KWALIFIKACJA TDR1 - CZERWIEC 2021

PYTANIE NR 16.
Mechanik dokręcając głowicę zerwał gwint M14 w bloku silnika. Na jaki wymiar naprawczy należy przegwintować otwór?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przegwintowanie uszkodzonego otworu oznacza wykonanie nowego gwintu o większej średnicy nominalnej. W typowym szeregu gwintów metrycznych po M14 występuje M16, więc to jest właściwy wymiar naprawczy. Pozostałe rozmiary albo nie naprawiają uszkodzenia (M14), albo są mniejsze (M12), albo zbyt duże (M18).

Pełne wyjaśnienie:

W połączeniach śrubowych silnika (np. przy mocowaniu głowicy) uszkodzenie gwintu w bloku oznacza, że zarys gwintu nie zapewnia już prawidłowego przeniesienia sił zacisku. Jeśli w pytaniu wskazano, że należy przegwintować otwór, chodzi o naprawę polegającą na wykonaniu nowego gwintu o większym wymiarze nominalnym (a nie o odtworzenie tego samego gwintu).

Dlatego wybiera się kolejny rozmiar w szeregu gwintów metrycznych. Dla M14 typową progresją średnic jest przejście na M16 (zwiększenie średnicy nominalnej o 2 mm). Taki dobór jest praktyczny: pozwala usunąć uszkodzone fragmenty materiału i uzyskać pełny, nośny gwint w nieuszkodzonej strefie korpusu.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • M14 nie jest "wymiarem naprawczym" w kontekście przegwintowania, bo nie zwiększa średnicy. Gdy gwint M14 jest zerwany, ponowne nacięcie M14 w tym samym otworze zwykle nie usuwa problemu ubytku materiału.
  • M12 jest mniejsze od M14, więc nie da się go uzyskać przez przegwintowanie bez dodatkowych zabiegów (np. tulejowania). Sama operacja przegwintowania zakłada powiększenie otworu, a nie jego "zmniejszenie".
  • M18 jest wprawdzie większe, ale stanowi zbyt duży skok w typowym szeregu naprawczym dla M14. Niepotrzebnie usuwa więcej materiału z bloku, co może osłabić miejsce mocowania i utrudnić zachowanie właściwej geometrii połączenia.

W praktyce warsztatowej kluczowe jest też zachowanie osiowości/prostopadłości gwintowania względem powierzchni przylgni oraz dobranie właściwych narzędzi (wiertło pod nowy gwint i gwintownik). Jednak samo pytanie sprawdza przede wszystkim rozumienie, że "przegwintować" oznacza przejść na następny większy rozmiar, czyli z M14 na M16.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Przegwintowanie to wykonanie w otworze nowego gwintu o większej średnicy nominalnej. W praktyce oznacza to rozwiercenie otworu i nacięcie większego gwintu, aby usunąć strefę zniszczonego gwintu i odzyskać nośność połączenia.
Przy naprawie przez przegwintowanie dobiera się zwykle następny rozmiar w szeregu metrycznym. Dla M14 typowym kolejnym rozmiarem jest M16, bo pozwala usunąć uszkodzenia i uzyskać pełny zarys gwintu w "zdrowym" materiale korpusu.
Jeżeli gwint M14 jest zerwany, ponowne nacięcie M14 w tym samym otworze często nie usuwa ubytku materiału. Wymiar naprawczy w przegwintowaniu zakłada powiększenie otworu i wykonanie większego gwintu, aby odzyskać trwałość połączenia.
Nie. Wkładka gwintowa (np. sprężynowa) zwykle pozwala zachować pierwotny rozmiar gwintu w śrubie (np. nadal M14), a przegwintowanie polega na wykonaniu większego gwintu w materiale korpusu (np. M16). To dwie różne metody naprawy.
Wkładkę rozważa się, gdy trzeba zachować oryginalny wymiar śruby (np. z powodu części zamiennych, ograniczonego miejsca lub wymagań konstrukcji). Przegwintowanie wybiera się, gdy jest miejsce na większą śrubę i liczy się szybka, prosta naprawa.
Zbyt duży skok rozmiaru usuwa więcej materiału z bloku, co może osłabić gniazdo i zmniejszyć zapas wytrzymałości. W naprawach dąży się do minimalnej ingerencji, dlatego wybiera się zwykle najbliższy większy rozmiar (np. M16 zamiast M18).
Najczęstsze pomyłki to: mylenie przegwintowania z wkładką (próba pozostania przy tym samym rozmiarze), dobór zbyt dużego rozmiaru, a także wykonanie gwintu pod złym kątem. Błąd osiowości może skutkować problemami z montażem i szczelnością połączenia.
Objawy to m.in. "kręcenie się" śruby bez narastania oporu, brak możliwości uzyskania momentu dokręcenia, wysypujące się opiłki z otworu, nierówna praca śruby przy wkręcaniu oraz widoczne zniszczenie zarysu gwintu. Wtedy trzeba dobrać właściwą metodę naprawy.
Potrzebne są co najmniej: wiertło do powiększenia otworu (dobrane do planowanego gwintu), zestaw gwintowników właściwego rozmiaru, środek tnący/smarujący oraz prowadzenie zapewniające prostopadłość. Celem jest uzyskanie pełnego, czystego zarysu nowego gwintu.
Warto opanować oznaczenia gwintów (M + średnica), typową progresję rozmiarów (np. M12–M14–M16–M18) oraz rozumieć, co oznaczają pojęcia "wymiar naprawczy", "przegwintowanie" i "wkładka gwintowa". Ćwicz dobór rozmiaru na krótkich zadaniach.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 59% zdających egzamin. średnie

Eksperci podkreślają: "Przegwintowanie uszkodzonego otworu oznacza wykonanie nowego gwintu o większej średnicy nominalnej."

Źródła:

  • ISO 261:1998, ISO general purpose metric screw threads — General plan (szereg średnic gwintów metrycznych)
  • ISO 965-1:2013, ISO general purpose metric screw threads — Tolerances — Part 1: Principles and basic data

Materiały:

  • Tablice gwintów metrycznych (szereg średnic i podstawowe oznaczenia)
  • Instrukcje obsługi gwintowników i zasady doboru średnicy wiertła pod gwint
  • Materiały szkolne z podstaw połączeń śrubowych w mechanice pojazdowej

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego