (na jedną porcję), a w recepcie masz podać ilość składnika do całej mieszaniny, to tak — musisz przeliczyć liczbę porcji w całym preparacie. Wyjątkiem są sytuacje, gdy recepta dotyczy pojedynczych dawek jednostkowych, a nie mieszaniny "ad … ml".
Co oznacza zapis "ad 200,0" w recepcie?
"ad 200,0" oznacza, że danym składnikiem (np. wodą oczyszczoną) uzupełnia się mieszaninę do objętości końcowej 200 ml. To ważna wskazówka do rachunków: wiesz, ile wynosi cała objętość leku, więc możesz policzyć liczbę porcji i ilość substancji potrzebną do całego preparatu.
Dlaczego odpowiedź 0,022 jest kusząca, ale błędna?
0,022 g to poprawny wynik, ale dla innej wielkości: jest to dawka jednorazowa dla dziecka z przeliczenia Younga. Pytanie dotyczy jednak wartości X w recepcie, czyli ilości substancji w całym preparacie 200 ml. Gdy w butelce jest 40 porcji po 5 ml, dawkę jednorazową trzeba pomnożyć przez 40.
Jak sprawdzić, czy ilość X zapewnia bezpieczeństwo dawkowania?
Po obliczeniu X można wykonać kontrolę wsteczną: dzielisz ilość całkowitą substancji przez liczbę porcji w preparacie. Otrzymujesz zawartość w jednej dawce (np. na 5 ml) i porównujesz ją z maksymalną dawką jednorazową dla dziecka. Jeśli jest równa lub mniejsza, dawkowanie nie przekracza limitu.
Jak przygotować się do egzaminu z obliczeń recepturowych dla dzieci?
Ćwicz schemat: (1) ustal, czy limit dotyczy dawki jednorazowej czy dobowej, (2) policz dawkę dla dziecka (np. Young), (3) oblicz liczbę porcji w preparacie z "ad …" i dawki w ml, (4) przelicz na ilość całkowitą składnika. Na koniec wykonaj szybkie sprawdzenie jednostek i rzędu wielkości.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 69% zdających egzamin. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że najpierw oblicza się maksymalną dawkę jednorazową dla dziecka ze wzoru Younga:Dd = (0,075 × 5)/(5 + 12) ≈ 0,022 g.

Źródła:

  • Wikipedia (EN): "Young's rule" – https://en.wikipedia.org/wiki/Young%27s_rule (dostęp: 2026-02-28)

Materiały:

  • Farmakopea Polska XI – dział/wykaz dawek maksymalnych i zasady receptury
  • Skrypty/podręczniki z receptury aptecznej (interpretacja zapisu Rp., ad, M.f., D.S.)
  • Zestawy zadań rachunkowych z dawkowania pediatrycznego (Young, Clark, przeliczenia mg/g, dawki w mieszaninach)
Zobacz też:

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego